<![CDATA[MAKALELER]]> http://baranhukuk.com/blog/ TR Thu, 02 Apr 2020 03:29:00 +0300 Incomedia WebSite X5 Evolution <![CDATA[UYUŞTURUCU MADDE SUÇLARINA DAİR YARGITAY KARARLARI]]> imblog
 
UYUŞTURUCU MADDE SUÇLARINA DAİR                YARGITAY KARARLARI

 
YARGITAY 9. CEZA DAİRESİ 2015/6737 E. , 2015/6994 K.
 
Suç: Uyuşturucu madde ihraç etme
 
Dosya incelenerek gereği düşünüldü:
 
Sanık A.. A.. ve hakkındaki beraat hükmü temyiz edilmeyen diğer sanık R.C.İ'un Romanya'da eroin ticareti suçundan yakalanarak yargılandıkları, sanık Anghel'in suça konu uyuştucu maddeyi Türkiye'den Ali isminde bir şahıstan aldığını ve Romanya'ya getirdiğini ifade ettiği olayda, sanık A.. A..'nun eyleminin Türkiye'de işlenen suç bakımından uyuşturucu madde ihraç etmek suçunu oluşturacağı, fakat uyuşturucu maddenin Türkiye'den ihraç edildiğine ilişkin diğer sanık R.C.İ'un beyanı dışında delil bulunmadığı aşamada, kendi beyanı ile uyuşturucu madde ihraç suçunu ortaya çıkarmasına yardım ve hizmet eden sanık hakkında TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrasında yer alan etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması, Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 10.11.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
 
********************************
 
YARGITAY 10. CEZA DAİRESİ 2014/14236 E. , 2014/13876 K.
 
Suç:Uyuşturucu madde ihraç etmeye teşebbüs
 
İtiraz yazısı ile dava dosyası incelendi.GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
 
A-KONUYLA İLGİLİ BİLGİLER :
 
Dairemizin itiraza konu 25.09.2014 tarihli ilamında sehven; BR-XG-55 plaka numaralı çekicinin plakasının BRX655, OK-44-DP plaka numaralı dorsenin plakasının da OK-44-DK olarak yazıldığı anlaşılmıştır.
 
Uyuşturucu madde ihraç etmeye teşebbüs suçundan sanık hakkında Edirne 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nce yapılan yargılama sonucu 15.01.2014 tarihinde 2013/49 esas ve 2014/6 karar sayılı karar ile sanığın mahkûmiyetine ve suçta kullanıldığından bahisle BR-XG-55 plakalı çekici ile OK-44-DP plakalı dorsenin müsaderesine karar verilmiş, resen de temyize tabi olan mahkûmiyet hükmü sanık müdafii tarafından, OK-44-DP plakalı dorsenin müsaderesine ilişkin hüküm ise dorse kayıt maliki tarafından temyiz edilmiştir.
 
Dairemizce 25.09.2014 tarihinde 2014/3580 esas ve 2014/9033 karar sayı ile;
 
A) BR-XG-55 plakalı çekicinin müsaderesi ile ilgili hükmün kayıt malikine tebliğ edilmediği
 
anlaşıldığından, çekicinin müsaderesine ilişkin hükmün temyiz incelemesi dışında bırakılmasına,
 
B) Sanık ... hakkındaki mahkûmiyet hükmünün onanmasına,
 
C) OK-44-DP plakalı dorsenin müsaderesine ilişkin hükmün ise, "Kayıt maliki vekilinin talebi üzerine iyiniyetli üçüncü kişiye ait olduğu gerekçesi ile 13.09.2013 tarihli oturumun (2) nolu ara kararı gereğince sahibine iade edilen dorsenin, esas kararda suçta kullanıldığı gerekçesiyle müsaderesine karar verilmesi suretiyle hükmün karıştırılması" gerekçesiyle bozulmasına, Karar verilmiştir.
 
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca Dairemizin onama kararına sanıklar yönünden itiraz edilmiş; dava dosyası 6352 sayılı Kanun'un 99 ve 101. maddeleri uyarınca Dairemize gönderilmiştir.
 
B-İTİRAZ NEDENLERİ:
 
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın itiraz yazısında özetle; "Dairece çekici müsaderesine ilişkin hükmün kayıt malikine tebliği ve temyizi halinde ek tebliğname düzenlenerek iadesi hususunda karar verilmesi, kayıt malikince temyiz yapılmasa bile resen temyize tabi esas kararla müsadere hükmünün birlikte değerlendirilerek temyiz incelemesi yapılması gerekirken, çekicinin müsaderesine dair hükmün temyiz incelemesi dışı bırakılarak mahkûmiyete dair hükmün onanması hukuka aykırılık teşkil ettiği" belirtilerek, Dairemizin belirtilen kararının (A) bendindeki "BR-XG-55 plakalı çekicinin müsaderesine ilişkin hükmün temyiz incelemesi dışında bırakılmasına" ve (B) bendindeki "Sanık hakkındaki mahkûmiyet hükmünün onanmasına" dair kısmın kaldırılması, BR-XG-55
 
plakalı çekicinin müsaderesine ilişkin hükmün kayıt malikine tebliği için mahalline iadesine karar
 
verilmesi istenmiştir.
 
C) CUMHURİYET BAŞSAVCISININ İTİRAZIYLA İLGİLİ YASA HÜKÜMLERİ:
 
1- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 308. maddesi:
 
(1) Yargıtay ceza dairelerinden birinin kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, resen veya istem üzerine, ilâmın kendisine verildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Ceza Genel Kurulu'na itiraz edebilir. Sanığın lehine itirazda süre aranmaz.
 
(2) (05.07.2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 6352 sayılı Kanun’la eklenen fıkra) İtiraz üzerine dosya, kararına itiraz edilen daireye gönderilir.
 
(3) (05.07.2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 6352 sayılı Kanun'la eklenen fıkra) Daire, mümkün olan en kısa sürede itirazı inceler ve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na gönderir.
 
2- 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un geçici 5. maddesi (05.07.2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 6352 sayılı Kanun'la eklenen):
 
(1) Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 308'inci maddesinde yapılan değişiklikler, bu Kanunun yayımı tarihinde Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nda bulunan ve henüz karara bağlanmamış dosyalar hakkında da uygulanır.
 
D) İTİRAZIN VE KONUNUN İRDELENMESİ:
 
Dairemizin itiraza konu kararının itiraz yazısında ileri sürülen tüm nedenler tartışılıp değerlendirilerek verildiği ve kararda bir yanlışlık bulunmadığı anlaşıldığından, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın itirazı yerinde görülmemiştir.
 
İtirazın incelenmesi için dosyanın Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na gönderilmesine karar vermek gerekmektedir.
 
E) KARAR : Açıklanan nedenlerle;
 
1 - Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın itirazının yerinde görülmediğine,
 
2-5271 sayılı CMK'nın 308. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, itirazın incelenmesi için dosyanın Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na GÖNDERİLMESİNE,
 
24.12.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
 
********************************
 
YARGITAY 10. CEZA DAİRESİ 2012/4695 E. , 2014/2323 K.
 
Suç: Uyuşturucu madde ihraç etme
 
Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
 
Yasadışı yollardan uyuşturucu ve uyuşturucu etkisi yapan maddeleri bulundurma, üretme ve satışa sunma suçundan Makedonya Asli Mahkemesi'nce mahkûmiyetlerine karar verilen sanıkların, Makedonya'da ele geçirilen 820 gr. gelen eroini ve eroin karışımlı 194 gr. maddeyi Türkiye'den ihraç ettiklerine ilişkin hiçbir delil bulunmadığı aşamada, söz konusu uyuşturucu maddeleri Türkiye'den Makedonya'ya getirdiklerini söyleyerek ihraç suçunu kendi beyanlarıyla ortaya çıkarmaları nedeniyle ihraç suçundan TCK'nın 192/1 ve CMK'nın 223/ 4-a maddeleri gereğince ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken mahkûmiyetlerine karar verilmesi, Yasaya aykırı, sanıklar müdafilerinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükümlerin BOZULMASINA, 03.04.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
 
********************************
 
YARGITAY 10. Ceza Dairesi 2014/3095 E. , 2014/3905 K.
 
Suç: Uyuşturucu madde ithal etme
 
Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
 
Yargılama sürecindeki işlemlerin yasaya uygun olarak yapıldığı, delillerin gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı eyleme uyan suç tipinin doğru olarak belirlendiği anlaşıldığından, yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak;
 
1-Suç konusu toplam 8014 gram uyuşturucu maddenin miktarına bağlı olarak önemi ve değerine göre, TCK'nın 61. maddesindeki ölçütler ile 3. maddesindeki orantılılık ilkesi gereğince sanık hakkındaki temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi,
 
2-06/09/2013 tarihinde Romanya'dan gelip Kapıkule sınır kapısından geçiş yapan yolcu otobüsü içerisinde suç konusu uyuşturucu madde ile yakalanan ve hakkında beraat kararı verilen diğer sanık Kemal'in soyut beyanı dışında aleyhinde delil bulunmadığı aşamada, ikrarıyla kendi suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardımda bulunan, sanık hakkında TCK'nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi, Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA, CMUK'nın 326/son maddesi uyarınca sanığın kazanılmış hakkının saklı tutulmasına, 16.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
 
********************************
 
YARGITAY 10. Ceza Dairesi 2014/3657 E. , 2014/4499 K.
 
Suç : Uyuşturucu madde ihraç etme
 
Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
 
Yargılama sürecindeki işlemlerin yasaya uygun olarak yapıldığı, delillerin gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, eyleme uyan suç tipi ile aşağıda belirtilenler dışında yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından; yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;
 
1- Suç konusu 22531,960 gram eroinin miktarına bağlı olarak önemi ve değerine göre, TCK'nın 61. maddesindeki ölçütler ve aynı Kanun'un 3. maddesindeki orantılılık ilkesi gereğince temel hapis cezasının üst sınır veya üst sınıra yakın belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi,
 
2- Sanığın, yönetimdeki araç ile Hollanda'ya gitmek için 04.01.2009 tarihinde Kapıkule'den geçerek, 05.01.2009 tarihinde Bulgaristan'dan Sırbistan'a geçeceği sırada gümrük görevlilerince araçta yapılan arama sonucu, suç konusu eroinin bagaja yerleştirilen LPG tankı görünümündeki depoda ele geçirildiği anlaşıldığından;
 
a) Sanığın Kapıkule Sınır Kapısı'ndan çıkış yaptığı tarih ve saatin; ayrıca “Kapıkule Sınır Kapısı” ile Bulgaristan'ın “Katolina Sınır Kapısı” arasındaki mesafenin belirlenmesi,
 
b) Bulgaristan'da yapılan soruşturma sırasında bilirkişi mühendis Slavkov tarafından düzenlenen 20.02.2009 tarihli raporda, suç konusu eroinin araçtaki depoya yerleştirilmesi için en az 2 saat 10 dakika ve en fazla 3 saat 6 dakika zaman aldığının belirtildiği dikkate alınarak, uyuşturucu maddenin depoya Bulgaristan'da yerleştirilmesinin mümkün olup olmadığının tartışılması,
 
c) Uyuşturucu maddenin Bulgaristan'da yerleştirilmesinin mümkün olabileceği sonucuna varılması halinde; Türkiye'den ihraç edildiğine ilişkin şüpheyi aşan yeterli ve kesin delil bulunmadığı aşamada, sanığın Bulgaristan gümrük görevlilerince alınan 05.01.2009 tarihli ifadesinde eroinin Türkiye'de yüklendiğini söylemek suretiyle “uyuşturucu madde ihraç etme” suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım ettiği dikkate alınarak, cezasından TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrasında öngörülen etkin pişmanlık hükmü gereğince indirim yapılması,
 
Gerektiği gözetilmeden, eksik araştırma ile hüküm kurulması,
 
Kanuna aykırı, sanık müdafilerinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, resen de temyize tabi olan hükmün BOZULMASINA; CMUK'nın 326. maddesinin 4. fıkrası uyarınca sonuç ceza yönünden sanığın kazanılmış hakkının saklı tutulmasına; bozma sebebi ve tutuklama tarihine göre sanık müdafiinin salıverme talebinin reddine, 09.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
 
********************************
 
10. Ceza Dairesi 2014/3249 E. , 2014/4511 K.
 
Suç : Uyuşturucu madde nakletme
 
Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
 
Yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı anlaşıldığından; yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak; Sanığın, CA7594HC/C0019EK plakalı araç ile 27.12.2012 tarihinde Sarp Sınır Kapısı'ndan giriş yaptığı ve 29.12.2012 tarihinde İpsala Sınır Kapısı'nda suça konu uyuşturucu madde ile yakalandığı, savunmasında Yunanistan'a gideceğini beyan ettiğinin anlaşılması karşısında; savunmasının aksine, suç
 
konusu uyuşturucu maddeyi Türkiye'de bırakacağına veya başkasına vereceğine ilişkin delil bulunmadığı, transit geçiş niteliğindeki eyleminin ithal veya ihraç değil, uyuşturucu madde nakletme suçunu oluşturduğu gözetilmeden, ihraç etme suçundan hüküm kurulması, Yasaya aykırı, sanık müdafilerinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, resen de temyize tabi olan hükmün BOZULMASINA, 5320 sayılı Kanun’un 8/1 ve 1412 sayılı CMUK’nın 326/son maddeleri uyarınca sonuç ceza yönünden sanığın kazanılmış haklarının saklı tutulmasına, 09.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi
 
********************************
 
10. Ceza Dairesi 2014/344 E. , 2014/5317 K.
 
Suç : Uyuşturucu madde ithal etme
 
Hüküm : a) Mahkûmiyet
 
b)....plakalı aracın müsaderesi
 
Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
 
A) Sanık hakkındaki uyuşturucu madde ithal etme suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünün incelenmesi:
 
Yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç tipi ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından; sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA,
 
B) .... plakalı aracın müsaderesine ilişkin hükmün incelenmesi:
 
Sanığın adına kayıtlı Audi 80 marka araç ile net 595 gram MCPP etken maddesi içeren tabletleri naklettiği, suç konusu uyuşturucunun miktarı ve oluşturduğu tehlikeye bağlı olarak fiilin ağırlığı ile aracın bilinen değerine göre aracın müsaderesinin TCK'nın 54. maddesinin 3. fıkrasında belirtildiği şekilde “hakkaniyete aykırı” olacağı gözetilmeksizin aracın sanığa iadesi yerine müsaderesine karar verilmesi, Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, X6790BK plakalı aracın müsaderesine ilişkin hükmün BOZULMASINA, 09/07/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
 
********************************
 
10. Ceza Dairesi 2014/8041 E. , 2014/12409 K.
 
Suç : Uyuşturucu madde ihraç etme
 
Hüküm : Mahkûmiyet
 
Temyiz Edenler : a) Cumhuriyet savcısı (sanık ... lehine)
 
b) Sanıkların müdafileri nedeniyle incelenmeksizin iade
 
b) Sanık ... hakkında bozma
 
Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
 
A) Sanık ... hakkındaki hükme yönelik temyiz isteğinin incelenmesi:
 
Hükmün sanık müdafii tarafından temyiz edilmesinden sonra, sanığın Edirne Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü aracılığıyla gönderdiği 06.05.2014 tarihli dilekçesindeki " Cezamın ivedilikle onaylanmasını istiyorum" şeklindeki beyanı temyiz isteğinden vazgeçme niteliğinde olduğundan; hükmün İNCELENMESİNE YER OLMADIĞINA,
 
B) Sanık ... hakkındaki mahkûmiyet hükmünün incelenmesi:
 
Suç konusu eroinin bulunduğu paketlerdeki koli bantlarının iç yüzeylerinden elde edilen parmak izlerinin hem AFIS veri tabanındaki hem de olaydan sonra alınan sanığın parmak izleriyle karşılaştırıldığı ve bu konudaki raporların yeterli olduğu anlaşıldığından, tebliğnamedeki bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.
 
Yargılama sürecindeki işlemlerin yasaya uygun olarak yapıldığı, delillerin gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı anlaşıldığından, yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;
 
Uyuşturucu olduğunu bildiği maddeleri paketleyen sanığın, diğer sanık ...'un ihraç suçuna iştirak ettiğine ilişkin kuşkuyu aşan yeterli ve kesin delil bulunmadığı, sabit olan fiilinin TCK'nın 188. maddesinin 3. fıkrasında tanımlanan ve tamamlanmış olan “uyuşturucu madde bulundurma” suçunu oluşturduğu gözetilmeden teşebbüs aşamasında kalan “ uyuşturucu madde ihraç etme suçundan” mahkûmiyet hükmü kurulması, Kanuna aykırı, Cumhuriyet savcısı ve sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 05.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi
 
********************************
 
10. Ceza Dairesi 2014/4257 E. , 2014/12698 K.
 
Kararın Tarihi – Numarası : 15/04/2014 - 2014/77 esas ve 2013/97 karar
 
Suç : Uyuşturucu madde ithal etme
 
Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
 
Yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı anlaşıldığından; yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak;
 
1- Sanığın, ... plakalı araç ile 19/01/2014 tarihinde Kapıkule Sınır Kapısı'nda suça konu uyuşturucu madde ile yakalandığı, dosyadaki belgelere göre aracın varış yerinin Türkmenistan olduğu, savunmasında da Türkmenistan'a gideceğini beyan etmesi karşısında; savunmasının aksine, suç konusu uyuşturucu maddeyi Türkiye'de bırakacağına veya başkasına vereceğine ilişkin delil bulunmadığı, transit geçiş niteliğindeki eyleminin ithal veya ihraç değil, uyuşturucu madde nakletme suçunu oluşturduğu gözetilmeden, ithal etme suçundan hüküm kurulması,
 
2- Kabule göre, Suça konu net 2550 gram eroin, morfin ve 6-MAM'ın miktarına bağlı olarak önemi, değeri ve oluşturduğu tehlikenin ağırlığı dikkate alınarak TCK'nın 3 ve 61. maddelerine göre temel cezaların alt sınırdan uzaklaşılarak verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,
 
Yasaya aykırı, sanık ve müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 5320 sayılı Kanun’un 8/1 ve 1412 sayılı CMUK’nın 326/son maddeleri uyarınca sonuç ceza yönünden sanığın kazanılmış haklarının saklı tutulmasına, 14.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
 
********************************
 
10. Ceza Dairesi 2014/4563 E. , 2014/13683 K.
 
Suçlar : a) Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (Sanık ... hakkında)
 
b) Suç işlemek amacıyla kurulmuş örgüte üye olma (Sanıklar ....,..., .., ..., ..., ..., .., ... ve... hakkında)
 
c) Örgüt faaliyeti çerçevesinde uyuşturucu madde ticareti yapma (Sanıklar ..., ..., ..., ..., ...,..., ..., ...,
 
... ve... hakkında)
 
d) Uyuşturucu madde ticareti yapma (Sanıklar ..., ..., ..., ..., ...,..., ... hakkında)
 
e) Uyuşturucu madde ithal etme (Sanık ... hakkında)
 
f) Uyuşturucu madde ihraç etme (Sanık ... ve ... hakkında)
 
Hükümler : Mahkûmiyet:
 
a) Sanık ... hakkında, suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve örgüt faaliyeti çerçevesinde uyuşturucu madde ticareti yapma suçlarından,
 
b) Sanıklar ..., ..., ..., ..., .., ..., ... ve .... hakkında, suç işlemek amacıyla kurulmuş örgüte üye olma ve örgüt faaliyeti çerçevesinde uyuşturucu madde ticareti yapma suçlarından,
 
c) Sanık ... hakkında, suç işlemek amacıyla kurulmuş örgüte yardım etme ve örgüt faaliyeti çerçevesinde uyuşturucu madde ticareti yapma suçlarından,
 
d) Sanıklar ..., ...,..., ..., ..., ..., ...,... ve ... hakkında, uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan,
 
e) Sanık ... hakkında, uyuşturucu madde ithal etme suçundan,
 
Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
 
........
 
I) Sanık ... hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünün incelenmesi:
 
Sanığın suç konusu uyuşturucu maddeler ile ilgisi olduğuna ya da diğer sanıkların suçlarına iştirak ettiğine ilişkin, içeriği tam olarak belli olmayan, maddi bulgularla da desteklenmeyen telefon görüşmeleri dışında, kuşku sınırlarını aşan kesin ve yeterli delil bulunmadığı gözetilmeden, atılı suçtan beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesi,
 
Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA;
 
18.12.2014 tarihinde karar verildi.
 
********************************
 
10. Ceza Dairesi 2015/3114 E. , 2015/33001 K.
 
Suç : Uyuşturucu madde ithal etme
 
Temyiz incelemesi, sanık müdafiinin somut bir nedene dayanmayan özürünün reddine karar verilerek duruşmasız olarak yapıldı.
 
Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
 
1- Sanık 05.02.2015 tarihli oturumda verdiği dilekçede, daha önce adını ve suçla ilgisini açıkladığı S... C...'ın yakalandığını ve beyanının alındığını belirttiği dikkate alınarak; bu kişi hakkındaki soruşturma sonucunun yeniden araştırılması, dava açılmış, sorgusu yapılmış ve dava derdest ise bu dava ile birleştirilmesi, hüküm verilmiş ve kesinleşmiş ise dosyasının getirtilerek bu dosya içine konuması, sonucuna göre sanık hakkında etkin pişmanlıkla ilgili TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrasının uygulanıp uygulanmayacağının tartışılması gerekirken, eksik araştırma ile belirtilen etkin pişmanlık hükmünün uygulanması,
 
2- Sanık hakkında, tek olan fiilinin iki ayrı suçu oluşturması nedeniyle, daha ağır sonuç doğurduğu kabul edilen "uyuşturucu madde ihraç etme" suçunda etkin pişmanlıkla ilgili TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrasının uygulanacağının belirtilmesine ve hüküm fıkrasında da uygulanmasına rağmen, hükmün gerekçe bölümünde "uyuşturucu madde nakletme" suçunda sözü edilen etkin pişmanlık hükmünün uygulanacağının belirtilmemesi; ayrıca karşılaştırma sonucu "uyuşturucu madde ihraç etme" suçunun daha ağır sonuç doğurduğu belirlenip bu suçtan hüküm kurulmasına rağmen, hükmün gerekçe bölümünde "uyuşturucu madde nakletme" suçunun daha ağır sonuç doğurduğu ve bu suçtan hüküm
 
kurulması gerektiği belirtilmek suretiyle hükmün karıştırılması,
 
3- Kabule göre; suç konusu 7270,98 gram eroinin miktarına bağlı olarak önemi ve değerine göre, TCK'nın 61. maddesi uyarınca, alt sınırı 10 ve üst sınırı 30 yıl olan temel hapis cezası 24 yıl olarak belirlendiği halde; alt sınırı 5 gün ve üst sınırı 20.000 gün olan temel para cezası, aynı Kanun'un 3. maddesindeki orantılılık ilkesine aykırı şekilde, alt sınır fazla aşılarak 16.000 gün olarak saptanması, Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyizi bu nedenle yerinde olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin hükmün BOZULMASINA, CMUK’nın 326 maddesinin 2. fıkrası uyarınca sonuç ceza yönünden sanığın kazanılmış hakkının saklı tutulmasına, 19.11.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
 
********************************
 
10. Ceza Dairesi 2018/2514 E. , 2019/369 K.
 
Suç: Uyuşturucu madde ihraç etme
 
Hüküm: Mahkûmiyet
 
Temyiz incelemesi, sanık ... müdafiinin isteği üzerine duruşmalı, yöntemine uygun davetiye tebliğine rağmen müdafii gelmeyen sanık ... ile duruşmalı inceleme isteği bulunmayan diğer sanıklar hakkında duruşmasız olarak yapıldı. Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
 
A) Sanıklar ..., ... ve ... hakkındaki hükümlerin incelenmesinde:
 
1- İstanbul (kapatılan) 13. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından dosyanın devredilmesinden sonra CMK hükümlerine göre sanıklar ...ve ...'e usulüne uygun davetiye tebliğ edilmeden, başka suçtan hükümlü sanık ... ise duruşmada hazır bulundurulmadan yargılamaya devamla yokluklarında karar verilerek savunma haklarının kısıtlanması,
 
2- Sanıklar ..., ... ve ... hakkındaki 265/D/P/2007 numaralı iddianamenin son kısmında "III" numaralı bentte sanık ...'ın ayrı olarak yargılanacağının belirtilmesi; sanıklar ... ve ... hakkındaki 374/D/P/2007 sayılı iddianamenin son kısmında "4" numaralı bentte sanık ...'ın aynı şebekenin elemanı olduğu ve tam olarak 143/2000 sayılı Yasaya karşı işlediği suçun tespit edilmeye çalışıldığının belirtilmesi; tercüme edilmiş evrakın "dizi 324" sırasında bulunan 29 Ekim 2008 tarihli tutanakta sanık ... ve diğerleri hakkındaki 122/D/P/2008 nolu dosyada soruşturma devam ederken adı geçenin 22.06.2007 tarihinde Romanya'dan ayrıldığı ve bu tarihe kadar ülkeye giriş yapmadığı belirtildiğinden sanık ... hakkında ayrı olarak yürütüldüğü anlaşılan soruşturmanın sonucu araştırılarak; soruşturma devam ediyorsa soruşturma dosyasının, dava açılmış ise dosyasının onaylı örneğinin, hüküm verilmiş ve kesinleşmiş ise kesinleşmiş karar örneğinin de getirtilerek dosya içerisine konulması,
 
3- Sanık ...'ın (...) Romanya'da soruşturma ve kovuşturma aşamasında verdiği tüm ifadeler, dilekçeler ve yaptığı teşhislerin onaylı örneklerinin getirtilmesi, Sonucuna göre dosyadaki tüm delillerin birlikte değerlendirilerek, sanıkların hukuki durumunun tayini
 
yerine eksik araştırma ile hüküm kurulması,
 
Yasaya aykırı, sanıkların müdafilerinin ve sanık ...'ın temyiz itirazları ile sanık ... müdafiinin duruşmadaki savunması bu nedenle yerinde olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin, re'sen de temyize tabi olan hükümlerin BOZULMASINA,
 
B) Sanık ... hakkındaki hükmün incelenmesinde:
 
Diğer sanık ...'nun Argeş Ceza Mahkemesi'nin 1013/109/2012 numaralı dosyasında 05.04.2012 tarihli duruşmada istinabe suretiyle savunmasının alınması sırasında sanık ... hakkında Edirne Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından tanzim edilen 2009/304 nolu iddianame ve Edirne Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2009/241 esas nolu dosyasının da bulunduğunun belirtilmesi nedeniyle yapılan UYAP sorgusunda; Edirne Cumhuriyet Başsavcılığının 05.11.2009 tarihli, 2009/8686 soruşturma, 2009/3761 esas ve 2009/304 numaralı iddianamesi ile 30.07.2007 tarihli eylem nedeniyle "uyuşturucu madde ihraç etme" suçundan sanıklar ... ve ... hakkında dava açıldığı, Edirne 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2009/241 esas ve 2011/18 karar sayılı ilamı ile sanık ...'nun beraatine karar verildiği ve temyiz edilmeksizin 28.02.2011' de kesinleştiği anlaşıldığından; bahse konu dosyanın onaylı örneğinin dosya içerisine getirtilerek aynı eylem nedeniyle açılan dava olup olmadığı tespit edilerek CMK 'nın 223/7. maddesi gereğince mükerrer dava nedeniyle davanın reddine karar verilip verilmeyeceğinin tartışılması gerektiğinin gözetilmemesi, Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin, re'sen de temyize tabi olan hükmün BOZULMASINA,
 
C) Sanıklar ..., ... ve ... hakkındaki hükümlerin incelenmesinde:
 
Sanıkların savunmaları, olay tutanakları ve tüm dosya kapsamına göre; sanıkların savunmalarının aksine, suç konusu eroinin Türkiye'den ihraç edilmesine iştirak ettiklerine dair, kuşkuyu aşan yeterli ve kesin delil bulunmadığı, eylemlerinin Romanya'da işlenen "uyuşturucu madde ticareti yapma" suçunu oluşturduğu ve bu eylemleri nedeniyle Romanya'da yargılandıkları, ülkemizde suç işlemedikleri için Türkiye'de yargılanmalarının mümkün olmadığı gözetilmeden sanıklar hakkında uyuşturucu madde ihraç etme suçundan beraat kararı verilmesi gerekirken, mahkûmiyetlerine karar verilmesi,
 
Yasaya aykırı, sanıkların müdafilerinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, re'sen de temyize tabi olan hükümlerin BOZULMASINA,
 
D- Sanık ... hakkındaki hükmün incelenmesinde:
 
1- Sanığın Argeş Ceza Mahkemesi'nin 1013/109/2012 numaralı dosyasında 05.04.2012 tarihli duruşmada istinabe suretiyle savunmasının alınması sırasında sanık hakkında Edirne Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından tanzim edilen 2009/304 nolu iddianame ve Edirne Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2009/241 esas nolu dosyasının da bulunduğunun belirtilmesi nedeniyle yapılan UYAP sorgusunda; Edirne Cumhuriyet Başsavcılığının 05.11.2009 tarihli, 2009/8686 soruşturma, 2009/3761 esas ve 2009/304 numaralı iddianamesi ile sanık hakkında 30.07.2007 tarihli eylemi ve ayrıca Haziran 2007-Temmuz 2007 tarihleri arasında üç kez daha Türkiye'den Romanya'ya uyuşturucu ihraç ederek zincirleme şekilde uyuşturucu madde ihraç ettiğinden bahisle dava açıldığı, Edirne 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2009/241 esas ve 2011/18 karar sayılı ilamı ile sanığın TCK'nın 188/1-4, 62. maddeleri gereğince 12 yıl 6 ay hapis ve 740 TL adli para cezası ile cezalandırıldığı, Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nin 10.11.2015 tarihli 2015/6737 esas ve 2015/6994 karar sayılı ilamı ile TCK'nın 192/3. maddesinin uygulanması gerektiğinden bahisle hükmün bozulduğu, aynı mahkemenin 2015/337 esas ve 2016/16 karar sayılı ilamı ile TCK'nın 188/1-4, 192/3 ve 62. maddeleri gereğince 6 yıl 3 ay hapis ve 360 TL adli para cezası ile cezalandırıldığı ve Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nin 19.04.2016 tarihli 2016/516 esas ve 2016/3874 karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği anlaşıldığından; bahsi geçen dosyanın onaylı örneği getirtilerek sanık hakkında aynı fiillerden dolayı mükerrer dava olup olmadığının saptanması, sonucuna göre sanığın hukukî durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ile hüküm kurulması,
 
2- Sanık hakkında 374/D/P/2007 sayılı iddianame ile açılan dava sonucunda hükmolunan hapis cezasına ilişkin gerekçeli karar ve kesinleşme şerhinin getirtilerek dosya içerisine konulması,
 
3- Sanığın 12.12.1979 olan doğum tarihinin gerekçeli karar başlığında "01.01.1979" olarak yazılması Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin, re'sen de temyize tabi olan hükmün BOZULMASINA, 17.01.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.17.01.201
 
********************************
 
10. Ceza Dairesi 2019/3585 E. , 2019/8519 K.
 
Suç: Uyuşturucu madde ithal etme
 
Hüküm: Mahkûmiyet
 
Temyiz incelemesi, yöntemine uygun davetiye tebliğine rağmen müdafii gelmeyen sanıklar yönünden duruşmasız olarak yapıldı. Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
 
A) Sanık ... hakkında "uyuşturucu madde ithal etme" suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünün incelenmesinde; 24.11.2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarih ve 2014/140 esas, 2015/85 karar sayılı hükmü gözetilerek, sanıklar hakkında 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin 1 ve 2. fıkraları ile 3. fıkrasının 1. cümlesinin uygulanmasının infaz aşamasında dikkate alınması mümkün görülmüştür.
 
Yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, eyleme uyan suç tipi ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından; sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün
 
ONANMASINA,
 
B) Sanık ... hakkında "uyuşturucu madde ithal etme" suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünün incelenmesinde; Olay tutanağı içeriği ve dosyadaki bilgi ve belgelere göre; sanığın savunmasının aksine, diğer sanık ...’un ......ün bagajına koyduğu valizde ele geçen suç konusu net 14.796 gr ... ile ilgisi olduğuna veya diğer sanık ...’un eylemine iştirak ettiğine ilişkin kuşku sınırlarını aşan yeterli ve kesin delil bulunmadığı gözetilmeden beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesi, Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 19/12/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
 
 
********************************
 
10. Ceza Dairesi 2017/940 E. , 2019/9101 K.
 
Suç : Uyuşturucu veya uyarıcı madde ihraç etme
 
Hüküm : Mahkûmiyet
 
Dosya incelendi.
 
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
 
Failin, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi ihraç etmesi durumunda, biri "Türkiye'de işlenen ihraç" diğeri ise "yabancı ülkede işlenen ithal" olmak üzere iki suç oluşur. Ancak TCK'nın 188. maddesinin 2. fıkrasındaki "uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı fiilinin diğer ülke açısından ithal olarak nitelendirilmesi dolayısıyla bu ülkede yapılan yargılama sonucunda hükmolunan cezanın infaz edilen kısmı, Türkiye'de uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı dolayısıyla yapılacak yargılama sonucunda hükmolunan cezadan mahsup edilir" hükmünden hareketle, aynı fiilden dolayı iki kez cezalandırmayı önlemek için "non bis in idem" kuralı benimsenmiş ve bu iki suç arasında "görünüşte içtima" olduğu kabul edilmiştir.
 
"Görünüşte içtima" durumunda fail, sadece daha ağır sonuç doğuran suçtan, suçlardan birisi için cezalandırma koşulu gerçekleşmediğinde ise diğer suçtan dolayı cezalandırılır.
 
Somut olayda, 30.05.2007 tarihinde Türkiye'den çıkış yaptıktan sonra 02.06.2007 tarihinde, Almanya’ya gireceği sırada yönetimindeki TIR’ın çekicisinde şoför koltuğunun arkasında suç konusu 2334,94 gram eroin ile birlikte yakalanan sanık, Almanya yetkili makamlarınca alınan savunmalarında; bu maddeyi Türkiye'den getirdiğini ve İstanbul-Avcılar ilçesinde mola verdiği sırada orada bulunan bir kişiden İngiltere'ye götürmek üzere teslim aldığını söylemiştir.
Almanya Regensburg Bölge Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 04.12.2007 tarihinde kesinleşen 1 Kls 137 Js 93214/2007 dosya numaralı kararı ile sanığın az olmayan miktarda uyuşturucu maddenin ülkeye sokulması" suçundan 7 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş olup, 5237 sayılı TCK'nın 13. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, aynı maddenin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yazılı suçlar dışında kalan "yabancı ülkede işlenen ithal" suçundan dolayı hakkında Almanya'da hüküm verilmiş olan sanığın bu suç nedeniyle Türkiye'de yargılanması mümkün değildir. Belirtilen durumlara göre; suç konusu uyuşturucu maddeyi Türkiye'den ihraç ettiğine ilişkin hiçbir bilgi ve delil bulunmadığı halde, ihraç suçunu kendi beyanı ile ortaya çıkaran sanık hakkında, etkin pişmanlığı nedeniyle TCK'nın 192. maddesinin 1. fıkrası ile CMK'nın 223. maddesinin 4. fıkrası uyarınca "uyuşturucu veya uyarıcı madde ihraç etme" suçundan dolayı "ceza verilmesine yer olmadığına" karar verilmesi gerektiği gözetilmeden "mahkûmiyet" hükmü kurulması, Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, Dairemizin 08.11.2013 tarih ve 2012/20902 esas ve 2013/9862 karar sayılı ilamındaki bozma gerekçesinin geri alınarak yukarıda belirtilen gerekçe ile hükmün BOZULMASINA, 26/12/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
********************************
]]> Thu, 02 Apr 2020 00:29:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=8gdnuj1r http://baranhukuk.com/blog/rss/8gdnuj1r <![CDATA[Bitcoin-Kripto Para Nedir? Türk Hukuk Sistemindeki Yeri Ve Kullanımındaki Avantajlar Ve Dezavantajlar Nelerdir?]]> imblog
 
BİTCOİN-KRİPTO PARA NEDİR? TÜRK HUKUK SİSTEMİNDE Kİ YERİ VE KULLANIMINDAKİ AVANTAJLAR VE DEZAVANTAJLAR NELERDİR?

 
BİTCOİN NEDİR?
 
Bitcoin kripto para birimidir. Çalışma prensibi kriptografi (şifreleme) yöntemine dayanır.Bitcoin; elektronik para olup sanal ödeme yöntemidir. Diğer sanal ödeme yöntemlerinde olduğu gibi Bitcoinler de bir mal veya hizmet karşılığında elektronik ortamda ödeme yapmak için kullanılmaktadır. Dolayısıyla nakit paranın sanal biçimi olarak anlamak daha uygundur. Bitcoin diğer dijital kriptolu paraların arasında (örneğin Ethereumi LiteCoin, Amazon Coin gibi)  en çok tercih edilendir.
 
Her bitcoin’in bir şifresi vardır. Eğer bu şifreyi kaybeder, unutur veya çaldırırsanız, paranızı yitirmiş olursunuz.

 
BİTCOİN YAPISI NASILDIR?
 
Satın alınan Bitcoinler dijital cüzdanda saklanır. Bir Bitcoin bir dijital imza zincirinden oluşmaktadır. Her Bitcoin sahibi bir açık anahtar bir de özel anahtara sahiptir. Bu anahtarlar bir dosyada saklanmaktadır. Eğer bu dosya bilgisayardan silinirse ya da kaybedilirse bununla bağlantılı Bitcoin’ler de kaybedilmiş olacaktır.

 
BİTCOİN NASIL ELDE EDİLİR?
 
Kullanıcılar Bitcoinler’i;
 
           A-Bir mal veya hizmet karşılığında bir ödeme alarak,
 
           B-Takas noktalarından kullandıkları para birimi karşılığına satın alarak,
 
           C-Tanıdıkları bir kişi ile takasta bulunarak;
 
           D-“Madencilik” yolu ile edinebilirler.
 
Bu paraların gönderilmesi ise bir telefon uygulaması veya bilgisayar aracılığıyla yapılmaktadır.

 
DİGİTAL CÜZDAN NEDİR?
 
Edinilen coinler dijital bir cüzdanda tutulmaktadır. Bu cüzdan kullanıcıya dijital para gönderip almaya, ödeme yapmaya ve coin biriktirmeye mümkün kılan sanal bir banka hesabı gibi düşünülebilir.

 
BİTCOİN DE ANONİMLİK NE ANLAMA GELİR?
 
           Bitcoin'in Anonim olması, bitcoin kullanıcılarının işlem yaparken sadece digital cüzdan kimlik numaralarının yer alması sebebi ile kullanıcının ismi-soyismi gibi herhangi bir kişisel bilgi ihtiva etmemesi anlamına gelmektedir. Bu nedenle bitcoin ile yapılan işlemler üçüncü kişiler tarafından takip edilemez. Yani bu işlemlerin kişi veya devlet otoriteleri tarafından bilinmesi veya tespit edilmesi mümkün olmamaktadır. Bu da yasadışı işlerde tercih edilmesinin nedenidir. Özellikle bu yöntemle yapılan kara para aklama gibi yasa dışı işlemlerde kullanılması günümüz ceza hukukunu meşgul eden bir meseledir.
 
TÜRK HUKUKUNA GÖRE  BİTCOİN ELEKTRONİK PARAMIDIR?
 
           Türk Hukuku bakımından, 6493 Sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun’un 3(ç) maddesindeki elektronik para tanımında da 2009/110 sayılı Direktif ile paralel şekilde elektronik para ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilme, elektronik olarak saklanma ve elektronik para ihraç eden kuruluş dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından da ödeme aracı olarak kabul edilme kriterleri getirilmiştir. Görüldüğü üzere 6493 sayılı Kanun bakımından da Bitcoin elektronik para tanımlamasının tüm kriterlerini sağlamamaktadır. Çünkü 6493 sayılı Kanun uyarınca da elektronik para ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilme kriteri düzenlenmiştir.
 
           Oysaki Bitcoin’i kullanıcıların mining denilen işlemle bazı matematiksel problemleri çözmek sureti ile kendilerinin ihraç etmesi mümkündür. Nitekim Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu da 25.11.2013 tarihli açıklamasıyla, Bitcoin’in 6493 sayılı Kanun’un kapsamına girmediğini belirtmiştir.

 
BİTCOİN YASA DIŞIMIDIR?
 
           2018 yılı Şubat ayı itibarı ile Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin yasal mevzuatlarında “Bitcoin ve kripto para” kavramları ile ilgili düzenleme bulunmamaktadır. Türkiye’de bitcoin ve diğer kripto paralar yasa dışı değildir. Bu nedenle mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde bitcoin ve diğer dijital paraların hukuki durumunu değerlendirmek daha uygun olacaktır.
 
           Öncelikle bitcoin kullanmak yasa dışımıdır? Bitcoin ile ödeme yapmanız veya ödeme almanız halinde suç işlemiş olur musunuz? Türk Ceza Kanun’unun 2. Maddesi bu anlamda en önemli kanuni dayanaktır. Maddeye göre; Kanunda suç olarak tanımlanmamış hiçbir eylemden dolayı kişilere ceza verilemeyeceği açıkça belirtilmiştir.“Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz.” hükmü mevcuttur. Bu nedenle bitcoinin kullanımı yasa dışı değildir.
 
           Eğer bitcoin ile dolandırıcılık, hırsızlık, kara para aklama, vergi kaçakçılığı ve benzeri  suçlar işlerseniz bu suçlardan dolayı cezalandırılırsınız.
 
 
KRİPTO PARANIN (BİTCOİN)  KULLANIMININ AVANTAJLARI NELERDİR?
 
            Bitcoin ile kolay bir ödeme sistemi getirilmeye çalışılmaktadır. Örneğin, Bitcoin telefonla yapılacak mobil ödemelerin de kolayca yapılmasını sağlamaktadır. İmza atmaya, herhangi bir kartı okutmaya, pin kodu girmeye gerek kalmadan ödeme yapılmasını sağlamaktadır. Bitcoin ile yapılacak ödemeleri kabul edebilmek için tek gerekli olan dijital cüzdan uygulamasındaki kodu telefonun ekranına getirmek ve ödeme yapmak isteyen kişinin bu kodu taramasına izin vermektir.
 
           Bitcoin her zaman ve her yerde kullanılabilir. Herhangi bir yer ya da zaman, süre kısıtı bulunmamaktadır. Dünyanın bir noktasından başka bir noktasına Bitcoin transferi yapılabilir. Herhangi bir bankanın işleme dâhil olmasına, ücret tahsil edilmesine gerek yoktur. Bazı özel durumlarda ödenmesi gereken küçük meblağdaki ödemeler dışında Bitcoin ile ödeme yapmada ve ödeme kabul etmede herhangi bir ücret tahsil edilmemektedir. Örneğin işleminizin öncelikli olmasını ve hızla sistemden onay almasını istiyorsanız bunun için ücret ödemeniz gerekir.
 
           Bitcoin ile yapılan transfer işlemlerinde işlemin geriye alınması mümkün değildir. Sadece ödemeyi alan kişi ancak fazla aldığı miktarı geriye ödeyebilir. Bu nedenle sadece güvenilen ve bilinen kişi ile Bitcoin transfer işlemlerinin yapılması önerilmektedir.
 
           Piyasa sirkülasyonunu kontrol eden merkezi bir yönetimi yoktur.
 
          Fiziksel bir varlığığa sahip değildir. Paranın kendisi çok küçük hacimlere sığdırılabilir ve çok hızlı bir şekilde başka bir noktaya aktarımı gerçekleştirilebilir.
 
           Emtia alışverişlerinde kullanılabilir, genellikle bir havale ücreti (transfer) istenmez.
 
          Bir ödeme aracı olarak alan ve satan açısından anonim kalma özgürlüğü sağlar. Kredi kartlarında olduğu gibi kart numaranız ile isim ve adres bilgileriniz ilişkili değildir. Dilerseniz büyük oranda anonim kalabilirsiniz.
 
           Yapılan tüm transferler ve üretimler anından herkes tarafından izlenebilir. Kendini bilinçli ifşa etmeyen hiçbir kullanıcının yaptığı kripto para işlemleri takip edilemez ve sahip olduğu kripto para miktarı bilinemez.
 
           Kripto para kullanıcısının sanal cüzdanının kimliği ifşa olsa bile yenisi herhangi bir kayıp olmadan kolaylıkla üretilebilir. Bu kripto paranın mahremiyetini sağlayan en güçlü özelliğidir.
 
           Devletlerin kanunsal yaptırımlarına tabi değildir. (Vergi, kayıt ve beyan zorunluluğu)
 
           Herhangi bir devlet otoritesi kripto paraya kullanıcın izni olmadan vergi kesintisi uygulayamaz.
 
           Uluslararası bir ödeme aracıdır. Visa/Master ürünlerinin kullanım ve harç sınırlılıklarına tabi değildir.
 
           Kripto para veritabanlarının çok fazla kopyası (kripto para verisinin geri döndürülemez şifreli hali) mevcut her kullanıcıda olduğu için devlet otoriteleri herhangi bir kullanıcının kripto para servetine el koyamaz, bu açıdan kripto para tamamen özgürdür.
 
 
KRİPTO PARANIN (BİTCOİN)  KULLANIMININ  RİSKLERİ VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR NELERDİR
 
Kripto para tüm avantajlarının yanında bir ödeme mekanizması olarak bazı sosyal ve ekonomik dez avantajlara da sahiptir. Kripto para dijital bir cüzdan da (kişinin şifreleme anahtarının depolandığı bir dosya) saklandığı için kaybedilmesi durumunda geri getirilmesi mümkün değildir.
 
Kripto( Bitcoin)  paranın fiyatındaki hızlı değişkenlik sebebi ile kripto parayı ödeme aracı olarak kullanan kuruluşların ürün ve hizmetlerinin fiyatları sıkça güncellemeleri gereklidir.Bu durum özellikle ürün ve hizmetlerin müşteri tarafından geri iadesi söz konusu olduğunda, büyük mağduriyetlere neden olabilir.
 
           Kripto para ile gerçekleştirilen dolandırılmalarda parayı geri kurtarmanın yolu yoktur.
 
          Kripto parayı yöneten merkezi bir otorite bulunmadığından hiç kimse minimum değerini garanti edemez
 
 
BİTCOİN HACZEDİLEBİLİR Mİ?
 
          Tespit edilmesi halinde haczinin hukuken mümkün olduğu kanaatindeyiz. Ancak anonim olması ve her hangi bir kaydının olmaması sebebiyle bitcoinin haczedilmesi fiilen imkansızdır.

 
BİTCOİN İLE ÇEK, SENET -BONO DÜZENLENEBİLİR Mİ?
 
           Bitcoin'in Türk Hukuku'na göre para niteliği taşımamasından dolayı bedeli bitcoin olarak belirtilen çek yada bono düzenlenmesi mümkün değildir.

 
BİTCOİN İLE MAAŞ ÖDEMESİ VEYA NAFAKA ÖDEMESİ YAPILABİLİR Mİ?
 
           İş K. m. 32 gereğince işçinin ücreti para ile ödenmelidir. Para dışında hiçbir şekilde ücret ödenmesine İş Kanunumuz izin vermemiştir. Ücretin mal şeklinde ödenmesi; ancak ek ücretler için söz konusu olabilir.
 
İşçilerin ücretleri kural olarak Türk Parası ile ödenir. İş akdinin tarafları ücreti yabancı para üzerinden kararlaştırmış iseler, işveren ücreti ödeme günündeki rayice göre Türk Parası ile ödeme yapabilir ( İş Kanunu m. 32 ).
 
Ücret kural olarak işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir.Maaş ancak para olarak ödenebileceğinden ve bitcoinin şu an da hukuk sistemimizde para olarak kabul edilmemiş olması nedeni ile maaş ödemesinin bitcoin ile yapılması mümkün değildir. Bu şekilde maaş ödemesi yapan işverenden usulüne uygun olarak maaş ödemesi yapılmamış olunması nedeni ile işçi tarafından tekrar maaş ödemesi talebi sözkonusu olabilirMaaş ödemeleri bankadan yapılmak zorundadır.

 
BİTCOİN MİRAS KALABİLİR Mİ? TEREKEYE DAHİL EDİLİR Mİ?
 
“Bir kişi vefat ettiğinde miras yoluyla intikali mümkün olan malvarlığı değerleri onun ölenin terekesine dahil edilerek mirasçılarına geçer. Kişinin taşınırları, arabası, teknesi; taşınmaz malları, banka hesaplarındaki paraları da mirasçılarına geçer.
 
           Bitcoin'in yasal olarak para kabul edilmese dahi; maddi bir karşılığının bulunmasından dolayı terekeye dahil edilerek mirasçılarına hisseleri oranında geçmesinin mümkün olduğu kanaatindeyiz. Ancak maddi bir değeri olan bitcoinin terekeye dahil etmek için tespit edilmesi ve tespitten sonra  mirasçılarına intikali esnasında izlenmesi gereken usulün ne şekilde olması gerektiği belirsizdir.

 
           SAHTE PARADA OLDUĞU GİBİ BİTCOİNİN SAHTESİNİN ÜRETİLMESİ HALİNDE SAHTE PARA OLARAK DEĞERLENDİRMEK MÜMKÜNMÜDÜR?
 
           Konu ile ilgili 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 197 ve 198. maddelerinin incelenmesi gerekmektedir. Kanunun 197. maddesinde, memlekette veya yabancı ülkelerde kanunen tedavülde bulunan paranın sahte olarak üretilmesi, ülkeye sokulması, nakledilmesi, muhafaza edilmesi ve tedavüle koyulması suç olarak tanımlanmıştır. Kanunun 198. maddesinde ise, paraya eşit sayılan değerler açıklanmış ve devlet tarafından ihraç edilen kıymetli evrakın ve milli ziynet altınlarının para hükmünde olacağı belirtilmiştir.
 
           Bitcoinin herhangi bir ülkede tedavülde bulunan bir para birimi olmaması ve devlet tarafından üretilmemesi nedenleriyle, TCK m.197 ve 198'de konuya ilişkin yeni bir düzenlemeye yer verilmediği sürece, sahte para kapsamında değerlendirilemeyeceği kanaatindeyiz.
 
           En önemlisi de, gerek 197 ve gerekse 198. maddede bahsedilen para ve paraya eşit sayılan değerlerin fiziki varlıkları, istenildiklerinde gözle görülebilir ve elle tutulabilir, yani zilyetliğe konu edilebilir özellikleri bulunmaktadır. Bitcoin veya diğer kripto paralara dair sahtecilik suçlarının bilişim suçları kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olacağı kanaatindeyiz.
]]> Fri, 23 Feb 2018 14:07:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=hvxg7t0w http://baranhukuk.com/blog/rss/hvxg7t0w <![CDATA[Karşılıksız Çek Keşide Etmek Suçunda Şikayet Hakkı, Şikayet Mercii, Şikayet Yeri ve Şikayet Süresi]]> imblog
 
Karşılıksız Çek Keşide Etmek Suçunda Şikayet Hakkı, Şikayet Mercii, Şikayet Yeri ve Şikayet Süresi

 
 
             2016 yılında yapılan yasal düzenleme ile 5941 sayılı Çek Kanunu’nun “Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı” başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasına göre; “Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikayeti üzerine, her bir çekle ilgili olarak, bin beş yüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur”. İş bu hükümden anlaşılacağı üzere;  karşılıksız çek düzenleme suçu şikayete bağlı olup, şikayet hakkı da sadece çek hamiline tanınmıştır.

 
 
1-Karşılıksız Çek Keşide Etmek Suçunda Şikayet Hakkı Tanınan Hamil?

 
             Hamil, bankada “karşılıksız” işlemini yaptıran kişidir. Peki, hamilin “karşılıksız” işlemi yaptırdıktan sonra çek bedelini cirantadan tahsil etmesi durumunda cirantanın şikayet hakkı doğacak mıdır? Bu soruya olumlu yönde bir cevap verilemez. Karşılıksız çek suçu, çek bedelini tahsilat amacıyla bankaya giden ve bedeli alamayan hamile karşı işlenmiş bir suçtur, yani cirantanın bu suçtan mağduriyeti sözkonusu değildir. İkinci olarak; şikayet hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlıdır, yani mağdur hamilin bu hakkı bir başkasına devretmesi mümkün değildir.
 
              5941 saylı Kanunda şikayet hakkının yalnızca hamile ait olduğunun belirtilmiştir. Hamilin çeki elinde bulundurup bankaya ibraz eden veya ettiren kişidir. Karşılıksız kalan çek bedelinin bir başkası tarafından veya üst sırada yer alan ciranta tarafından ödenmesi halinde; o kişiye, “yetkili hamil” veya “şikayet hakkı sahibi” sıfatı kazandırmayacaktır. Ancak karşılıksız çeki ödeyip çeki alan kişi, İcra Hukuku açısından icra takibi hakkını edinecektir.

 
 
2- Karşılıksız Çek Keşide Etmek Suçunda Şikayet Mercii (Görevli Mahkeme)

 
Şikayet mercii yani görevli olan mahkeme icra mahkemeleridir. Çek hamilinin fail veya cirantalar hakkında icra takibi başlatılıp başlatılmamasının, şikayet merciine herhangi bir etkisi yoktur; icra takibi ve adli soruşturma açılması için şikayet birbirinden bağımsız kurumlardır.

 
 
3- Karşılıksız Çek Keşide Etmek Suçunda Şikayet Yeri (Yetkili Mahkeme)

 
Çek Kanunu’nun 5. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesine göre; “Bu davalar, çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği veya çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer ya da hesap sahibinin yahut şikayetçinin yerleşim yeri mahkemesinde görülür”. Şikayetçi hamile yer konusunda seçim hakkı tanınmış olup, hamil çeki tahsil etmek üzere ibraz ettiği veya çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer veya hesap sahibinin veya kendisinin ikametgahının bulunduğu yer icra mahkemesine başvurmalıdır.

 
 
4- Karşılıksız çek suçunda yetkili hamilin şikayet süresi ne kadardır?
 

Karşılıksız çek suçunda şikayet süresi, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer”. Kanun koyucu karşılıksız çek suçunun takibini şikayete bağlı tutmuştur. Şikayet hakkına sahip olan yetkili hamil bu süreye riayet etmediği takdirde şikayet hakkını kaybedecektir. Bu süre mahkeme tarafından re’sen dikkate alınacaktır.
]]> Sun, 15 Oct 2017 14:16:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=tq81kj0v http://baranhukuk.com/blog/rss/tq81kj0v <![CDATA[Offshore Şirket Nedir? Avantajları Nelerdir, Kimler Tercih Etmelidir?]]> imblog
                                        
Av.Şahin Baran
                                          OFFSHORE ŞİRKET NEDİR?
 
   AVANTAJLARI NELERDİR, KİMLER TERCİH ETMELİDİR?

 
Offsore Şirket Nedir?
 
Kelime anlamı olarak kıyıdan uzak anlamına gelen offshore, ekonomide kaba bir tabir ile vergiden uzak anlamına gelmektedir. Vergilerin yüksek olduğu ülkelerde (Türkiye, Avrupa Birliği vs) yaşayan vatandaşlar, vergi ödememek için ticari faaliyetlerini o ülkenin dışında sürdürerek vergi ödemekten kurtulurlar. Bu tür işletmeler offshore şirket olarak adlandırılır.
 
Offshore şirketler genellikle Şeyseller, Virjin Adaları, Panama vs gibi verginin hiç olmadığı ülkelerde kurulur. Bu ülkeler vergisiz bölge oluşturarak kurulan yüzbinlerce şirketin yaptığı çeşitli ödemelerden (kuruluş ücreti, işletme giderleri vs) gelir elde etmektedirler. Vergi cenneti olarak da nitelendirilen bu ülkeler bu işten ciddi para kazandıkları için gizliliğe son derece önem vermektedirler.
 
Bu bölgelerde kurulan şirketler her türlü vergiden muaftır. Ayrıca yaptıkları işlemlerle ilgili kayıt tutmak ve hesap verme zorunlulukları yoktur. Amerika Birleşik Devletleri’nin servetinin üçte birinden çok daha fazlası güvenli olarak offshore yatırımlara ve bankacılık kurumlarına yerleştirilmiş durumdadır.
 
Offshore; ortak nitelikleri bir yatırımcının kendi ülkesinin dışında var olan aktiflerini yapılandırmayı amaçlayan stratejilerin bir araya gelmesinden oluşan bir kavramdır. Bireyler ve şirketler offshore mekanizmalarına başvururken varlık koruması, vergi planlaması ve yatırımda gizlilik gibi amaçlar güderler.

 
Offshore Şirketler Yasal Mı?
 
Offshore şirketler %100 yasaldır ve uluslararası kabul görürler. Offshore şirketinizden elde ettiğiniz gelirin vergisini ödemiyorsanız tespit edilmeniz durumunda vergi cezalarına maruz kalabilirsiniz.

 
Offshore Şirketler Nasıl Kurulur?
 
Offshore şirket kurulumu hizmeti veren firmalara belirli bir ücret ödeyerek firmanızı 1-2 gün içinde kurabilirsiniz. Şirket kuruluşu için yurtdışına gitmenize gerek yoktur. Talep edilen belgeleri (genellikle herhangi bir kimlik taratılmış olarak) e-mail ile göndermeniz ve kuruluş ücretini ödemeniz durumunda hemen işlemlerinizi başlatılmaktadır.
 
 
Offshore Şirket Kuruluş Ücreti Ne Kadardır?
 
Kuruluş ücreti kurulacak ülkeye ve talep edilen servis seviyesine göre değişiklik göstermektedir.

 
Banka Hesabı Açabilirler Mi?
 
Uluslararası geçerliliği olduğu için istenilen yerde hesap için gerekli evraklarla birlikte başvurabilirler. Fakat amaç gizlilik olduğu için offshore şirketler genellikle offshore bankalarda hesap açarlar.

 
Offshore Şirketin Avantajları Nelerdir?
 
Uyruk kısıtlaması yoktur.
 
Mal sahipliği açıklaması zorunlulukları yoktur.
 
Yabancı uyruklu kişilerin sahip oldukları kuruluşlara kısıtlamalar yoktur.
 
Hisselerin mal sahipliği üzerine kısıtlamalar yoktur.
 
Hisseler hamiline yada isim üzerine alınabilir.
 
Yönetici ve memurlar için ikamet zorunlulukları yoktur.
 
İçeriye yatırılması gereken sermaye gerekliliği yoktur.
 
Eğer şirket bağlı olduğu yetki dışında iş yapıyorsa gelir vergisi ödemez ve bildirmez.
 
Döviz kontrolü yoktur.
 
Birleşimler, kazançlar veya ortak sermayeler üzerine kısıtlamalar yoktur.
 
Yıllık finansal göstergeleri dosyalama gerekliliği yoktur.
 
Hissedarlar/yöneticiler yıllık genel toplantısı düzenleme gereksinimi yoktur.
 
Tam gizlilik ve hüviyetin gizli tutulması esastır.
 
Kuruluş maddeleri dünyanın her yerinde her dilde yapılabilir.
 
Kuruluşun muhasebe defterleri dünyanın her yerinde her dilde muhafaza edilebilir.
 
Kuruluşun gereksinimleri doğrultusunda kuruluş dokümanlarında değişiklikler yapılabilir.
 
Yetki dışında yürütülen tüm ve her iş aktivitelerinde tam vergi muafiyeti, Tam iş gizliliği, Makul yıllık kayıt vergisi ve ikamet eden aracı ücreti söz konusudur.
 
Düşük vergi uygulanan bir yerde offshore şirket kurmanın en popüler kullanımlarından birisi uluslararası ticaret yapmaktır.
 
Bir ürün, ihracatçı bir ülkeden, bir offshore şirket vasıtasıyla satın alınır ve bu ürünler bir üçüncü ülkede satılırsa bu ticari muameleden kaynaklanan kar offshore şirket kayıtlarında toplanır ve bu kazanç şirket merkezinde vergiden muaftır.
 
İş, o ülkede ikameti bulunmayanlar arasında yapılır.
 
Finansal düzenlemeler ve şirketler hukuku uluslararası iş çevrelerini çekecek şekilde düzenlenir.
 
Güven ve sır saklama üst düzeyde hayati önem taşır.
 
Özellikle vergi avantajları getiren Vergi Rejimleri yürürlüktedir.

 
Offshore Şirketi Kimler Tercih Etmelidir?

 
1-İş Adamları,

 
2-İnternet üzerinden ticaret (E-Ticaret):
 
İnternet tüccarları, bir alan adını korumak ve İnternet sitelerini yönetmek için bir offshore şirketi kullanabilirler.

 
3-Danışmanlar / Müşavirler:

 
4-Uluslararası işletmeler:    

 
5-Fikri mülkiyet haklarını elinde bulundurma:
Her tür fikri mülkiyet hakkı (veya patent ya da ticari marka), bir offshore şirket adına tescil ettirilebilir. Şirket ayrıca bu hakları satın alabilir veya satabilir. Ayrıca ödeme karşılığında üçüncü şahıslara kullanım haklarını verebilir.

 
6-Menkul ve gayri menkullerin himayesi için:
 
Offshore şirketler hem menkullerin (örneğin yatlar, uçak) hem de gayri menkullerin (örneğin ev ve binalar) himayesi için kullanılabilir. Ancak bazı ülkelerde offshore yapılar aracılığıyla menkul/gayri menkul satın alınmasına izin verilmediğini belirtmek gerekir.

 
7-Borsa simsarı/forex:
 
Offshore şirketler sık sık hisse veya döviz işlemleri için kullanılmaktadır.

 
 
Bir Türk Şirketinin Yurt Dışındaki OffShore Şubesini Açmasındaki Amaçları Nelerdir?

 
-Yasal Yükümlülüklerden kurtulmak,
 
- Mali/Finansal kaynak aktarımı sınırlamalarından kurtulmak,
 
- Sermaye Hareketlerinde tam serbestlik için de hareket etmek,
 
- Yurt içindeki rakiplerine karşı rekabet gücünü arttırmak,
 
- Yurt dışında kayıt tutmak suretiyle şirketin/müşterilerinin Türkiye’deki gelir ve servetleriyle ilişkili vergisel ve yasal yükümlülüklerinin tespit edilmesinin ve denetiminin önüne geçmek,
 
- Yurt içinde bulunan ve varlığı gizlenmeye çalışılan fonların yasallaşmasını sağlamak; bu tür varlıklar için  güvenli birer liman oluşturmak.
 
- Üretim maliyetleri dışındaki, maliyetleri azaltmak ve rekabette öne geçmek,
 
- Vergi ve benzeri yükümlülüklerden kurtulmak,
 
- Manipule işlemlerini kolayca gerçekleştirebilmek.
 
Bu ülkeler coğrafi konum olarak gelişmiş ülkelere yakın olup, gerekli altyapı (telekomünikasyon, ulaşım, konaklama) sahiptirler. Vergi danışmanları, avukatlar gerekli her türlü danışmanlık hizmetini sunmaktadırlar.


 


]]> Wed, 11 Oct 2017 09:46:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=zh9oya2z http://baranhukuk.com/blog/rss/zh9oya2z <![CDATA[Tasfiye Halinde Şirketlerin Ticari Faaliyetti]]> imblog
Tasfiye Halinde Şirketlerin Ticari Faaliyetti

Tasfiye bir şirketin kapanma sürecine girmesidir. Bu süreç içerisinde alacaklılara alacakları dağıtılır, şirket aktifleri elden çıkarılır ve şirketin finansal değeri kaybolacak şekilde şirket çözülmeye girer. Mali tabloda bulunan bütün değerler nakde çevrilir. Kapanış işlemleri en kolay şekilde gerçekleşen işletme türü şahıs işletmeleridir.
Limited şirketler ve anonim şirketler kanun ve şirket ana sözleşmesinde yazılı hallerin meydana gelmesi veya ortaklar kurulu kararı ile sona erer.
Şirketini kapatacak olan kişilerin, ticaret sicil müdürlükleri ve vergi dairelerine bildirimde bulunması gerekmektedir. Şirket kapatma işlemlerinde ticaret sicil müdürlüğüne ticareti veya işi bırakma, tasfiye edilme veya feshedilme belgesi şeklinde verilir.
Tasfiyenin Ticaret Siciline tescil ettirildiği tarih, şirket tasfiyesinin başlangıç tarihi olarak kabul edilir. Ticaret siciline yapılan bildirimle birlikte tüm alacakların isim ve bilgilerinin yazılı olduğu mal beyanı bilgileri de sicil müdürlüklerine iletilmelidir.
Tüm bu bildirimlerin onaylanması sonucunda şirketin tasfiye isteği ticaret sicil gazetesinde yayımlanır.
Ticaret sicil gazetesinde yayımlanan tasfiye isteği ile birlikte şirket sahibi kişiler, 1 yıl süre ile işlemlerine devam eder. Şirket 1 yıllık süre içerisinde yalnızca tasfiye amacıyla varlığını sürdürür.

Tasfiyenin Amacı
Tasfiye şirketin tamamen ortadan kalkma niyetini göstermektedir. Başka bir deyişle ticari faaliyetlerini sonlandırmasını ifade etmektedir. Şirketin tasfiye sürecine girdikten sonraki yegâne amacı tamamen nakit varlığa dönüştürülmesini sağlamaktır. Bu süreç tamamlandıktan sonra da ticari faaliyetleri son bulacaktır.
Türk Ticaret Kanunu’nun 291. Maddesi de bu görüşü ifade etmektedir.
“Tasfiye memurları, şirketin faaliyette bulunduğu dönemde başlanmış olup da henüz sonuçlandırılmamış olan iş ve işlemleri tamamlamaya, şirketin borç ve taahhütlerini yerine getirmeye, şirketin alacaklarını toplamaya, gereğinde yargı yolu ile almaya ve varlıkları paraya çevirmeye, net varlığı elde etmeye yönelik ve yarayan bütün iş ve işlemleri yapmaya yetkili ve zorunludurlar.”
Aynı şekilde 217 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği de konuya ilişkin olarak;
“Tasfiye döneminde, şirket varlıklarının paraya çevrilmesi, alacaklarının tahsili, borçların ödenmesi ve artan kısmın paylaşılması esastır” şeklinde açıklama yapmaktadır.
Tasfiye süresince ticari faaliyetlerini sonlandırmamaktadır. Zira şirket aktiflerinin satışa çıkarılması, şirket borçlarının ödenmesi ve tasfiye süresince zorunlu giderlere katlanılması da özü itibariyle ticari bir işlemdir.
Tasfiyeye giren kurumların tasfiye amacına yönelik faaliyetleriyle sınırlı olmak üzere, tasfiye dönemlerine ilişkin geçici vergi beyannamesi verme yükümlülükleri bulunmamaktadır. Bununla birlikte, tasfiye halindeki kurumun tasfiye amacına yönelik olmayan faaliyetlerde yani ticari amaçla faaliyette  bulunulması halinde geçici vergi beyannamesi verme yükümlülüğü yeniden başlayacaktır. Şayet malzeme satışlarınız tasfiyeye kazancı ile ilgili ise geçici vergi beyanı vermeyecek aksi takdirde geçici vergi beyanında bulunacaksınız.
217 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde; kurumların tasfiyeye girdikleri tarihi ihtiva eden geçici vergi dönemi kazançları üzerinden geçici vergi ödeyecekleri, tasfiye döneminde şirket varlıklarının paraya çevrilmesi, alacaklarının tahsili, borçların ödenmesi ve artan kısmın paylaşılmasının esas olduğu, bu nedenle, tasfiyeye giren kurumların tasfiye döneminde geçici vergi ödemeyecekleri, buna karşın, kurumlar tasfiye ile ilgili faaliyetleri dışında ticarî faaliyette bulunmaları veya tasfiyeden vazgeçmeleri hâlinde bu tarihten itibaren geçici vergi mükellefiyeti doğacağı belirtilmiştir.Ayrıca Kurumlar Vergisi Kanunun 17.maddesinde de hüküm bulunmaktadır.

Ticari Faaliyettin Sınırı Ne Olmalıdır?
Tasfiye süresince tasfiye memurunun önceliğini Türk Ticaret Kanunu’nun 286. Maddesi uyarınca belirlemesi gerekmektedir. Buna maddeye göre “Tasfiye memurları, tasfiye hâlinde bulunan şirketin bütün mal ve haklarının korunması için basiretli bir iş adamı gibi gerekli önlemleri almakla ve tasfiyeyi olabildiğince kısa zamanda bitirmekle yükümlüdür.”

Amaç şirketin ekonomik değerlerini tamamen nakde çevirmek olacağından gereksiz işlemler gerçekleştirilmemelidir. Zaten bu görüş Türk Ticaret Kanunu’nun 292. Maddesi ile de ifade edilmektedir. Maddeye göre “Tasfiye memurları tasfiyenin gereklerinden olmayan yeni bir işlem yapamazlar. Aksi takdirde, bu tür işlemlerden dolayı ortaklara karşı müteselsilen sorumlu olurlar.” Yani şirket aktifine yeni bir demirbaş alımı veya uzun vadeli borç yükü altına girmek gibi işlemlerden kaçınılmalıdır. Zira bu tür ticari işlemler şirketin uzun vadede ticari hayatını sürdüreceğine işaret etmektedir. Hâlbuki amaç olarak tasfiye en kısa sürede şirketin ticari hayattan çekilmesini ifade etmektedir.

Öte yandan tasfiye sürecinden önce girilmiş olan uzun süreli yükümlülükler veya beklenilen alacaklar da olabilir. Örneğin henüz devam eden bir projeye ilişkin yükümlülükler veya davası devam eden bir ticari alacak bulunabilir. Bu durumda tasfiye memuru bunları görmezden gelemez ve tasfiye öncesi süreci devam ettirmekle mükelleftir. Sonuçta bu ticari işlemler esasen tasfiye öncesinde gerçekleşmiştir ve sonuçları tasfiye sürecine sirayet etmektedir.

Tasfiye süreci şirketin (şirket ortaklarının) ticari hayattan çekilme isteğini beyan etmesidir. Dolayısıyla belirli bir süreyi kapsayacaktır.Bu süre amacına uygun olarak değerlendirilmelidir.

Tasfiye sürecinde tesis edilen işlemlerin tamamı şirket aktiflerinin nakde çevrilmesi, şirket yükümlülüklerinin ise yerine getirilmesi üzerine kurulu olmalıdır. Bu süreçte şirketin elinde kalan stokları satması, ihraç etmesi, ihraç dolayısıyla KDV iade alacağının oluşması kabul edilebilir ticari işlemler olarak değerlendirilebilir. Zira şirketin tasfiye sürecine girişinde elinde olan stokları kanunlara uygun bir şekilde satmasından daha doğal bir hakkı yoktur.

Öte yandan aynı süreç içerisinde piyasadaki fırsatları değerlendirerek yeni alımlar yapması veya şirketi uzun vadede borç yükü altına sokabilecek yükümlülüklere girmesi tasfiye sürecinin ruhuna taban tabana zıttır. Yeni bir proje ihalesi almış bir şirket görüntü itibariyle tasfiye sürecinde değildir; ticari hayatına normal koşullarda devam ediyor demektir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında “limitleri tasfiyenin amacına uygun olmak üzere” tasfiye halindeki bir şirketin ticari faaliyetlerine devam etmesi doğaldır. Ancak tasfiyenin ticari hayatın normal bir süreci olmadığı unutulmamalı ve sürecin en kısa sürede bitmesini sağlayacak ticari işlemlerin seçilmesi ve uygulanması gerekmektedir.Tasfiye döneminde, şirket varlıklarının paraya çevrilmesi, alacakların tahsili, borçların ödenmesi ve artan kısmın paylaşılması esastır. Bu nedenle, tasfiyeye giren kurumların, tasfiye döneminde tasfiye ile ilgili faaliyetleri dışında ticari faaliyette bulunmaları mümkün bulunmamaktadır. Ancak, tasfiye sürecinin herhangi bir aşamasında tasfiyeden vazgeçilmesi veya tasfiye faaliyetleri dışında ticari faaliyette ( yeni taahhüt işi, mal ve hammadde alımı, vb.) bulunulması halinde, bu durumun meydana geldiği tarihten itibaren tasfiye hükümlerinin uygulanmayacağı ve normal faaliyet yönünden mükellefiyetin devam edeceği tabiidir.Ayrıca tasfiyeye giren şirketler yeni ticari iş muameleler ( ihalelere girmek, emtia üretimi yapmak v.b.) yapamayacakları gibi tasfiye memurları da tasfiyeyi bir an önce sona erdirmek amacıyla şirketlerin başlamış ve devam eden tüm işlerini en kısa zamanda tamamlamak için gerekeni yapmak zorundadırlar. Ancak, bu işlerle ilgili olarak gerekli iş ve işlemler yani alım, satım yapmaları, tasfiye halinde bulunan şirketlerin ticari faaliyette bulunduğu anlamına gelmeyecektir.

Bütün bunlardan yola çıkarak sizin yeni bi kira sözleşmesi düzenleyerek gelir elde etmesi tasfiye ruhuna aykırıdır.




Özelge: Tasfiye halindeki mimarlık şirketinin proje hazırlamaya devam edip edemeyeceği, yarım kalan projelerin tamamlanıp tamamlanamayacağı hk.

Sayı: B.07.1.GİB.4.35.16.01-176300-82
Tarih: 11/04/2011

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İZMİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü
Sayı : .4.35.16.01-176300-82 11/04/2011

Konu : Tasfiye halindeki mimarlık şirketinin proje hazırlamaya devam edip edemeyeceği, yarım kalan projelerin tamamlanıp tamamlanamayacağı hakkında.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda; mimarlık hizmeti veren Şirketinizde tasfiye süreci boyunca mimarlık hizmetine devam edilip edilemeyeceği ile bu süreçte proje çizmelerinde ya da yarım kalan projelerin tamamlanmasında Kurumlar Vergisi ve Katma Değer Vergisi Kanunu yönünden tereddüt oluştuğundan Başkanlığımız görüşü istenilmiştir.

Kurumlar Vergisi Kanunu Yönünden:
Bilindiği üzere; Türk Ticaret Kanununda tasfiye, tüzel kişiliği haiz şirketlerin fesih ve infisahı üzerine, şirket mevcutlarının, alacaklarının ve borçlarının tayin ve tespiti ile alacaklarının tahsil, mevcutların nakde tahvil edilerek, kanun ve ana sözleşme hükümlerine göre dağıtılmasını temin eden muameleler olarak tanımlanmış; öte yandan, Türk Ticaret Kanununun "Tasfiyenin Gayesi" başlıklı 230 uncu maddesinde de; "Tasfiye memurları, şirketin devamı zamanında başlanmış olup da henüz neticelendirilmemiş olan iş ve muameleleri tamamlamaya, şirketin borç ve taahhütlerini yerine getirmeye, şirketin alacaklarını tahsile ve mevcut mallarını paraya çevirmeye kısaca, safi mevcudu elde etmeye yarıyan bütün iş ve muameleleri yapmaya mecburdurlar." hükmü yer almaktadır.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun "Tasfiye" başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında;
"(1) Tasfiye dönemi: Her ne sebeple olursa olsun, tasfiye haline giren kurumların vergilendirilmesinde hesap dönemi yerine tasfiye dönemi geçerli olur.
a) Tasfiye, kurumun tasfiyeye girmesine ilişkin genel kurul kararının tescil edildiği tarihte başlar ve tasfiye kararının tescil edildiği tarihte sona erer. Başlangıç tarihinden aynı takvim yılı sonuna kadar olan dönem ile bu dönemden sonraki her takvim yılı ve tasfiyenin sona erdiği dönem için ilgili takvim yılı başından tasfiyenin bitiş tarihine kadar olan dönem bağımsız bir tasfiye dönemi sayılır.
b) Tasfiyenin başladığı takvim yılı içinde sona ermesi halinde tasfiye dönemi, kurumun tasfiyeye girdiği tarihten başlar ve tasfiyenin  bittiği tarihe kadar devam eder.
...
d) Tasfiyeden vazgeçilmesi halinde, kurum hakkında tasfiye hükümleri uygulanmaz. Böyle bir durumda, tasfiyeden vazgeçme kararı, bu kararın alındığı dönemin başından itibaren geçerli olur. Tasfiyeden vazgeçme kararının alındığı tarihe kadar verilen tasfiye dönemi beyannameleri, normal faaliyet beyannamelerinin yerine geçer. Tasfiyesinden vazgeçilen kurumun geçici vergiyle ilgili yükümlülükleri, tasfiyeden vazgeçilmesine ilişkin kararın alındığı tarihi kapsayan geçici vergilendirme dönemi başından itibaren başlar."
hükümleri yer almıştır.

Diğer taraftan, anılan Kanunun "Kurumlar vergisi ve geçici vergi oranı" başlıklı 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında, kurumlar vergisi mükelleflerince cari vergilendirme döneminin kurumlar vergisine mahsup edilmek üzere Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre ve câri dönemin kurumlar vergisi oranında geçici vergi ödenir hükmüne yer verilmiştir.
Konu ile ilgili olarak 217 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin "4.10. İşi Bırakan veya Tasfiyeye Giren Mükellefler" başlıklı bölümünün dördüncü paragrafında, "Tasfiye döneminde, şirket varlıklarının paraya çevrilmesi, alacaklarının tahsili, borçların ödenmesi ve artan kısmın paylaşılması esastır. Bu nedenle, tasfiyeye giren kurumlar, tasfiye döneminde geçici vergi ödemeyeceklerdir. Bununla birlikte, kurumlar tasfiye ile ilgili faaliyetleri dışında ticari faaliyette bulunmaları veya tasfiyeden vazgeçmeleri halinde, bu tarihten itibaren geçici vergi mükellefiyeti doğacaktır." açıklamasına yer verilmiştir.
Buna göre; Şirketinizin yarım kalan projelerinin bitirilmesi işlemleri, tasfiyenin sonuçlandırılması amacına yönelik olduğundan tasfiye dışı faaliyet kapsamında değerlendirilmeyecektir.
Ancak, Şirketiniz tasfiye sürecinin herhangi bir aşamasında tasfiye faaliyetleri dışında ticari faaliyette (yeni proje çizimi gibi) bulunması halinde, bu durumun meydana geldiği tarihten itibaren tasfiye hükümlerinin uygulanmayacağı ve söz konusu tarihi kapsayan geçici  vergilendirme dönemi başından itibaren de geçici vergi mükellefiyeti doğacağı tabiidir.

Katma Değer Vergisi Kanunu Yönünden:
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1 inci maddesi ile, Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, tasfiye halindeki Şirketinizin mal teslimleri ve hizmet ifaları KDV Kanununun 1/1 maddesine istinaden katma değer vergisine tabi bulunmakta olup; Şirketinizin KDV beyannamelerini vermesi ve vergi ile ilgili işlemlerini yerine getirmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
Vergi Dairesi Başkanı a.
Grup Müdürü Y.
(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

]]> Sun, 08 Oct 2017 19:27:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=39t22fq8 http://baranhukuk.com/blog/rss/39t22fq8 <![CDATA[Borsa Terimleri]]> imblog
Borsa Terimleri

 
Açılış Seansı / Opening Session
Belirli bir zaman dilimi boyunca emirlerin herhangi bir eşleşme yapılmaksızın Alım- Satım Sistemi’ne (Sistem) kabul edildiği ve bu süre sonunda en yüksek miktarda işlemin gerçekleşmesini sağlayan tek bir fiyat seviyesinin (Açılış Fiyatı) hesaplanarak, tüm işlemlerin bu fiyat seviyesinden gerçekleştirildiği tek fiyat yöntemiyle çalışan özel bir seans uygulamasıdır.

A Tipi Yatırım Fonu/ Ortaklığı  / A Type Mutual Fund/Investment Trust Fon
içtüzüklerinde/esas sözleşmelerinde asgari sınırları belirtilmek kaydıyla, portföy değerinin en az % 25’ini devamlı olarak mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınan kamu iktisadi teşebbüsleri dahil Türkiye’de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar/ortaklıklar A tipi fon/ortaklık olarak adlandırılır. Acenta Agent Aracı kurum ile imzalanan acentalık sözleşmesi çerçevesinde, sermaye piyasası araçlarına ilişkin alım ve satım emirlerinin aracı kuruma iletilmesine ve gerçekleşen emirlerin tasfiyesine aracılık eden bankalardır.

Açığa Satış Short Selling
Sahip olunmayan menkul kıymetlerin ödünç alınmak sureti ile satılmasıdır. Açık Pozisyon ShortPosition Vadeli işlem piyasalarında alınmış ve henüz kapatılmamış pozisyonlara denir. Adi Hisse Senedi CommonStock Şirket ana sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmayan ve sahiplerine eşit haklar sağlayan hisse senedidir.

Ağırlıklı Ortalama Fiyat Weighted Average Price
Bir sonraki seansa ait baz fiyatın hesaplanmasına esas teşkil eden hisse senedinin miktar ağırlıklı ve küsüratsız fiyatıdır.

Alım Satıma Aracılık Intermediation For Trading in Securities
Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının aracılık sıfatıyla ve ticari amaçla alım satımını ifade eder.

Anonim Şirket Joint Stock Corporation
Bir ünvana sahip, en az 5 ortakça, ana sözleşmesinde yazılı konularda faaliyette bulunmak üzere kurulmuş olan ve esas sermayesi muayyen (belli) paylara bölünmüş olan sermaye şirketleridir.

Apel Cash-callfortheunpaidportion of capital
Pay bedelinin taksitle ödenmesinin sözkonusu olduğu durumlarda, ortaklık yönetim kurulu tarafından ortaklara yapılan çağrıya denir.

Aracı Kuruluş Financial Intermediary (Institution)
Sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu’nca yetkili kılınmış bankalar ve aracı kurumlardır.

Aracı Kuruluş Varantları Intermediary Institutions’ Warrants
Elinde bulunduran kişiye, dayanak varlığı ya da göstergeyi önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihte veya belirli bir tarihe kadar alma veya satma hakkı veren ve bu hakkın kaydi teslimat ya da nakit uzlaşı ile kullanıldığı menkul kıymet niteliğindeki sermaye piyasası aracını ifade eder.

Aracı Kurum Brokerage House
Sermaye piyasası faaliyetinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu tarafından aracılık yetkisi verilmiş anonim ortaklıklardır.

Aracılık Financial Intermediation
Sermaye piyasası araçlarının, yetkili aracı kuruluşlar tarafından, kendi nam ve hesabına, başkası nam ve hesabına, kendi namına ve başkası hesabına alım satımıdır.

Aracılık Yüklenimi Underwriting
Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının tamamının satılacağının aracı kuruluş veya kuruluşlar tarafından ihraçcı şirkete taahhüt edilmesidir. İki türlü olur: bakiyeyi yüklenim veya tümünü yüklenim.

Arbitraj Arbitrage
Fiyat farklarından yararlanmak amacıyla para, kıymetli maden, tahvil ve hisse senedi alıp satma işlemidir.

Ayı Piyasası Bear Market
Gelecek hakkında karamsarlığın ve fiyatların düşeceği beklentisinin hakim olduğu piyasalardır. Bu piyasalarda kişiler ellerindeki hisse senetlerini gelecekte daha düşük fiyattan satın alabilecekleri düşüncesi ile satarlar.

Bağımsız Dış Denetim Independent External Auditing
Ortaklıkların ve sermaye piyasası kurumlarının kamuya açıklanacak veya Sermaye Piyasası Kurulu’nca istenecek mali tablolarının, genel kabul görmüş muhasebe kavram ilke ve standartlarına uygunluğu ile bilgilerin doğruluğunun ve gerçeği dürüst bir biçimde yansıtıp yansıtmadığının, denetçiler tarafından denetim ilke ve kurallarına göre, defter, kayıt ve belgeler üzerinden incelenmesini ve tespit edilen sonuçların rapora bağlanmasını ifade eder.

Bağlı Ortaklık Affiliate Company, Subsidiary
İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak en az % 50 oranında oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu iştiraklerdir.

Bakiyeyi Yüklenim Stand-by Underwriting
Sermaye piyasası araçlarının, aracı kuruluşlarca halka arz yoluyla satışında, satılmayan kısmın tamamının, bedeli satış süresi sonunda tam ve nakden ödenerek satın alınacağının satışı yapana karşı taahhüt edilmesini ifade eder.

Banka Bonoları Bank Bills
Kalkınma ve Yatırım Bankalarının borçlu sıfatıyla düzenleyip, ihraç ettikleri emre veya hamiline yazılı bir sermaye piyasası aracıdır.

Banka Garantili Bonolar Bank Guaranteed Bills
Kalkınma ve Yatırım Bankalarından kredi kullanan ortaklıkların, bu kredilerin teminatı olarak borçlu sıfatıyla düzenleyip, alacaklı bankaya verdikleri emre muharrer senetlerden, bu krediyi kullandırmış olan bankaca kendi garantisi altında ihraç edilen bir sermaye piyasası aracıdır.

Baz Fiyat Base Price
Bir hisse senedinin seans içinde işlem görebileceği üst ve alt fiyat limitlerinin ve fiyat adımlarının belirlenmesine esas teşkil eden fiyattır.

Başlangıç Sermayesi Initial Capital
Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların sahip olmaları zorunlu asgari çıkarılmış sermayeleridir.

Başlangıç Teminatı Initial Margin
Vadeli işlem sözleşmesinde uzun veya kısa pozisyonalan yatırımcının pozisyon açarken yatırması gereken teminattır.

Bedelli Sermaye Artırımı Capital Increase Through Rights Issues
Şirketlerin sermaye artırımı karşılığında çıkardıkları hisse senetlerini nominal değerinden veya daha yüksek bir fiyattan satmak suretiyle gerçekleştirdikleri sermaye artırımlarına denir. Söz konusu hisse senetleri ortaklara satılabileceği gibi (rüçhan hakkının kullandırılması), ortaklar dışındaki yatırımcılara da satılabilir. (rüçhan haklarının kısıtlanması). Bedelli sermaye artırımına katılım bedeli belli bir süre ile sınırlıdır.

Bedelsiz Sermaye Artırımı Capital Increase Through Bonus Issues
Anonim ortaklıkların, iç kaynaklarından yaptıkları sermaye artırımı karşılığı çıkardıkları hisse senetlerini bir bedel almaksızın ortaklarına dağıtarak gerçekleştirdikleri sermaye artırımlarıdır. Bedelsiz hisse senedi alma hakkı bir süre ile sınırlandırılamaz.

Birincil Piyasalar Primary Market
Menkul kıymetleri ihraç eden şirketler ile tasarruf sahiplerinin doğrudan doğruya karşılaştıkları piyasalardır. Diğer bir anlatımla, menkul kıymetlerin ihraçcı kuruluşlarca tasarruf sahiplerine ilk kez satışa sunulduğu piyasalardır.

Blok Satış Block Sale
Emir miktarı şirketin ödenmiş/çıkarılmış sermayesinin % 10’unu aşan satış işlemidir. Boğa Piyasası Bull Market Talebin arzdan daha çok olduğu ve borsada fiyatların tırmanışa geçtiği dönemi ifade eder.

Borsa Eksperleri Stock Exchange Experts
Menkul kıymetlere ilişkin alım-satım emirlerinin ilgili iç yönetmelikte belirtilen esaslara göre karşılaştırılması ile fiyatların teşekkülünü izleme ve alım satım işlemlerinin sonuçlandırılmasını sağlamakla yükümlü olan görevlilerdir.

Borsa Emirleri Stock Exchange Orders
Müşteri emirleri, aracı kurum üye temsilcileri tarafından seans içinde borsa bilgisayar sistemine aktarıldığında borsa emrine dönüşür.

Borsa Fiyatı Stock Exchange Price
Borsada belirli kurallara göre işleyen organize pazarlarda işlem gören menkul kıymetlerin, borsadaki arz ve talep koşullarına göre oluşan fiyatıdır.

Borsa Payı Exchange Transaction Fee
Borsa üyelerinin, Borsa’da gerçekleştirdiği işlem hacmine göre hesaplanarak Borsa’ya ödenen meblağ olup Borsa Yönetim Kurulu’nca belirlenir.

Borsa Üyeleri Stock Exchange Members
Sermaye Piyasası Kurulu’ndan yetki belgesi ve Borsa’dan üyelik belgesi almış aracı kuruluşlardır.

İkinci Ulusal Pazar (Kot Dışı Pazar) Second National Market
Kotasyon Yönetmeliği’ndeki kotasyon koşullarını sağlayamayan şirketler ile gelişme ve büyüme potansiyeli taşıyan Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin (KOBİ) sermaye piyasalarından kaynak temin etmelerine olanak sağlamak, söz konusu şirketlerden Borsa Yönetim Kurulu'nca Borsa'da işlem görmesi uygun görülenlerin hisse senetlerine likidite sağlamak ve bu hisse senetlerinin fiyatlarının düzenli ve şeffaf bir piyasada, rekabet koşulları içinde oluşmasını temin etmek amacıyla kurulan pazardır.

Broker (Üye Temsilcisi)
Borsamız mevzuatında Üye temsilcisi kavramı kabul edilmiş olduğundan tanım “Üye Temsilcisi” maddesi altına alınmıştır.

Çapraz İşlem Cross Trade
İşlemin alıcı ve satıcı tarafının aynı üye olması durumunu ifade eder. Bu şekilde işlem oluşturmaya yönelik emirler (Cross Orders), belirli kurallar dahilindeişlleme tabi olurlar.

Çıkarılmış Sermaye Issued Capital
Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların satışı yapılmış hisse senetlerini temsil eden sermayeleridir.

Çok Fiyat-Sürekli Müzayede Sistemi Multiple Price Continuous Auction Method
Çok fiyat yöntemi; bir menkul değer için verilen alım satım emirlerinin fiyat ve zaman önceliği kurallarına uygun olarak teker teker karşılaştırılması sonucunda oluşan fiyatlarla alım satım işleminin gerçekleştirilmesidir.

Defter Değeri Book Value
İşletmenin aktif toplamından, borçlarının düşülmesi ile bulunan özvarlığının, çıkarılmış/ödenmiş hisse senedi sayısına bölünmesi ile bulunur.

Depo Sertifikası Depositary Receipt
Yerel bir saklama kuruluşunda depo edilen yabancı menkul kıymetleri temsilen çıkarılan ve bu menkul kıymetlerin verdiği hakları aynen sağlayan, bunlara özdeş, hamiline yazılı, nominal değeri temsil ettiği yabancı menkul kıymetin para birimi cinsinden ifade edilen sermaye piyasası aracıdır.

Devlet İç Borçlanma Senetleri Government Debt Securities
Devletin cari yıl bütçe kanununa dayanarak, bütçe açıklarının finansmanı amacıyla çıkarmış olduğu borçlanma senetlerinin genel adıdır.

Devlet İç Borçlanma Senetleri Endeksleri Government Debt Securities Indices
Bu tür menkul kıymetlere yatırım yapanlarının kıymetleri fiyat ve getirilerindeki gelişmeleri basit ve anlaşılabilir göstergeler yardımıyla izleyebilmelerini sağlamak amacıyla oluşturulmuşlardır. Ayrıca yatırımcıalrın sabit getirili menkul kıymetlere yaptıkları yatırımlar ile diğer yatırım seçenekleri arasında kolay karşılaştırma yapabilmelerini sağlar.

Devre Kırıcılar Circuit Breakers
Menkul kıymet borsalarında piyasanın belirlenen bir süre içerisinde, belirlenen bir seviyede düşüş göstermesi durumunda, hisse senedi ve vadeli endeks piyasalarında, alış ve satış emirlerindeki dengesizlik nedeniyle oluşabilecek aşırı düşüşlerin önlenebilmesi amacıyla, işlemlerin geçici olarak durdurulması uygulamasıdır.

Dışarıda Yerleşik Kişi Non- Resident
Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatına göre Türkiye'de yerleşik sayılmayan gerçek veya tüzel kişidir. (Bkz. Türkiye’de Yerleşik Kişi)

Emir Bölme Order Split
Girilen bir emrin, orijinal emrin fiyatına eşit ya da orijinal emrin fiyatından daha iyi fiyatlı yeni emirlere bölünmesidir. Emir bölünmesi gerçekleştirildiğinde, bölünen emirlerin toplam miktarının (toplam emir miktarının) ilk miktara eşit veya daha büyük olması zorunludur.

Emir İyileştirilmesi Order Improvement
Alış emirlerinde fiyatların yukarıya, satış emirlerinde aşağıya çekilerek fiyat önceliğinin değiştirilmesidir.

Emisyon Primi Premium on Issued Shares
Ortaklıkların hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde bir fiyatla ihraç etmeleri sonucunda satış fiyatı ile nominal değer arasında oluşan farktır. Primli hisse senedi ihraç edilmesi halinde oluşacak emisyon primleri vergiye tabi olmaktadır.

En İyi Gayret Aracılığı Best Effort Underwriting
Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının izahnamede gösterilen satış süresi içinde satılmasını, satılmayan kısmın ise ihraçcıya iadesini ifade eder.

Eurotahvil Eurobond
İhracı yapan ülkenin kendi para birimi dışındaki bir döviz cinsinden ve uluslararası bir konsorsiyum aracılığı ile bir banka ve/veya sendikasyon tarafından birden fazla ülkede eşanlı olarak ihraç edien, genellikle hamiline kayıtlı tahvilerdir.

Fark Sözleşmesi CFD-Contractfor Differences
İki taraf (alıcı ve satıcı) arasında yapılan bir sözleşmedir ve buna göre bir varlık dayanak/referans kabul edilerek sözleşme tarihindeki değer ile varlığın cari değeri arasındaki fark, satıcı tarafından alıcıya ödenir. Eğer fark negatif ise o zaman ters yönde (alıcıdan satıcıya) bir ödeme söz konusudur. Diğer bir deyişle hisse senedi, tahvil, bono, future, opsiyon, faiz oranı vb. bir yatırım aracının açılış ve kapanış değeri arasındaki farkın alıcı-satıcı arasında ödeneceğini hükme bağlayan bir sözleşmedir.

Fesih Abolition
Ortaklık faaliyetlerinin esas sözleşme şartlarına bağlı olarak ya da kanunlarda belirtilen şartlardan birinin gerçekleşmesi halinde sona erdirilmesidir. Sözkonusu durum gerçekleştiğinde Ortaklık hisse senetleri Borsa kotundan da çıkarılır.

Finansman Bonoları Commercial Papers
İhraçcıların borçlu sıfatı ile düzenleyip ihraç ettikleri emre veya hamiline yazılı kısa vadeli sermaye piyasası aracıdır.

Fiyat Adımı Price Increments (tick)
Her hisse senedi fiyatı için bir defada gerçekleşebilecek en küçük fiyat değişimidir.

Fiyat Endeksleri Price Indices
Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimleri dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.

Fiyat Kotasyonu Vermek Price Quotation
Piyasa yapıcının görevli olduğu sermaye piyasası aracında seans sırasında ilan ettiği alış ve satış fiyatıdır.

Fiyat Marjı/Fiyat Aralığı Price Range
Her hisse senedi için, seans içinde önerilebilecek en düşük ve en yüksek fiyatlar o hisse senedi için fiyat marjını oluşturur. Mevcut uygulamada bu limitler baz fiyatın % 10 altı ve üstüdür.

Fiyat Önceliği Price Priority
Hisse Senetleri Piyasası’nda daha düşük fiyatlı satım emirlerinin, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanmasını ifade eder.

Forward İşlemler Forward Transactions
Anlaşılan miktar ve fiyattan belirli bir tarihte belli bir ürünün teslim edilerek karşılığının ödeneneceğinin iki tarafın bibirine taahhütte bulunmasıdır.

Futures Piyasaları Futures Markets
Fiyat dışındaki şartları standartlaştırılmış bir vadeli (forward) sözleşmenin işlem gördüğü piyasalardır. Bu piyasalarda sözleşmeye konu teşkil eden ürün kontrat şartlarına uygun olarak ileri bir teslimat tarihinden alınıp satılmaktadır.

Gayrimenkul Sertifikaları Real Estate Certificates
İhraçcıların bedelleri inşa edilecek veya edilmekte olan gayrimenkul projelerinin finansmanında kullanılmak üzere ihraç ettikleri, değerleri birbirine eşit, hamiline yazılı menkul kıymettir.

Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları Real EstateInvestmentTrusts
Gayrimenkuller ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyü işleten ve gayrimenkule dayalı projelere yatırım yapan sermaye piyasası kurumlarıdır.

Gelir Ortaklığı Senetleri RevenueSharingCertificates
Köprü, baraj, elektrik santralı, karayolu, demiryolu, telekomünikasyon sistemleri ile sivil kullanıma yönelik deniz ve hava limanları ile benzerlerinden, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olanlarının gelirlerine, ortak olunması için çıkarılan senetlerdir.

Genel Finans Ortaklıkları General Finance Corporations (Corresponding Special PurposeVehicles in Securitization)
Alacakların temellükü ve bu alacaklar karşılık gösterilerek düzenlenen varlığa dayalı menkul kıymetlerin ihracı ve halka arzı amacıyla kurulan anonim şirketlerdir.

Gelişen İşletmeler Piyasası (GİP) EmergingCompanies Market
Borsa kotasyon şartlarını sağlayamayan, gelişme ve büyüme potansiyeline sahip şirketlerin menkul kıymetlerinin işlem görebileceği piyasadır.

Getiri Endeksleri Return Indices
Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimlerin yanı sıra şirketlerin ödedikleri kar paylarını da dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.

Gözaltı Pazarı Watchlist Companies Market
Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketler ve/veya hisse senetleri işlemleri ile ilgili olarak olağan dışı durumların ortaya çıkması, hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketler tarafından kamunun zamanında, tam ve sürekli aydınlatılmasına ve mevcut düzenlemelere uyum konusuna gerekli özenin gösterilmemesi, yatırımcıların haklarının korunması ve kamu yararı gereği hisse senetlerinin Borsa kotundan ve/veya ilgili pazardan geçici ya da sürekli çıkarılması sonucunu doğurabilecek gelişmelerin oluşması nedeniyle şirketlerin izleme ve inceleme kapsamına alınması durumlarında, sürekli gözetim, denetim ve izleme ortamında, hisse senetlerinin likidite imkanını kesintiye uğramadan İMKB bünyesinde işlem görebileceği pazardır.

Halka Açık Anonim Ortaklık Publicly-Held Corporation
Hisse senetleri halka arz edilmiş olan veya halka arz edilmiş sayılan anonim şirketlerdir.

Halka Arz Public Offering
Halka arz, sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan halka çağrıda bulunulmasını; halkın bir anonim ortaklığa katılmaya veya kurucu olmaya davet edilmesini; hisse senetlerinin borsalar veya diğer teşkilatlanmış piyasalarda devamlı işlem görmesini; halka açık anonim ortaklıkların sermaye artırımları dolayısıyla hisse senetlerinin satışını ifade eder.

Halka Arza Aracılık Intermediation For Public Offering
Sermaye piyasası araçlarının halka arz yoluyla satışına aracılıktır.,

Hazine Bonosu Treasury Bill
Hazine tarafından vadesi bir yıldan kısa süreli olarak çıkarılan ve iskontolu olarak işlem gören borçlanma senetleridir.

Hedging Hedging
Nakit piyasada bulunulan bir pozisyondan oluşan risklerden diğer piyasalarda (futures, options vs.) pozisyon alarak korunmadır.

Hisse Senedi Stock
Anonim ortaklıklar tarafından çıkarılan ve anonim ortaklığın sermayesine belirli bir katılma payını temsil eden, yasal şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmiş, kıymetli evraktır.

Hizmetler Endeksi Services Index
Hizmetler sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

İçerden Öğrenenlerin Ticareti InsiderTrading
Sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış bilgileri kendisine veya üçüncü kişilere menfaat sağlamak amacı ile kullanarak, sermaye piyasasında işlem yapanlar arasında fırsat eşitliğini bozacak şekilde haksız yarar sağlamak veya bir zararı bertaraf etmektir.

İflas Bankruptcy
Şirketin borçlarını ödeyemez duruma düşmesi nedeniyle faaliyetlerinin sona erdirilmesidir.

İhraç Issue
Sermaye piyasası araçlarının ihraçcılar tarafından çıkarılıp, halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satışıdır.

İhraçcı Issuer
Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden anonim ortaklıklar, mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınanlar dahil kamu iktisadi teşebbüsleri, mahalli idareler ile bunlarla ilgili özel mevzuatları uyarınca faaliyet gösteren kuruluş idare ve işletmelerdir.

İkincil Piyasalar Secondary Markets
Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının işlem gördüğü piyasalardır.

İlâve Kotasyon Additional Listing
Hisse senetleri Borsa kotunda bulunan bir ortaklığın sermaye artırımı nedeniyle ihraç ettiği yeni hisse senetlerinin kotasyon işlemini ifade eder.

İlk Kotasyon Initial Listing
Ortaklık hisse senetlerinin ilk kez Borsa kotuna alınmasını, ortaklığın borçluluğu temsil eden menkul kıymetlerinin Borsa kotuna alınmasını ifade eder.

İmtiyazlı Hisse Senedi Preferred Stock
Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydı ile, sahiplerine temettü ödemesi, rüçhan hakkı kullanımı, oy hakkı gibi konularda ayrıcalık tanıyan senetlerdir.

İntifa Senetleri Dividend Right Certificates
Şirket genel kurulunun alacağı kararla bazı kimselere çeşitli hizmetler ve alacak karşılığı olarak kuruluştan sonra verilen ve sermaye payını temsil etmeyen hisse senetleridir.

İrtibat Büroları Liasion Offices
Aracı kurumu ve aracı kurumun yetkili olduğu sermaye piyasası faaliyetlerinin tanıtımını yapmak amacı ile aracı kurumu temsil etmekle görevli hizmet birimleridir. İrtibat büroları sadece müşteri emirlerini aracı kuruma iletebilirler.

İşlem Birimi Trading Unit
Bir sermaye piyasası aracının, kendisi ya da katları ile işlem yapılabilecek asgari sayısını ya da değerini ifade eder. İşlem birimi olarak “lot” ibaresi kullanılır. (Bkz. Lot)

İşlem Hacmi Traded Value
Tüm hisse senetleri için gerçekleşen işlemlerdeki her emrin içerdiği hisse senedi sayısı ile işlem fiyatının çarpılarak elde edilen yekünlerin toplanmasıdır.

İşlem Miktarı Trading Volume
Bir piyasada, bir seansta ya da belli bir dönemde alınıp satılan (el değiştiren) menkul kıymet adedidir.

İştirak Participation
Bir ortaklık ile işletme arasında, sözkonusu ortaklığın yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılma anlamında devamlı bir bağ yaratan, doğrudan veya dolaylı sermaye ve yönetim ilişkisidir.

İtfa Redemption
Tahvil ihraç planında belirlenen tarih ve miktarlarda ana paranın geri ödenmesidir.

İzahname Prospectus
Sermaye piyasası araçlarının ihracında ya da halka arzında ortaklıklarca halkı şirket ve hisse senetleri konularında bilgilendirmek amacıyla düzenlenmesi gereken belgedir.

Kalanını İptal Et (KİE) Fillor Kil lOrders
Fiyat ve miktarın girildiğiancak işlem kısmen veya tamamen gerçekleşmezse işlem görmeyen kısmın ekranda pasif olarak görünmeyerek sistem tarafından otomatik olarak iptal edildiği emir türüdür.

Kamuyu Aydınlatma Public Disclosure
Sermaye piyasasının açıklık ve dürüstlük içinde işleyişini sağlamak, tasarruf sahipleri, ortaklar ve diğer ilgililerin zamanında bilgilendirilmesini temin etmek amacıyla, sermaye piyasası araçlarının değerini ve yatrımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek önemli olay ve gelişmelerin (özel durumların) kamuya açıklanmasıdır.

Kapanış Fiyatı Closing Price
Bir seansta Borsa kaydına alınan (tescil edilen) en son işlemin fiyatıdır.

Kar-Zarar Ortaklığı Belgesi (KOB) Profit and Loss Sharing Certificate
Ortaklıkların, kar ve zarara ortak olmak üzere iştigal sahalarına giren tüm faaliyetlerin gerektirdiği finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ihraç veya halka arz edebilecekleri bir tür sermaye piyasası aracıdır.

Katılma İntifa Senedi PubliclyOfferedDividend Right Certificates
Nakit karşılığı satılmak üzere, ortaklık haklarına sahip olmaksızın kardan pay alma, tasfiye bakiyesinden yararlanma ve yeni pay alma gibi haklar sağlayan bir kıymetli evraktır.

Kaydi Takas Book-entry Settlement
Üyelerin, takasa olan para borçları ile takastan olan para alacaklarının hesaben ödenmesi ile menkul kıymet borçları ile menkul kıymet alacaklarının hesaben teslimidir.

Kayıtlı Sermaye Authorized Capital
Ortaklıkların, esas sözleşmelerinde hüküm bulunmak kaydıyla, Yönetim Kurulu Kararıyla, Türk Ticaret Kanunu’nun sermayenin artırılmasına dair hükümlerine tabi olmaksızın çıkartabilecekleri, azami hisse senedi miktarını gösteren, Ticaret Sicili’ne tescil edilmiş sermayeleridir.

Kısa Pozisyon Short Position
Yatırım saikiyle, gelecekte fiyat düşüşü olacağı beklentisiyle, belirli bir an itibariyle sahip olunmayan finansal araçların satılması durumunu ifade eder (Bir finansal aracın satılması anlamında kullanıldığı durumlar da mevcuttur).

Konkordato Concordat, Composition with Creditors
Kendi kusuru olmaksızın mali durumu bozulmuş olan bir borçlunun alacaklıları ile yaptığı bir anlaşmadır. Bu anlaşma sonucunda alacaklıların en az üçte iki oranındaki çoğunluğu alacaklarının belirli bir bölümünden vazgeçer, borçlu ise geri kalan borçlarını bir plan dahilinde ödemeyi kabul eder. Konkordato, Ticaret Mahkemesi’nin onayı ile geçerlilik kazanır.

Kotasyon Listing
Bir şirkete ait menkul kıymetlerin borsa listesine alınmasıdır. Menkul kıymetlerin Borsa kotuna alınması ile şirketin Borsa tarafından gerekli görülen şartları yerine getirmiş olduğu anlaşılır.

Kredili Menkul Kıymet İşlemleri MarginTrading
Bir aracı kuruluş nezdinde, müşteri adına kredi hesabı açılması koşulu ile müşteri ve aracı kuruluş arasında yapılacak sözleşme hükümleri çerçevesinde kredi kullanarak borçlanmak suretiyle menkul kıymet alınmasını ifade eder.

Kullanım fiyatı Strike Price, Exercise Price
Opsiyon sözleşmelerinde, opsiyona konu olan kıymetin, opsiyonun kullanılacağı anda alınacağı veya satılacağıu fiyattır.

Kupon Coupon
Hisse senedi sahiplerinin bazı ortaklık haklarının (karpayı, bedelli/bedelsiz sermaye artırımına katılma hakları) kullanımını teminen hisse senetleri üzerinde bulunan ve sistematik olarak numaralandırılmış kıymetli evraktır.

Kupür Denomination
Para, tahvil ve hisse senetlerinin, üzerlerinde yazılı değere göre, her birimine verilen isimdir.

Kurtaj Brokerage Fee
Aracı kuruluşların, aracı olarak Borsada gerçekleştirdikleri işlemler karşılığında menkul kıymetlerin işlem fiyatlarıyla hesaplanan tutarı üzerinden müşterilerinden aldıkları komisyondur.

Kurucu Hisse Senetleri Founder’s Shares
Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK. Madde: 402) verdiği yetkiye dayanarak Anonim Şirketlerin kuruluşunda veya sermaye artırımında, kuruculara ya da önemli hizmeti geçenlere, şirket kârının bir kısmına iştirak hakkı temin etmek üzere nama yazılı olarak çıkartılan bedelsiz hisse senetleridir. Kurucu hisse senetleri, belli bir sermaye payını temsil etmediği gibi, şirketin yönetimine katılma hakkını da vermez.

Kurumsal Ürünler Pazarı Collective Products Market
Menkul kıymet yatırım ortaklıkları, gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve girişim sermayeleri hisse senetleri ile borsa yatırım fonları katılma belgeleri ve aracı kuruluş varantları kot içi pazar niteliğindeki Kurumsal Ürünler Pazarı'nda işlem görmektedir.

Kurumsal Yatırımcılar InstitutionalInvestors
Bireysel yatırımcılardan ayrı olarak, kendisine devredilen paralardan ya da tahvil ve hisse senedi satışıyla sağladığı kaynaklardan oluşan fonları yatırıma yönelten kurum, kuruluş veya örgütlerdir.

Küsurat Emir Odd Lot Orders
İşlem biriminin ihtiva ettiği hisse senedi sayısından daha az miktarlar için verilmiş emirlerdir.

Limitli Emir Limit Orders
Emri veren alıcının, işlemin gerçekleşmesi için kabul ettiği en yüksek fiyatı; satıcının ise satmaya razı olduğu en düşük fiyatı belli ettiği emir tipidir.

Lot Lot
Hisse senetleri piyasasında işlem birimidir. İ.M.K.B. Hisse Senetleri Piyasası’nda, 1 lot. 1 lot 1 adet hisse senedi veya 1 TL nominal değerli hisse senedini ifade eder.

Limit Değerli Emirler Limit Value Orders
Özel limit fiyatlı emirlerin belirli bir tutar sınırı konmuş şeklidir. Özel limit fiyatlı emre ilaveten maksimum işlem değeri “TL” olarak yazılır. Sistem, belirtilen tutardan fazla olmamak şartıyla, belirtilen fiyat seviyesine kadar, en iyi fiyatlı emirlerden başlıyarak tüm fiyat seviyelerinde işlem gerçekleşmesine olanak sağlayacaktır. Eğer belirtilen fiyat seviyesine ulaşmadan girilen tutar karşılandıysa, karşılanan tutardan fazla işlem olmasına sistem izin vermeyecektir.

Limit Fiyatlı Emirler Limit PriceOrders
Fiyat ve Miktarın girildiği emirlerdir. İşlem kısmen veya tamamen olmazsa, gerçekleşmeyen kısım sistemde pasif olarak görünür.

Mahsup Netting Between Different Markets
Üyelerin, bir piyasadan doğan alacaklarını talimatları doğrultusunda diğer bir piyasa işleminden doğan borçlarını ödemede kullanabilmeleridir.

Mali Piyasalar Financial Markets
Tasarruf fazlası olan ekonomik birimlerle tasarruf açığı (fon ihtiyacı) olan ekonomik birimler arasında fon akımlarını düzenleyen kurumlar, akımı sağlayan araç ve gereçler ile bunları düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan yapıya mali piyasa (finans kesimi) denir. Bu piyasalar kısa vadeli fon akımlarını kapsayan Para Piyasası (Money Market); orta ve uzun vadeli fon akımlarından oluşan Sermaye Piyasası (Capital Market); Döviz Piyasası (Foreign Exchange Market) ve Altın Piyasası (Gold Market) şeklinde gruplandırılabilir.

Maktu Teminat Fixed Colateral
Borsa üyeleri tarafından hisse senetleri piyasasında işlem yapabilmek için yatırılması gereken teminatın tüm aracı kuruluşlar için sabit tutar olarak belirlenen kısmıdır.

Maksimum Lot Maximum Lot
Hisse senedi bazında belirlenen ve alım satım sistemine limit fiyatlı emir olarak bir defada girilebilen en yüksek miktardır.

Menkul Kıymet Security
Ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları SPK’ca belirlenen kıymetli evraktır.

Menkul Kıymet Borsaları Securities Exchanges
Menkul kıymetlerin arz ve talebinin karşılaştığı örgütlenmiş piyasalardır.

Menkul Kıymet Ödünç İşlemleri Securities Lending
Aracı kuruluş ile müşteri arasında düzenlenen sözleşmede belirlenen esaslar dahilinde, ödünç veren taraftan açığa satış amacıyla ödünç alan tarafa, belirli bir dönem için menkul kıymetlerin verilmesi ve aynı cins menkul kıymetlerin mislen geri alınmasını ifade eder.

Merkezi Takas Central Settlement
Borsa Yönetim Kurulu'nca kapsam dışında tutulanlar hariç, bütün Borsa pazar ve piyasalarında gerçekleşen işlemlerin takasının yine Borsa’da veya Borsa Yönetim Kurulu kararı ve yapılan anlaşma ile münhasıran takas ve saklama faaliyetlerinde bulunan, bir şirket ve/veya banka tarafından sonuçlandırılmasıdır.

Munzam Teminat Additional Collateral
Üçer aylık dönemlerde, Hisse Senetleri Piyasası işlemleri sonucunda takas yükümlülüğünü takas gününde yerine getirmeyerek temerrüde düşen üyelerden, günlük toplam 10.000,- TL ve üzerinde gerçekleşen nakit veya kıymet temerrütlerinin toplam tutarı her dönem sonunda Munzam Teminat hesaplaması için temerrüt matrahı olarak dikkate alınır ve söz konusu temerrüt matrahının %10’unu Munzam Teminat olarak yatırılması istenir. Söz konusu Munzam Teminat, teminatın hesaplanmasına esas alınan temerrütlerin oluştuğu dönemi izleyen 3 aylık dönemin sonuna kadar iade edilmez.

Müşteri Emirleri Customer (client) Orders
Müşterilerin Borsa’da menkul kıymet alıp satmak amacıyla Borsa üyelerine yazılı ya da sözlü şekilde ilettikleri emirlerdir.

Nakit Piyasalar Cash Markets
Vade uygulanmadan aynı gün valörlü işlemlerin yapıldığı piyasalardır.

Nama Yazılı Hisse Senetleri Registered Shares
Hisse senedinin üzerinde sahibinin adının yazılı olduğu ve şirketin pay defterine bu adın kaydedildiği hisse senetleridir.

Net Aktif Değeri Net Asset Value
Belirli bir faaliyet dönemi sonunda (genellikle bir yıl) düzenlenen bilançodaki net aktif tutarının hisse senedi sayısına bölünmesi ile bulunan değerdir.

Net Bakiye Prensibi Net BalancePrinciple
Hisse Senetleri Piyasası’nda gün içinde yapılan iki seansta gerçekleşen işlemlerin netleştirilmesidir. Üyelerin, hem aynı menkul kıymet üzerinde yaptıkları alım satımları ve hem de nakit olarak borç ve alacakları birbirine mahsup edilir. Üyeler, takasa kalan net tutar kadar borçlu veya alacaklı olurlar. Böylece her aracı kuruluş için gün sonunda ve tüm işlemleri üzerinden net nakit borç/alacak tutarı ile her menkul kıymet için ayrı ayrı net bir kıymet borcu/alacağı bulunur.

Nominal (İtibari) Değer Nominal/Face Value
Hisse senedi için pay senedinin üzerinde yazılı olan fiyattır. Tahvillerde ise, vade sonunda ödenecek değerdir.

Normal Emir Normal Order
Küsüratsız şekilde tam olarak, önceden belirlenmiş işlem birimi ve katları halinde verilmiş olan emirlerdir.

Opoze Hisse Senedi Circulation Restricted Stock
Üzerinde devir ve satış yasağı bulunan hisse senedidir.

Opsiyon Sözleşmesi Option Contract
Belli miktarda bir malı, menkul kıymeti veya finansal göstergeyi belli bir fiyattan ileride önceden belirlenmiş bir tarihte veya öncesinde alma veya satma hakkıdır.

Opsiyon Pirimi Option Premium
Opsiyon sözleşmesinin satın alan tarafın önceden belirlenmiş bir kullanım fiyatından belli miktarda bir kıymeti belli bir tarihte, veya öncesinde satın alma veya satma hakkını elde etmek amacıyla opsiyon sözleşmesini satan tarafa ödediği fiyattır.

Oransal Teminat Proportional Collateral
Üçer aylık dönemlerde hesaplanan ve Borsa üyelerinin Hisse Senetleri Piyasası’nda gerçekleştirdikleri işlemlerin günlük ortalama tutarının % 5’idir.

Ortalama Teminat AverageCollateral
Üçer aylık hesaplama dönemlerinde tüm Borsa üyeleri için hesaplanan oransal teminat tutarlarının basit ortalamasıdır. Otomatik İşleme Kapama Freeze Bir menkul kıymet yada menkul kıymet grubunun fiyat ve/veya işlem miktarının, belirlenen bir süre içerisinde belirlenen bir parametreyi aşan bir değişim göstermesi durumunda, o menkul kıymetlere ait işlemlerin geçici bir süre için otomatik olarak durdurulmasıdır.

Ödenmiş Sermaye Paid in Capital
Esas sermaye sistemine tabi ortaklıklarda, ortaklarca taahhüt edilen sermayenin nakden ödenmiş kısmıdır.

Özel Denetleme Special Auditing
Menkul kıymetlerin halka arzı için kayda alınmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu’na başvuran veya Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında olup, birleşme, devir veya tasfiye durumunda bulunan anonim ortaklıklar ile aracı kurumlar ve yatırım ortaklıklarından Kurul’ca belirlenenlerin mali tablo ve raporlarının denetlenmesidir.

Özel Emir Special Order
Borsa Yönetim Kurulu tarafından, menkul kıymet bazında belirlenen hisse sayısını aşan ve başka bir özel emir ile eşlendiğinde eksper onayıyla gerçekleştirilen, bölünmez bir bütün olarak işlem gören emirlerdir.

Özel Limit Fiyatlı (OLFE) Emirler Special Limit Price Orders
Emir miktarının “Sıfır-0” olarak girildiği, sadece fiyat verilerek sisteme aktarılan emirlerdir. Bu emirler, belirtilen fiyat seviyesine kadar tüm fiyat seviyelerindeki emirleri karşılar.

Özel Sektör Tahvilleri PrivateSectorBonds
Anonim şirketler tarafından çıkarılan borçlanma senetleridir. Vadeleri en az iki yıl olmak üzere serbestçe belirlenebilir ve sabit veya değişken faizli olarak ihraç edilebilir. Kupon ödemeleri yılda 1,2 ya da 4 defa olabilir.

Piyasa Market
Genel anlamda mal veya hizmet satıcılarının arzı ile bunları satın almak isteyenlerin taleplerinin karşılaşmasını ve fiyatların oluşumunu ifade eder.

Piyasa Danışmanı Authorized Market Advisors
Gelişen İşletmeler Piyasası’nda, piyasa danışmanlığı görevini yerine getirebilecek olan şirketlerdir.

Piyasa Emri Market Order
Menkul kıymet alım satımında en iyi piyasa fiyatından işlemin gerçekleştirileceği emir türüdür. Bu tür emrin en büyük avantajı, emrin hemen yerine getirilebilme olanağıdır.

Piyasa Fiyatı Market Price
Sermaye piyasası aracının arz ve talebinin karşılaşması sonucu oluşan fiyatıdır.

Piyasa Gözetimi Market Surveillance
Borsa’da işlem gören menkul kıymetlerde gerçekleşen olağandışı fiyat ve/veya miktar hareketlerinin, sözkonusu borsanın ilgili birimi ve/veya piyasanın yasal düzenleyicisi konumunda olan kurum tarafından, yapay piyasa ve içeriden öğrenenlerin ticareti gibi yasal olmayan aktivitelerin tespit edilebilmesi amacıyla izlenmesi ve incelenmesi.

Piyasaya Göre Ayarlama Marking to the Market
Vadeli işlem sözleşmesinde pozisyon alındığı tarihten itibaren cari uzlaşma fiyatı ile bir önceki gün piyasada oluşan uzlaşma fiyatı arasındaki farkın, açık pozisyon sahiplerinin hesaplarına yansıtılmasıdır.

Piyasa Yapıcı Market Maker
Piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak ve görevli olduğu sermaye piyasası araçlarında likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasını sağlamak için kendi nam ve hesabına çift taraflı kotasyon vermekle yükümlü olan aracı kuruluştur.

Piyasa Yapıcılık İşlem Yöntemi Market MakingTradingMethod
Sürekli müzayede yöntemiyle işlem gören menkul kıymetlerde atanmış üye(ler) tarafından bu amaçla tanımlanacak bir portföy hesabı adına çift yönlü sürekli kotasyon (fiyat ve miktar) verilmek suretiyle o menkul kıymette işlem gerçekleşebilecek fiyat aralığının belirlendiği ve likiditenin artmasının sağlandığı işlem yöntemidir.

Portföy Portfolio
Sahip olunan varlıkların aynı veya farklı özelliğe sahip birden fazla kıymete yatırılması sonucu oluşan toplam değerdir.

Portföy Yöneticiliği Portfolio Management
Finansal varlıklardan oluşan portföylerin, her bir müşteri adına, müşterilerle yapılacak portföy yönetim sözleşmesi çerçevesinde maddi bir menfaat sağlamak üzere vekil sıfatıyla yönetilmesidir.

Rating (reyting) Rating
İhraçcıların (şirket, devlet, vs.) ihraç ettikleri borç niteliğindeki menkul kıymetlerin (tahvil, finansman bonosu vs.) anapara ve faizini zamanında geri ödeme yeterliliğine ne ölçüde sahip olduklarını göstermek amacıyla bağımsız kuruluşlar tarafından yapılan değerlemedir.

Referans Fiyat Reference Price
Bir hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil etmeyen, fiyat tescili yapılıncaya kadar üyelerce referans değer olarak kullanılması amaçlanan fiyattır.

Repo RepurchaseAgreement
Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe satılıp, bitiş valöründe geri alınmasıdır (Menkul kıymetin geri alma vaadiyle satımı).

Re’sen Alım/Satım Temerrüt Alış/Satışı Buy in / Sellout
Temerrüt halinin Borsa Yönetim Kurulu’nun belirlediği süreyi doldurması halinde, sürenin bitimini takip eden ilk iş günü işlem konusu hisse senetlerinin temerrüde düşen üyenin pozisyonuna göre Hisse Senetleri Piyasası Müdürlüğü’nce elektronik ortamda ayrı hisse koduyla, cari fiyattan alım satımının yapılmasıdır.

Resmi Müzayede Pazarı OfficialAuction Market
Mahkemelerin, icra dairelerinin ve diğer resmi dairelerin Borsa’da yapılmasına gerek gördükleri menkul kıymet satım işlemlerinin yapıldığı pazardır.

Risk Sermayesi Yatırım Ortaklığı VentureCapitalInvestmentTrust
Kayıtlı sermayeli olarak kurulan ve çıkarılmış sermayelerini esas olarak risk sermayesi yatırımlarına yönelten şirketlerdir.

Rüçhan Hakkı Pre-emptive Right
Ortaklıkların bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların öncelikle katılma hakkıdır.

Rüçhan Hakkı Pazarı RightsCoupon Market
Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketlerin nakdi sermaye artışı yapmak üzere belirledikleri rüçhan hakkı kullanma süresi içinde sözkonusu hisse senedi üzerinde bulunan yeni pay alma kuponunun alınıp satılabilmesi için, Borsa’ca belirlenecek süre içinde açılan pazardır.

Sabit Getirili Menkul Kıymetler FixedIncomeSecurities
Alacaklılık hakkı sağlayan, belirli bir meblağı temsil eden, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve yatırım aracı olarak kullanılan borçlanma senetleridir. İhraç eden kuruluşların niteliğine göre kamu ve özel sektör menkul kıymetleri olarak ikiye ayrılırlar. Sabit getirili menkul kıymetler vade sonuna kadar elde tutulmaları halinde belirli bir getiriyi garanti eder.

Saklama Kuruluşu DepositoryInstitution (Custodian)
Müşterisi adına menkul kıymetleri saklamaya yetkili kurum ve kuruluşlardır.

Seans Session
Borsada işlemlerin başlaması ve bitmesi arasında geçen süredir.

Serbest İşlem Platformu FreeTrade Platform
Sermaye Piyasası Kurul kaydında bulunan fakat daha önce Borsa’da payları işlem görmeyen şirketlerden finansal büyüklüğü ve ortaklık yapısı dikkate alınarak Kurulca belirlenecek olanların paylarının İMKB Hisse Senetleri Piyasası’nda işlem görebilmesi için oluşturulmuş platformdur.

Sermaye Artırımı CapitalIncrease
Yeni hisse senedi ihraç edilerek mevcut ödenmiş / çıkarılmış sermayenin artırılmasıdır.

Sınırlı Denetleme Limited Auditing
Ara mali tablo düzenlemekle yükümlü olan anonim ortaklıklar, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları ve yatırım fonlarının düzenleyecekleri ara mali tabloların, sürekli denetleme ile görevli bağımsız denetleme kuruluşları tarafından incelenmesi ve rapora bağlanmasıdır.

Sürekli Denetleme Continuous Auditing
Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi ortaklıkların, mevzuat ve genel kabul görmüş denetim ve muhasebe esas ve ilkelerine uygunluk yönünden, defter, kayıt ve belgelerinin her yıl denetlenmesidir.

Sürdürme Teminatı MaintenanceMargin
Borsa tarafından belirlenen ve başlangıç teminatının, vadeli işlemler piyasasındaki olumsuz fiyat değişmeleri sonucu oluşan zarar dolayısıyla, ineceği asgari teminat seviyesini gösteren tutardır.

Taban Fiyatı Minimum Price
Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en düşük fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır.

Tahsisli Satış PrivatePlacement
Sermaye artırımlarında artırılan sermayeyi temsil eden hisse senetleri ile mevcut hisselerin hissedarlarınca, halka arz edilmeyerek, doğrudan dışarıda yerleşik kişilere, kayıt öncesi belirlenmiş yurtiçinde yerleşik kişilere tahsisli olarak veya Borsa’nın ilgili pazarında toptan satışıdır.

Tahvil Bond
Devletin 1 yıl, anonim ortaklıkların en az 2 yıl ve daha uzun vadeyle, ödünç para bulmak amacıyla, itibari kıymetleri eşit ve ibareleri aynı olmak üzere çıkardıkları borç senetleridir.

Takas Settlement
Borsa’da gerçekleştirilen işlemler sonucunda oluşan borç ve alacakların karşılıklı olarak tasfiye edilmesidir.

Talon Talon
Hisse senedinin kuponlarından oluşan kısmına verilen isimdir.

Tasfiye Değeri / Likiditasyon Değeri Liquidation Value
Şirket varlıklarının belirli bir süre içinde zorunlu satışı ile sağlanabilecek değerden tüm borçlar ödendikten sonra kalan miktarın, hisse senedi sayısına bölünmesi sonucu bulunan değerdir.

Tavan Fiyatı Maximum Price
Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en yüksek fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır.

Tek Fiyat İşlem Yöntemi Call AuctionTrading Method
Tek fiyat yöntemi, belirli bir zaman dilimi boyunca emirlerin herhangi bir eşleşme yapılmaksızın Alım-Satım Sistemi’ne kabul edilip bu süre sonunda en yüksek miktarda işlemin gerçekleşmesini sağlayan tek bir fiyat seviyesinin (Tek Fiyat) hesaplanarak, tüm işlemlerin bu fiyat seviyesinden gerçekleştirildiği bir işlem yöntemidir.

Teknik Analiz Technical Analysis
Geçmişte piyasada oluşmuş çeşitli verilerin, bilgisayar ve grafikler yardımıyla geleceği tahmin etmede kullanıldığı bir değerleme yöntemidir.

Temellük Acquisition
Alacağın devralınması. Temerrüt Default Borsa’da yapılan işlemler sonucunda, taahhütlerin gerektirdiği ödeme veya menkul kıymet teslimatlarının belirlenen süreler içinde gerçekleştirilmemesi sonucu oluşan durumdur.

Temettü / Kâr Payı Dividend
Ortaklıkların dönem içinde elde ettikleri kârdan mevcut ortakların pay alma hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine bağlı “Kâr Payı Kuponları” karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır. Borsa’da işlem gören şirketler kar payı dağıtmaları halinde nakit ve/veya hisse senedi şeklinde dağıtılabilir.

Teminat Collateral
Borsa üyelerinin, borsa işlemleri dolayısı ile müşterilerine ve borsaya verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere, Borsa tüzel kişiliği adına yatırdıkları meblağa denir.

Teminat Tamamlama Çağrısı Margin Call
Vadeli işlemler piyasasında alınan pozisyonlar için yatırılmış bulunan teminatın sürdürme teminatı düzeyine gerilemesi vya daha altına düşmesi durumunda, yatırımcının teminatını başlangıç teminatı seviyesine çıkarması için borsa tarafından yapılan çağrıdır.

Temlik Alienation, Assignment
Alacağın Devredilmesi.

Ters Repo Reverse Repo
Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe alınıp, bitiş valöründe geri satılmasıdır (Menkul kıymetin geri satım vaadiyle alımı).

Tescil Registration
Borsa’da gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının doğruda, Borsa dışında gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının ise bu işlemlerin Borsa’ya bildirimi sonrasında Borsa kaydına alınması işlemidir.

Tescile Mesnet Belge Certificate of Registration
Kayıtlı sermaye sistemine tabi anonim ortaklıklarda, sermaye artırımı işlemleri tamamlandıktan sonra sermaye artırımının tescili için, Sermaye Piyasası Kurulu’nca verilen ve ödenmiş hisse senedi tutarını gösteren belgedir.

Teslim Karşılığı Ödeme Prensibi Delivery VersusPaymentPrinciple
Borsa işlemlerinin takasında, tarafların, takasa olan borçlarını ödedikleri nisbette alacaklarının ödenmesi prensibidir.

Tezgah Üstü Piyasalar OverThe Counter Markets
Organize bir borsa dışında yapılan işlemleri kapsayan gevşek ve gayriresmi nitelikteki borsa dışı piyasalardır.

Toptan Satışlar Pazarı Wholesale Market
Alıcıları önceden belli olan veya olmayan, belli bir miktarın üzerindeki hisse senedi işlemlerinin Borsa’da güven ve şeffaflık ortamında organize bir piyasada gerçekleşmesini sağlayan pazardır.

Tranş Tranche
Tahvil ve Bono Piyasası’nda işlem yapabilme limiti içerisindeki her bir kademedir.

TÜFE Consumer Price Index
Tüketici fiyat endeksi

Tümünü Yüklenim Full Underwriting
Sermaye piyasası araçlarının, bedeli satışın başlamasından önce tam ve nakden ödenmek suretiyle tamamının satın alınarak halka satılacağının, satışı yapana karşı taahhüt edilmesidir.

Türev Piyasalar Derivatives Market
İlerideki bir tarihte teslimatı veya nakit uzlaşması yapılmak üzere herhangi ibr malın veya finansal aracın bugünden alım satımının yapıldığı piyasalardır. Türev piyasaların tanımı forward, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını içermektedir.

Türkiye'de Yerleşik Kişi Resident
Yurt dışında işçi, serbest meslek ve müstakil iş sahipleri dahil Türkiye'de ikametgâh sahibi gerçek ve tüzel kişiler ile yerleşmek niyetiyle bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak 6 aydan fazla oturanlardır. (Dışarıda yerleşik kişilerden Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre bir sermaye tahsisi suretiyle Türkiye'de şube açmış olan veya bir şirkete katılmış veya şirket kurmuş gerçek ve tüzel kişiler yalnızca bu faaliyetleri dolayısıyla Türkiye'de yerleşik sayılırlar.)

İMKB 100 Endeksi ISE 100 Index
1986 yılında 40 şirketin hisse senedi ile başlayarak zamanla sayısı 100 şirketin hisse senedi ile sınırlanan Bileşik Endeks’in devamı niteliğindedir. Ulusal Pazar’da işlem gören şirketlerle, Kurumsal Ürünler Pazarı’nda işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve girişim sermayesi yatırım ortaklıklarından piyasa değeri ve likiditesi yüksek olanlardan önceden belirlenmiş şartlara göre seçilmiş hisse senetlerinden oluşmakta olup, İMKB 30 ve İMKB 50 hisse senetlerini otomatik olarak kapsamaktadır. Hisse Senetlerinin fiyatları ve her bir hisse senedinin; aynen saklamada bulunanlar hariç, M.K.K. saklamasında bulunan hisse senedi sayısının toplam hisse senedi sayısına oranları, baz alınarak piyasa değeri ağırlıklı olarak hesaplanır ve hisse senetleri piyasasının genel bir göstergesidir.

İMKB 50 Endeksi ISE 50 Index
Ulusal Pazar’da işlem gören şirketlerle, Kurumsal Ürünler Pazarı’nda işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve girişim sermayesi yatırım ortaklıklarından piyasa değeri ve likiditesi yüksek olanlardan önceden belirlenmiş şartlara göre seçilen 50 hisse senedinden oluşmakta olup, İMKB 30 hisse senetlerini otomatik olarak kapsamaktadır.

İMKB 30 Endeksi ISE 30 Index
Vadeli İşlemler Piyasası’nda kullanılmak üzere, Ulusal Pazar’da işlem gören şirketlerle, Kurumsal Ürünler Pazarı’nda işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve girişim sermayesi yatırım ortaklıklarından piyasa değeri ve likiditesi yüksek olanlardan önceden belirlenmiş şartlara göre seçilen 30 hisse senedinden oluşan endekstir. İMKB 10 Banka Endeksi ISE 10 Banks Index Ulusal Pazar’da işlem gören bankalardan, likiditesi ve piyasa değeri en yüksek olan 10 banka hisse senedinden oluşmaktadır.

İMKB 100-30 Endeksi ISE 100-30 Index
İMKB 100 Endeksine dahil olup, İMKB 30 endeksinde yer almayan 70 hisse senedinden oluşmaktadır.

İMKB Kurumsal Yönetim Endeksi ISE CorporateGovernance Index
İMKB pazarlarında (Gözaltı Pazarı hariç) işlem gören ve kurumsal yönetim ilkelerine uyumuna ilişkin olarak belirlenmiş derecelendirme notuna sahip şirketlerin performanslarının ölçülmesi amacıyla oluşturulmuş endekstir.

İMKB Tüm Endeksi ISE All Shares Index
Ulusal Pazar’da işlem gören şirketlerle, Kurumsal Ürünler Pazarı’nda işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve girişim sermayesi yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinden oluşan endekstir.

İMKB Tüm -100 Endeksi ISE All-100 Index
İMKB Tüm endeksine dahil olup, İMKB 100 endeksinde yer almayan hisse senetlerinden oluşmaktadır.

İMKB Menkul Kıymet Y. O. Endeksi ISE Investment Trusts Index
Kurumsal Ürünler Pazarı’nda işlem gören menkul kıymet yatırım ortaklıklarının performanslarının ölçülmesi amacıyla oluşturulmuş endekstir.

İMKB Sınai Endeks ISE Industrials Index
Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece sanayi sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

İMKB Hizmetler Endeksi ISE Services Index
Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece hizmetler sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

İMKB Mali Endeks ISE Financials Index
Ulusal Pazar’da işlem gören şirketlerle, Kurumsal Ürünler Pazarı’nda işlem gören ve sadece mali sektörde yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

İMKB İkinci Ulusal Pazar Endeksi ISE Second National Index
İkinci Ulusal Pazar’da işlem gören şirketlerin performanslarının ölçülmesi amacıyla oluşturulmuş endekstir. 03.03.2003 tarihinden itibaren geçerli olan yeni pazar yapılanmasına bağlı olarak İMKB Bölgesel, YŞP Endeksi’nin adı İMKB İkinci Ulusal Pazar Endeksi olarak değiştirilmiştir.

İMKB Yeni Ekonomi Pazarı Endeksi ISE New Economy Index
Yeni Ekonomi Pazarı’nda işlem gören şirketlerin performanslarının ölçülmesi amacıyla oluşturulmuş endekstir.

İMKB Şehir Endeksleri ISE City Indices
Hisse senetleri İMKB’de işlem gören şirketlerden üretim yeri/faaliyet merkezi aynı şehirde olanların fiyat ve getiri performanslarının ölçülmesi amacıyla oluşturulmuştur.

Ulusal Pazar National Market
Borsa Yönetim Kurulu kararı ile pazarı açılmış, endekse dahil olan ve olmayan Borsa kotunda yer alan her şirket hisse senedi için alım satım işlemlerinin gerçekleştirildiği pazardır.

Uluslararası Pazar International Market
İMKB Uluslararası Menkul Kıymetler Serbest Bölgesi içinde “Serbest Bölgeler Mevzuatına” göre faaliyet gösterecek esas olarak eski Doğu Bloku Ülkeleri, Türk Cumhuriyetleri ve Orta Doğu ülkelerindeki şirketlere ait menkul kıymetlerin işlem göreceği pazardır.

Uyuşmazlık Komitesi Dispute Committee
Borsa işlemleri ile ilgili olarak; üyeler arasında veya üyeler ile müşterileri arasında çıkan uyuşmazlıkların idari yoldan çözülmesine yardımcı olan komitedir.

Uzlaşma Fiyatı Settlement Price
Vadeli işlemler piyasasında pozisyon alan hesapların günlük kar/zarar ve teminat yükümlülüklerinin hesaplanmasında kullanılan fiyattır. Genelde seansın sonuna doğru oluşan fiyatların ortalaması şeklinde hesaplanır.

Uzun Pozisyon Long Position
Yatırım saikiyle, gelecekte fiyat artışı olacağı beklentisiyle bir finansal araca satın alma veya diğer herhangi bir şekilde sahip olunması ve bu finansal aracın portföyde bulundurulması durumunu ifade eder (Bir finansal aracın satın alınması anlamında kullanıldığı durumlar da mevcuttur).

Üye Temsilcisi MemberRepresentative
Borsa’da işlem yapma yetkisine sahip aracı kuruluş temsilcisidir

Vadeli İşlem Piyasaları DerivativesMarkets
Standartlaşmış vadeli işlem sözleşmelerinin işlem gördüğü, takası bir takas kurumu tarafından garanti edilen ve Borsa bünyesinde işleyen piyasalardır.

Vadeli İşlem Sözleşmeleri FuturesContracts
Sözleşmenin taraflarına bugünden, belirlenen ileri bir tarihte üzerinde anlaşılan fiyattan, standartlaştırılmış miktar ve kalitedeki bir malı veya kıymeti satın alma veya satma yükümlülüğü getiren sözleşmedir.

Vadeye Kalan Gün DTM – DaystoMaturity
Menkul kıymetin valör tarihinden itfasına kalan gün sayısıdır.

Valör Value Date
İşlem sonucu oluşan yükümlülüklerin yerine getirildiği, başka bir ifade ile menkul kıymet ve nakdin el değiştirdiği (takas) tarihtir.

Varlığa Dayalı Menkul Kıymet Asset – BackedSecurities
İhraçcıların kendi ticari işlemlerinden doğmuş alacakları veya temellük edecekleri alacaklar karşılığında, ihraç edebilecekleri kıymetli evraktır.

Volatilite/ Oynaklık Volatility
Bir menkul kıymetin fiyatının veya piyasanın genelinin kısa bir zaman aralığı içerisinde gösterdiği dalgalanma özelliği. Oynaklığı yüksek bir menkkul kıymetin fiyatında hızlı değişim ve aşırı dalgalanma özellikleri görülür.

Yabancı Hisse Senedi Foreign Stock
Yabancı ortaklıklarca bulundukları ülke mevzuatına uygun olarak çıkarılan ve ortaklık hakkını temsil eden menkul kıymetlerdir.

Yabancı Menkul Kıymetler Piyasası “Uluslararası Tahvil Pazarı” Foreign Securities Market "International Bonds Market "
Türkiye Cumhuriyeti Hazinesi tarafından ihraç edilen dış borçlanma araçlarının (“Eurotahvil”) işlem gördüğü pazardır.

Yabancı Ortaklık Foreign Company
Türk Parasını Kıymetini Koruma mevzuatına göre Türkiye’de yerleşik sayılmayan (dışarıda yerleşik) kişilerden ilgili ülke mevzuatına göre yabancı sermaye piyasası araçlarını çıkaran ortaklıklar ile yatırım ortaklıklarıdır.

Yabancı Sermaye Piyasası Araçları Foreign Capital Market Instruments
Çıkarıldıkları ülke borsalarında alım satım konusu olan ve Sermaye Piyasası Kurulu’nca niteliği belirlenen menkul kıymetler ile hak ve alacakları temsil eden diğer kağıtlardır.

Yabancı Yatırım Fonu Foreign Mutual Fund
Yurt içinde kurulan yatırım fonlarına benzer özellikleri taşıdığı Sermaye Piyasası Kurulu’nca kabul edilen, yurtdışında kurulmuş yatırım fonlarıdır.

Yapay Piyasa / Yapay Fiyat Artificial Market/ ArtificialPrice
Yapay piyasa; sermaye piyasası araçlarının arz ve talebini yapay olarak etkilemek ve görünürde aktif bir piyasa olduğu izlenimini vermek amacıyla fiktif ve aldatıcı mahiyette alım satım işlemleri yapılması veya emir verilmesidir. Yapay fiyat; sermaye piyasası araçlarının gerçek piyasa değerini yansıtmayacak fiyatlar oluşturulması amacıyla piyasa fiyatını aynı seviyede tutacak, arttıracak veya azaltacak mahiyette alım satım emirleri verilmesi ve işlem gerçekleştirilmesidir.

Yatırım Danışmanlığı Investment Consultancy
Karşılığında herhangi bir maddi menfaat temin etmek suretiyle, müşterilere sermaye piyasası araçları ile bunları ihraç eden ortaklık ve kuruluşlar hakkında ve sermaye piyasası ile ilgili diğer konularda yönlendirici nitelikte yazılı veya sözlü yorum ve yatırım tavsiyelerinde bulunulması faaliyetidir.

Yatırım Fonu Mutual Fund
Halktan katılma belgeleri karşılığı toplanan paralarla, belge sahipleri hesabına, riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı mülkiyet esaslarına göre Sermaye Piyasası Kurulu’nca uygun görülen sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenlerden oluşan portföyü işletmek amacıyla kurulan mal varlığıdır.

Yatırım Fonu Katılma Belgesi MutualFundParticipationCertificate
Belge sahibinin kurucu ve saklayıcı kuruma karşı sahip olduğu hakları taşıyan ve fona kaç pay ile katıldığını gösteren kıymetli evraktır.

Yatırım Ortaklıkları InvestmentTrusts
Sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda veya borsa dışı organize piyasalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek üzere anonim ortaklık şeklinde ve kayıtlı sermaye esasına göre kurulan sermaye piyasası kurumlarıdır.

Yeniden Değerleme Revaluation
Ortaklıkların aktiflerinde kayıtlı bulunan ve amortismana tabi maddi duran varlıklarının enflasyon sebebiyle elde etme maliyeti ile piyasa değeri arasında oluşan farkın bilançoların sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi amacıyla Maliye Bakanlığı tarafından her yıl açıklanan oranlar dahilinde değerinin yükseltilmesidir.

Yeni Hisse Pazarı Ex-Dividend Market
Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketlerin sermaye artırımlarının bir hesap dönemi içinde temettü ödemesinden önce gerçekleşmesi durumunda, üzerinde geçmiş yıl temettü kuponu bulunmayan ”Yeni” hisse senetlerinin, temettünün ödenmeye başladığı ilk güne kadar geçici süre ile işlem gördüğü pazardır.

Yetki Belgesi Authorization Certificate
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından aracı kuruluşlara verilen ve icra edecekleri sermaye piyasası faaliyetini gösteren belgeye denir.

Zaman Önceliği Time Priority
Hisse Senetleri Piyasası’nda, fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman açısından daha önce kaydedilen emirlerin öncelikli olarak karşılanmasıdır.
]]> Fri, 06 Oct 2017 11:18:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=186pwd4v http://baranhukuk.com/blog/rss/186pwd4v <![CDATA[Paylaşmalı Mal Ayrılığı Sözleşmesi]]> imblog
PAYLAŞMALI MAL AYRILIĞI SÖZLEŞMESİ
            (T.M.K.md.244 ilâ 255)
.....................(123456789) T.C Kimlik Numaralı EMİNE -ALİ Oğlu ) ile .................. (9876543210 T.C Kimlik Numaralı FATMA AHMET kızı) arasında, yapılacak evlilik akdi sebebiyle, taraflar Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun verdiği açık yetkiye dayanarak ve evlenme tarihinden geçerli olmak üzere aralarında mal ayrılığı rejimini kabul ettiklerini aşağıda belirtilen yasal sınırlar çerçevesinde beyan etmişlerdir.
1-          Eşler, yasal sınırlar içinde, kendisine ait olan edinilmiş malları ile kişisel mallarını yönetmek, bunlardan yararlanmak ve bunlar üzerinde tasarrufta bulunmak hakkına sahiptir. Ayrıca birbirinin rızasına gerek olmaksızın paylı mülkiyet konusu malındaki kendisine ait pay üzerinde tasarrufta bulunabilecektir.
2-          Her eş kendi borçlarından dolayı, kendisine ait malların tümüyle sorumlu olacak ve diğerini borçlandırıcı tasarruflarda bulunamayacaktır.
3-          Her birimizin bir meslek veya sanat icra etmesi durumunda bu meslek ve sanata ilişkin bütün hukuki işlemleri yapma, gelirini kullanma, tasarruf etme hakkı o eşe ait olup, bir diğerinin bu meslek ve sanat icrasıyla ve geliriyle bir ilişkisi ve söz hakkı ile tasarrufu bulunmayacaktır.
4-          Paylaşma, olanaklar ölçüsünde ayın olarak yapılacaktır. Olanak bulunmadığı durumda bedel eklenmek suretiyle paylar denkleştirilecektir. Birimizin diğerine ödeyeceği bedel, malların tasfiye anındaki sürüm değerine göre hesaplanacaktır. Bu hesaplamada, paylaşım konusu malların edinilmesinden dolayı borç varsa, sürüm değerlerinden indirilecektir.
5-          Belirli bir malın kendisine ait olduğunu iddia eden, iddiasını ispatla yükümlü olacaktır. Aksi takdirde aidiyeti ispat edilemeyen mallar, paylı mülkiyetimizdeki mallardan sayılacaktır.
6-          Her birimizin kendisine ait olan manevi tazminat alacakları, miras yoluyla edindiği mallar ile karşılıksız kazandırmada bulunanın açık iradesinden aksi anlaşılmadıkça, sağlar arası veya ölüme bağlı tasarruflarla edinilen mallar, paylaşma dışı kalacaklardır. Bu tür alacaklar, yasal olarak kişisel malları oluşturacak ve diğerinin bu alacaklar üzerinde söz hakkı ve tasarrufu bulunmayacaktır.
7-          Paylaştırma dışı kalan bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç veya uygun bir karşılık olmaksızın katkıda bulunan taraf mal rejiminin sona ermesi durumunda, diğerinden katkısı oranında hakkaniyete uygun bir bedel ödenmesini isteyebilecektir. Bu istem paylaştırma dışı kalan malın yerine geçen değerler için de geçerli olacaktır.
8-          Bu mal rejiminin kurulmasından sonra birimizin edindiği ve ailemizin ortak kullanım ve yararlanmasına özgülediği mallar ile ailemizin ekonomik geleceğini güvence altına almaya yönelik yatırımlar veya bunların yerine geçen değerler, mal rejiminin sona ermesi durumunda aramızda eşit olarak paylaşılacaktır.
9-          Mal rejiminin sona ermesi halinde, her birimiz, diğerinin zilyetliğinde bulunan mallarını geri alacaktır. Ayrıca üstün yararı olduğunu ispat eden, öteki önlemler yanında, diğerimize ait payın ödeme günündeki karşılığını vermek suretiyle paylı mülkiyetimizdeki malın kendisine verilmesini isteyebilecektir.
10-        Eşlerden birinin ölümü halinde sağ kalan, ölene ait tereke üzerinde hak iddia etmeyecektir.
11-        Birimizin ölümü durumunda, paylaşma konusu mallar arasında ev eşyası veya birlikte yaşadığımız konut bulunduğunda, sağ kalan, bunlar üzerinde kendisine miras ve paylaşmadan doğan hakkına mahsup edilmek ve yetmediği takdirde bir bedel eklenmek suretiyle mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilecektir diye sözlerini bitirdiler.

........................................................                                                                                     ...........................................................

Not: İşleme ilgililerin fotoğraflarının yapıştırılması gerekir. (NKY.md.93)
]]> Fri, 06 Oct 2017 11:14:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=8w93arkj http://baranhukuk.com/blog/rss/8w93arkj <![CDATA[Boşanma Davasında Taraflardan Birinin Ölümü ve Miras]]> imblog
BOŞANMA DAVASINDA TARAFLARDAN BİRİNİN ÖLÜMÜ VE MİRAS

            Evlilik birliğini sona erdiren ve kişinin iradesine bağlı bir işlem olan boşanma davası dışında ölümde evlilik birliğini sona erdiren durumlardan biridir. Ancak bu durum miras hukuku açısından oldukça büyük önem arz etmektedr.
             Evlilik birliğine son vermek isteyen eşler, bu işlemi yetkili mahkemelerde gerçekleştirmetedirler. Hukuk sistemimiz de bunun dışında herhangi bir yol mevcut değildir. Taraflar bu nedenle Aile Mahkemelerinde dava açarak boşanma arzularını mahkemeye yöneltirler. Dava süreci neticesinde ilgili mahkeme boşanmaya karar verecek ve bu kararın kesinleşmesi ile birlikte taraflar hukuken boşanmış sayılacaklardır. Karar kesinleşmediği sürece taraflar boşanmamış sayılacaklar ve Aile Hukuku ve Miras Hukuku hükümleri buna göre şekillenecektir. Bu noktada taraflar açısından bir sorun ortaya çıkmaktadır.

Boşanma davası devam ederken davacının ölmesi durumunda Miras Hukuku hükümleri ve Aile Hukuku hükümleri nasıl şekillenecektir ?

            Yeni Medeni Kanun Madde 181- Boşanan eşler, bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamazlar ve boşanmadan önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça, kaybederler.

            Boşanma davası devam ederken, ölen davacının mirasçılarından birisinin davaya devam etmesi ve davalının kusurunun ispatlanması hâlinde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır. Normal şartlarda boşanan çiftler birbirlerine mirasçı olamazlar. Eğer boşanma öncesinde bir vasiyetname düzenlenmiş ve bir malvarlığı değeri bırakılmışsa dahi boşanma bu vasiyetnamenin ilgili kısmının iptali anlamına gelmektedir. Ancak eğer vasiyetname düzenleyen yahut ölüme bağlı tasarrufta bulunan taraf beyanında boşanmaya rağmen malvarlığını bıraktığını açık bir şekilde belirtmişse eğer boşanma bu halde tasarrufu yahut vasiyetnameyi etkilememektedir. Bunun dışında kalan hallerde boşanma taraflar Miras Hukuku kapsamında olan bütün haklarını iptal etmektedir.

          Boşanma davalarında, taraflardan birinin ölümü halinde, evlilik birliği, ölümle sonuçlanacağından, artık mahkeme, boşanma ile ilgili hüküm  tesis etmeyecektir. Ancak davacının mirasçıları, davaya devam ederek, davalı eşin boşanma davası açılmasında kusurlu olduğunu ispat etmek suretiyle, davalı eşin miras dışı kalmasını sağlayabilir. Aile mahkemesi, davalı eşin kusurlu olduğuna kanaat getirir ise, vereceği hükümde, davalı eşin miras dışı kalacağına değinemez. Mahkeme sadece, ” Ölüm nedeniyle evlilik birliği son bulduğundan, boşanma hususunda karar vermeye yer olmadığına ve davalı eşin boşanma davasının açılmasında kusurlu olduğunun tespitine” şeklinde hüküm tesis eder. Bu karar ile birlikte mirasçılar, sulh hukuk mahkemesine müracatla, davalı eşin mirasçı olamayacağını, boşanma davasında kusurlu olduğunun tespit edildiğini beyan ederek, davalı eşin mirasçı olmadığı veraset ilamını mahkemeden alabilirler. Bunun için, aile mahkemesi kararının kesinleşmesi de ayrıca gerekecektir.

          Kanun mirasçılara davaya devam etme hakkı tanımıştır. Mirasçılar davaya devam etmeyi seçer ve hayatta kalan tarafın kusurunu ispatlayabilirlerse hayatta kalan taraf miras üzerinde herhangi bir hak iddia edemez. Ancak dava reddedilir yahut kusur ispatlanamaz ise hayatta kalan eşin mirasçılığı aynı şekilde devam etmektedir.

          Ölenin ardından boşanma davasına devam etme hakkı belirttiğimiz üzere mirasçılardadır. Burada birden fazla miraçsının varlığı halinde dahi toplu hareket etme mecburiyeti bulunmamaktadır. Mirasçılardan birinin dahi talebi üzerine davayı takip etme yetkisi bulunmaktadır. Mirasçı aynı müteveffa hayattaymışçasına savunmalar yapıp davayı takip etme yetkisine haizdir. Burada delil bildirme, tanık dinletme vs. gibi yargılamaya ilişkin bütün haklar aynı şekilde mirasçıya tanınmıştır. Bu neticenin ortaya çıkabilmesinin tek şartı boşanma davasının mirasbırakanın vefatından önce açılmasıdır. Mirasbırakanın ölümünden sonra mirasçılar kusura dayanıp bir dava açamazlar. Ayrıca bu davada aslolan sağ eşin kusurunun ispatlanmasıdır. Sağ kalan eşin kusurunun ispatlanamaması halinde mirasçılık statüsünde bir değişme olmaz zira ortada hukuken bir boşanma hükmü bulunmamaktadır. Bu boşanma hükmünün mirasa etki etmesi için kesinleşmesi kanuni zorunluluktur.

            Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Esas No. 2013/14091 Karar No. 2013/28040 Karar Tarihi. 28.11.2013 Boşanma davası devam ederken ölen eşin mirasçılarına, diğer eşin kusurunun tespiti bakımından davaya devam etme hakkı tanınmış, mirasçılık sıfatı bulunmayanlara bu hak verilmemiştir.

            Yargıtay 2.Hukuk Dairesi Esas: 2002/13667 Karar: 2002/15100 Karar Tarihi: 27.12.2002 Davacı Mehmet Necati, boşanmaya ilişkin 19.12.2001 günlü karar kesinleşmeden 17.1.2002 de ölmüştür. Ölümle evlilik birliği sona ermiştir. Bu açıklama karşısında boşanma hükmü sonuç doğurmaz. Mahkemece evliliğin ölüm ile sona ermesi nedeniyle boşanma konusunda karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesi ve yine yalnızca boşanmaya neden olan olaylar değerlendirilip, davalının (kadının) evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına sebep olan olaylarda daha fazla kusurlu olup olmadığının tespiti ile yetinilmesi gerekir.

            Boşanma veya evlilik birliğinin iptali davası açan davacının davanın devamı sırasında ölümü halinde mirasçıları veya mirasçılardan biri davayı devam ettirebilecek, davada sadece eşlerin kusur durumları belirlenecek, hakim boşanmaya karar vermeyecek, sadece eşlerin hangisinin tamamen veya daha fazla kusurlu olduğunu belirleyecektir.
]]> Fri, 06 Oct 2017 11:12:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=l1tdev2y http://baranhukuk.com/blog/rss/l1tdev2y <![CDATA[Nikahsız Eş ve Evlilik Dışı Çocuğun Miras Hakkı]]> imblog
 
NİKAHSIZ EŞ VE EVLİLİK DIŞI ÇOCUĞUN MİRAS HAKKI
Miras Hukuku içerisinde en önemli hususlardan biri kimler mirasçı olabilir sorusudur. Miras paylaşımında Türkiye’de zümre sistemi kabul edilmiştir. Bu zümre sistemi içerisinde ilk 3 zümre içerisinde yer alan mirasçılar ile sağ kalan eşin mirasçılığı söz konusu olup bunlar dışında kalan kimseler yasal mirasçı olarak kabul edilmezler.

Zümre sistemi içerisinde 1. Zümreye mirasbırakanın altsoyu yani çocukları ve torunları dahildir. Mirasbırakanın annesi-babası ve kardeşleri ise 2. Zümreye dahildirler. 3. Zümre de ise mirasbırakanın büyükanne ve büyükbabası ile amaca-dayı-hala ve teyze bulunmaktadır. Ayrıca bunlar dışında da sağ kalan eşin mirasçılığı kanunen kabul edilmiştir.

Nikahsız eş ve evlilik dışı çocuğun miras hakkını incelemeye önce nikahsız eş ile başlayalım. Görüldüğü üzere nikahsız eş herhangi bir zümreye dahil edilmemiştir. Yukarıda belirttiğimiz kimseler dışında kalan bir kimsenin mirasçı olabilmesi ancak bir vasiyetname yahut başka bir ölüme bağlı tasarruf ile mümkündür. Yani mirasbırakan düzenleyeceği vasiyetname veya başka bir ölüme bağlı tasarruf ile nikahsız eşini de kendisine mirasçı yapabilir. Ancak nikahsız eşin mirasçılığı sözleşmesel hükümden kaynaklanmakta olup saklı paylı mirasçı değildir. Saklı paylı mirasçı olmadığı için yapılan vasiyetnamenin yahut ölüme bağlı tasarrufun olası bir iptali halinde miras hakkı ortadan kalkmaktadır. Bunun dışında başka bir şekille nikahsız eşin mirasçı olma ihtimali bulunmamaktadır.

Evlilik dışı çocuğun miras hakkı ise mirasbırakan tarafından tanınması yahut babalık davası ile kurulur. Ana ile soybağı doğum itibariyle kurulduğu için burada problem baba ile soybağının kurulmamasından kaynaklanmaktadır. Mirasbırakan baba ölüme bağlı bir tasarrufta bulunarak çocuğu tanıdığını beyan edebilir. Bu tanıma hüküm ifade eder ve evlilik dışı çocuk babaya mirasçı olabilir. Eğer tanıma durumu söz konusu değil ise evlilik dışı çocuk babalık davası açarak mirastan hak iddia edebilir. Babalık davası mirasbırakan öldükten sonra dahi açılabilir. Ölümden sonra açılan babalık davasında mirasbırakanı yasal mirasçıları temsil ederler. Dava neticesinde evlilik dışı çocuk soybağını ispat ederse mirastan pay sahibi olur. Eğer bu durumu ispat edemezse herhangi bir miras payı alamaz.

Görüldüğü üzere nikahsız eşin miras payı sahibi olabilmesi için ölüme bağlı tasarrufa, evlilik dışı çocuğun miras payı sahibi olabilmesi için ise soybağının kurulmasına ihtiyaç vardır. Bunun dışında herhangi bir hüküm söz konusu değildir.
]]> Fri, 06 Oct 2017 11:09:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=76e5iznc http://baranhukuk.com/blog/rss/76e5iznc <![CDATA[Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)]]> imblog
 
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI

Hükmün Açıklamasının Geri Bırakılması Nedir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması 5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanununda 2006 yılında eklenmiş bir kavramdır. 5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 231. Maddesi daha önce hükmün açıklanması başlığı taşımakta iken 2006 yılında getirilen ertelenme düşüncesi ile hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması olarak başlık değiştirilmiştir. Madde içeriği aynen şu şekilde ifade edilmiştir.

Hükmün Açıklanması ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
(1) Duruşma sonunda, 232 nci maddede belirtilen esaslara göre duruşma tutanağına geçirilen hüküm fıkrası okunarak gerekçesi ana çizgileriyle anlatılır.
(2) Hazır bulunan sanığa ayrıca başvurabileceği kanun yolları, mercii ve süresi bildirilir.
(3) Beraat eden sanığa, tazminat isteyebileceği bir hâl varsa bu da bildirilir.
(4) Hüküm fıkrası herkes tarafından ayakta dinlenir.
(EKLENMİŞ FIKRA RGT: 19.12.2006 RG NO: 26381 KANUN NO: 5560/23)
(5) Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, (DEĞİŞİK İBARE RGT: 08.02.2008 RG NO: 26781 KANUN NO: 5728/562) (KOD 1) iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.
(EKLENMİŞ FIKRA RGT: 19.12.2006 RG NO: 26381 KANUN NO: 5560/23)
(6) Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için;
a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,
b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması,
c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi, gerekir.
(EKLENMİŞ CÜMLE RGT: 25.07.2010 RG NO: 27652 KANUN NO:6008/7)  
Sanığın kabul etmemesi hâlinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmez.
(EKLENMİŞ FIKRA RGT: 19.12.2006 RG NO: 26381 KANUN NO: 5560/23)
(7) Açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde, mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemez.
(EKLENMİŞ FIKRA RGT: 19.12.2006 RG NO: 26381 KANUN NO: 5560/23)
(8) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak;
a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine,
b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,
c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine, karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
(EKLENMİŞ FIKRA RGT: 19.12.2006 RGNO: 26381 KANUN NO: 5560/23)
(9) Altıncı fıkranın (c) bendinde belirtilen koşulu derhal yerine getiremediği takdirde; sanık hakkında mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir.
(EKLENMİŞ FIKRA RGT: 19.12.2006 RG NO: 26381 KANUN NO: 5560/23)
(10) Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir.
(EKLENMİŞ FIKRA RGT: 19.12.2006 RG NO: 26381 KANUN NO: 5560/23)
(11) Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranması halinde, mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek; cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir.
(EKLENMİŞ FIKRA RGT: 19.12.2006 RG NO: 26381 KANUN NO: 5560/23)
(12) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir.
(EKLENMİŞ FIKRA RGT: 19.12.2006 RG NO: 26381 KANUN NO: 5560/23)
(13) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.
(DEĞİŞİK FIKRA RGT: 08.02.2008 RG NO: 26781 KANUN NO: 5728/562)
(14) Bu maddenin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, Anayasa’nın 174 üncü maddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlarla ilgili olarak uygulanmaz.
CMK 231. Maddesinin 5 fıkrasında Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kavramı için tanımlama yapılmış ve şartları belirlenmiştir. Bu maddeye göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurulan hükmün sanık hakkında herhangi bir sonuç doğurmamasını ifade eder. Başka bir anlatımla sanık hakkında her ne kadar ceza verilmiş bile olsa sanık HAGB kararının tek başına sanık hakkında herhangi bir sonuç doğurmaz.

Hükmün Açıklamasının Geri Bırakılması İçin Gerekli Şartlar

CMK 231. Maddesinin 5 fıkrasına göre HAGB kararı verilebilmesi için sanık hakkında verilen cezanın 2 yıl veya daha altında olması gerekmektedir. Aynı maddenin 6. fıkrasında HAGB kararı verilmesi için gerekli şartlara ayrıntılı olarak değinilmiştir. Buna göre HAGB kararı verilebilmesi için;
·       Sanığın daha öncesi kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması gerekmektedir.
·       Hâkim tarafından sanığın yeniden suç işlemeyeceğine kanaat getirilmesi
·       Suç sebebiyle mağdurun veya kamunun zararının giderilmiş olması
·       Kanunu 2010 yılında eklenen bölüm gereğince sanığın HAGB kararı verilmesini kabul etmesi şartlarının bir arada olması gerekmektedir. Mağdura veya kamuya verilen zarar giderilmemiş ise mahkeme denetim hükmedip denetim süresi içerisinde bu zararın tazmin edilmesine karar vererek de HAGB kararı verebilecektir.

Hükmün Açıklamasının Geri Bırakılması Kararı Verilen Ceza Ertelenebilir mi?

Kanuna 2006 eklenen 7 fıkra dolayısıyla HAGB kararı verilen cezalar ertelenemez ve para cezasına çevrilemez. Bu fıkranın kanuna girmesinin sebebi ise suç işlemeyeceği düşünülen ve kasıtlı suçlardan ilk defa ceza alan kişinin duruşma kendi isteği ile HAGB kararının verilmesi halinde kabul etmesini beyan etmesi sebebiyle bir daha suç işlemeyeceği taahhüdünde bulunmasıdır. Ve ayrıca verilen hüküm açıklanmadığı için henüz ortada verilmiş kesin bir hüküm yoktur. Ortada mevcut olmayan bir hüküm infaz edilemeyecektir. 5 yıllık denetim süresi içerisinde sanık kasıtlı bir suç işlerse HAGB kararı ortadan kalkacak ve yerel mahkeme tarafından açıklanacaktır. Hüküm ancak bu durumda infaz edilme şansına kavuşur. Bu sebeple HAGB kararı verilen hüküm ertelenemez ve para cezasına çevrilemez.

HAGB Kararı Sonucunda Verilebilecek Denetimli Serbestlik Tedbirleri

HAGB sonucunda denetim kavramı kanunumuza 2006 senesinde değişiklikle dahil edilmiştir. Buna göre hakkında HAGB kararı verilen sanık hakkında 1 yıldan fazla olmamak kaydıyla mahkemenin takdirine göre aşağıdaki konularda denetim serbestlik tedbiri uygulanabilir.
·       Meslek ve Sanat Sahibi olması amacıyla eğitim
·       Bir Kamu kurumunda veya özel olarak yaptığı meslek veya sanatı icra eden başkasının gözetimde ücretli çalıştırılması
·       Belirli yerlere gitmesinin yasaklanması
·       Belirli bir yere devam etme zorunluluğu getirilmesi
·       Hâkim tarafından hükmedilecek diğer konular

HAGB Kararı Sonucunda 5 yıl suç işlenmezse ne olur?

HAGB kararının kesinleşmesinden sonrasında 5 yıl boyunca kasıtlı bir suçtan dolayı ceza alınmadığı takdirde bu maddenin 10. Fıkrası gereğince açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilecektir.            
HAGB Kararı Sonucunda 5 yıl içerisinde suç işlenirse ne olur?
HAGB kararının kesinleşmesinden sonra 5 yıl içerisinde kasıtlı bir suç işlenmesi veya mahkeme tarafından verilen denetim tedbirlerine uyulmaması durumunda kararı veren mahkeme hükmü açıklayacaktır. Kasıtlı bir suç işlenmesi durumunda hem yeni işlenen suç aynen infaz edilecek hem de ertelenen hüküm açıklanarak infaz edilecektir. Denetim tedbirlerine uyulmaması durumunda mahkeme sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar indirim yaparak infaz edilmesi sağlayabilir. Mahkeme bu  durumda koşulları oluşması halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verebilir.

HAGB Kararına İtiraz

HAGB kararına karşı itiraz hakkı tanınmış fakat temyiz hakkı tanınmamıştır. Temyiz hakkı sanığın başka bir suç işlediğinde ve önceki kararın açıklandığında kullanılabilecek bir yoldur. HAGB kararlarına karşı kararı veren mahkemenin bir üst numaralı mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz sonucunda verilen kararlar kesindir. İtiraz için bu maddede herhangi bir usul ve süre belirtilmediğinden CMK 267 v.d maddeleri uyarınca karara itiraz edilecektir. Buna göre itirazın süresi CMK 268 uyarınca 7 gündür. Yazılı veya tutanağa geçirilmek şartı ile sözlü olarak itiraz mahkemeye yapılabilir.

HAGB Kararı Sabıka Kaydında Görünür mü?

HAGB kararları CMK 231 maddesinin 13 fıkrası gereğince adli sicil kaydında görünmeyecektir. Bu kararlar HAGB kararlarına ait bir sisteme kayıt olunur. Bu kayıtlar sadece soruşturma ve kovuşturma sebebiyle Cumhuriyet Savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından kullanılabilir. Kararın açıklanmasının ardından 5 yıllık süre içerisinde kasıtlı bir suç işlenirse karar açıklanır. Bu karar temyiz edilebilir. Temyiz sonucunda ceza kesinleşirse sabıka kaydında görünecektir.
HAGB Kararı Kesinleşmeden İşlenen 2 yıldan düşük süreli suçlar HAGB kararı verilmeden önce dava veya soruşturma aşamasında HAGB kararı verilebilecek başka bir suç işlendiği takdirde mahkeme önceki dava karara bağlanmadığında HAGB kararını yeniden verecektir. Başka bir deyişle HAGB kararı verilmeden HAGB kararı verilecek 4-5 suç bile işlense mahkemeler her karara ayrı ayrı HAGB uygulanabilecektir.
]]> Fri, 06 Oct 2017 11:07:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=5w3q4v07 http://baranhukuk.com/blog/rss/5w3q4v07 <![CDATA[Mukimlik Belgesi Nedir?]]> imblog
 
Mukimlik Belgesi Nedir?

Mukimlik belgesi, Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması’na (ÇVAÖ) taraf diğer ülkede gelir elde eden kişi veya firmanın mukimi olduğu ülkenin yetkili makamlarından alınan ve o kişi veya kurumun ilgili ülkede yerleşik ve vergi mükellefi olduğunu gösteren resmi bir belgedir.

Türkiye bu güne kadar pek çok ülke ile Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması imzalamıştır.Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının hükümlerinin dikkate alınabilmesi ve anlaşma hükümleri çerçevesinde stopaj yapmamak ya da stopaj oranını indirimli olarak uygulamak için mukimlik belgesi oldukça ciddi önem arz etmektedir.
Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması hükümlerinden faydalanabilmek (stopaj yapmamak ya da stopaj oranını indirimli olarak uygulamak) için mukimlik belgesi ibraz edilmelidir. Aksi takdirde iç mevzuat hükümleri uygulanacaktır.
       Öte yandan, anılan Tebliğin (10) numaralı bölümünde; bir takvim yılına ilişkin mukimlik belgesinin, izleyen yılın dördüncü ayına kadar geçerli olduğu ve söz konusu belgenin her yıl yenilenmesi gerekmektedir.Bu belge, dar mükellef gerçek kişiler tarafından her yıl yenilenecek olup, dar mükellef kurumlar tarafından ise üç yılda bir yenilenecektir.
       Mukimlik belgesinin alınamaması veya yetkili makamlara ibraz edilmemesi halinde ilgili anlaşma hükümleri yerine iç mevzuat hükümleri uygulanacaktır
Yurtdışı Mukiminden Alınan Belgenin Geçerliliği
       Hizmet ve mal alım-satımları ile ilgili kayıtların tevsiki mecburidir. Vergi Usul Kanunu’nun 229 ve takip eden maddelerinde tevsik edici belgeler; fatura, perakende satış vesikaları, gider pusulası, müstahsil makbuzu, serbest meslek makbuzu, ücret bordrosu, taşıma irsaliyesi, yolcu listeleri, günlük müşteri listeleri, muhabere evrakı olarak sayılmıştır.
       Yurtdışında mukim olan bir mükelleften alınan fatura ve benzeri belgelerin, Türkiye’de gider hesaplarına kayıt edilebilmesi için ilgili şirketin mukim olduğu ülkede muhasebe kayıtlarına uygun ve geçerli bir belge olması şartı aranmaktadır.
Yurtdışı bağlantılı çalışan mükelleflerin yurt dışında mukim kişi veya kuruluşlardan aldıkları muteber belgeleri yurt dışındaki temsilciliklerimizde veya yurt içindeki noterlerde Türkçe’ye tercüme ve tasdik ettirme zorunluluğu yoktur. Ancak inceleme sırasında inceleme elamanınca lüzum görülmesi halinde mükellefler bu belgelerini tercüme ettirmek zorundadırlar.

Ornek Mukimlik Belgesi       

]]> Fri, 06 Oct 2017 11:04:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=pztn99k6 http://baranhukuk.com/blog/rss/pztn99k6 <![CDATA[Dış Ticarette Teslim Şekilleri]]> imblog
 
Dış Ticarette Teslim Şekilleri
(INCOTERMS 2010)

          INCOTERMS İngilizce (International commercial terms) kelimelerinden bazı hecelerin bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş bir terimdir. INCOTERMS'ler ICC (International Chamber of Commerce) (Milletlerarası Ticaret Odası) (MTO) tarafından hazırlanmaktadır.
          En radikal değişiklik ise dört kuralın yürürlükten kaldırılması oldu. DAF (Delivered at Frontier / Sınırda Teslim), DES (Delivered Ex Ship / Gemide Teslim), DEQ (Delivered Ex Quay / Rıhtımda Teslim), DDU (Delivered Duty Unpaid / Gümrük Resmi Ödenmeksizin Teslim) terimleri 2011 başından itibaren geçerli olmak kaydı ile yürürlükten kaldırıldılar.
          Bunların yerine ise DAT (Delivered at Terminal / Terminalde Teslim) ve DAP (Delivered at Place / Belirlenen Yerde Teslim) olmak üzere yeni iki terim uygulamaya konuldu. Böylece Incoterms kurallarının sayısı 13' den 11' e indirilmiş oldu.
          INCOTERMS ayrıca genel olarak iki gruba ayrıldı. Tüm taşıma türlerini kapsayan kurallar EXW - FCA - CPT - CIP - DAT - DAP - DDP olmak üzere yedi adet olarak belirlendi.
          FAS - FOB - CFR - CIF kuralları da sadece suyollarıyla yapılan taşıma türlerini kapsamak üzere "deniz ve içsu taşımalarına özgü  kurallar" sınıflandırması adı altında toplandı.
      
Tüm Taşıma Modlarında Kullanılan Teslim Şekilleri:
           
EXW-Ex Works
       
Fabrikada \Ticari işletmede Teslim
           
FCA-Free Carrier
       
Taşıma Vasıtasının Yanında Belirlenen Yerde Teslim
           
CPT-Carriage Paid To
       
Navlun Ödenmiş
           
CIP-Carriage and Insured Paid To
       
Navlun ve Sigorta Ödenmiş
           
DAT-Delivered At Terminal (yeni)
       
Terminalde Teslim
           
DAP-Delivered At Place (yeni)
       
Belirtilen Noktada Teslim
           
DDP-Delivered Duty Paid
       
Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak
   
      
Sadece Deniz ve İç Su Yolu Taşımalarında Kullanılan   Teslim Şekilleri
           
FAS-Free Alongside Ship
       
Geminin Yanına Teslim
           
FOB-Free On Board
       
Gemiye Yükleyerek Teslim
           
CFR-Cost and Freight
       
Mal Bedeli ve Navlun Ödenmiş Olarak
           
CIF-Cost,İnsurance And Freight
       
Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun Ödenmiş Olarak
   
Sadece CIP ve CIF teslim şekilleri satıcının malları sigortalamasını öngörür.


1.EXW (Ex Works - Ticari işletmede Teslim)

          Teslim şeklinin özellikleri: Satıcı malları işletmesinde daha önce belirlenen tarihte alıcının emrine hazır tutarak alıcıya bildirir. Alıcı malları işletmeden teslim alarak ihracı için gerekli belgeleri hazırlar gümrük işlemlerini tamamlayarak malları kendi ülkesine ithal eder. Malların işletmede teslim edilmesinden itibaren malla ilgili bütün masraf ve risk ile diğer yükümlülükler alıcı tarafından karşılanır.
          Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlayarak belirtilen tarihte veya süre içinde yine anlaşmada belirtilen yerde (Fabrika, depo, büro vb.) malları alıcının emrine amade tutar. Malların emrine hazır tutulduğunu alıcıya bildirir. Alıcının ihracat ile ilgili belgeleri alabilmesi için yardımcı olur. Alıcının talep etmesi halinde, tüm masraf ve riski alıcıya ait olmak üzere taşıma acentası ile anlaşma yaparak, düzenlettiği taşıma belgesini varış yerinde malları teslim alabilmesi için gönderir.
          Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Tüm masraf ve risk kendisine ait olmak üzere ihracat ve ithalat işlemleri için gerekli olan lisans, vb. idari ve ticari belgeleri düzenler. Malların ihracat ve ithalat ile ilgili gümrük işlemlerini yaptırmak ve Gümrük vergilerini ödemekle sorumludur. Malları satıcının işletmesinde teslim aldığı andan itibaren malla ilgili tüm risk ve masraflar alıcının sorumluluğundadır. Malların taşıtılması amacıyla taşıma acentası ile anlaşarak navlun bedelini öder.
          Bu terim, alıcının ilgili malı satıcının adresinden gelip alması usulünü düzenlemiş olmakla birlikte, gerek Türk Parasının Kıymetinin Korunması Hakkında Kanun ve gerekse bu Kanuna istinaden çıkarılmış bulunan 32 sayılı karar hükümleri dikkate alınmak durumundadır. "İş yerinde teslim" terimi, satıcının malları, kendi yerinde veya ismen belirlenmiş başkaca bir yerde (fabrika, depo, işyeri gibi) alıcının tasarrufuna bırakarak teslim etmesini ifade eder. EXW, satıcı açısından asgari yükümlülüğü temsil eder. FCA (Free Carrier - Taşıyıcıya masrafsız) uluslararası ticaret için daha uygunken, bu kural iç ticaret için uygundur.
          Satıcının Yükümlülükleri : Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlayarak belirtilen tarihte veya süre içinde yine anlaşmada belirtilen yerde (Fabrika, depo, işyeri vb.) herhangi bir taşıma aracına yüklenmemiş olarak, malları alıcının emrine amade tutar. Malların emrine hazır tutulduğunu alıcıya bildirir. Alıcının ihracat ile ilgili belgeleri alabilmesi için yardımcı olur. Alıcının talep etmesi halinde, tüm masraf ve riski alıcıya ait olmak üzere taşıma acentası ile anlaşma yaparak, düzenlettiği taşıma belgesini varış yerinde malları teslim alabilmesi için alıcıya gönderir. Satıcının alıcıya karşı taşıma sözleşmesi ve sigorta sözleşmesi yapmak yükümlülüğü yoktur. Eğer belirlenen teslim yerinde üzerinde net olarak anlaşılan belirli bir nokta yoksa ve eğer uygun birkaç nokta varsa, satıcı bu noktalardan kendi amacına en uygun olanını seçebilir. Satıcı, malların teslim edilebilmesi için gerekli kontrol işlemleriyle (kalite kontrolü, ölçüm, tartım, sayım vb.) ilgili masrafları ödemelidir.
          Alıcının Yükümlülükleri : Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Tüm masraf ve risk kendisine ait olmak üzere, mallara ilişkin her türlü ihracat ve ithalat işlemleri için gerekli olan lisans, vb. idari ve ticari belgeleri düzenlemek, gerekli izinleri almak, gümrük işlemlerini yaptırmak ve gümrük vergilerini ödemekle sorumludur. Malları satıcının işletmesinde teslim aldığı andan itibaren malla ilgili tüm risk ve masraflar Alıcının sorumluluğundadır. Malların taşıtılması amacıyla taşıma acentası ile anlaşarak navlun bedelini öder. Alıcı, malları teslim aldığına dair gereken belge ve delilleri satıcıya sağlamalıdır. Alıcı, ihraç ülkesince öngörülen muayene masrafları dahil, yükleme öncesi her türlü muıayene masraflarını ödemelidir.

***************************************************************************

2.FCA (Free Carrier - Belirlenen Yerde Taşımacıya Teslim)
Teslim şeklinin özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı malları gümrük işlemlerini tamamlayarak, belirlenen tarihte ve yerde ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği anda teslim işlemlerini tamamlamış olur. Bu andan itibaren malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya geçer. Navlun ücreti de diğer tüm giderler gibi alıcı tarafından ödenir.
Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlayarak, alıcının ülkesinde istenen gerekli belgeleri düzenler ve Gümrük masraflarını öder. Alıcının talep etmesi üzerine durumunda taşıma acentası ile tüm masrafları alıcıya ait olmak üzere anlaşır. Malları taşıyıcıya veya taşıma acentasının gözetimine belirlenen tarihte ve yerde teslim eder. Teslim anına kadar bütün masraf ve riskler satıcının yükümlülüğündedir.
Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. İthalat ile ilgili belge veya izinleri alarak gümrük vergisi ve masraflarını ödemekle yükümlüdür. Taşıma acentası ile anlaşma yaparak navlun ücretini öder. Belirlenen tarihte ve yerde mallarını teslim alır. Bu andan itibaren bütün masraflar ve risk alıcıya aittir.
Bu terim, çok vasıtalı olanlar da dahil, herhangi bir taşıma işlemi için kullanılabilir. "Taşıyıcı'', bir taşıma sözleşmesi çerçevesinde malların demiryolu, karayolu, denizyolu, havayolu, nehir ya da bunların bazılarının birarada kullanılmasıyla taşınması işlemini bizzat üzerine alan ya da bunu sağlama taahhüdünde bulunan herhangi bir şahsı tanımlar.
Eğer alıcı yükü belirli bir şahsa , örneğin kendisi bizzat taşıyıcı olmayan ancak taşıma hizmetleri sağlayan birine teslim etmesi yönünde satıcıya bir talimatta bulmuşsa, mallar bu şahsın eline geçtiği andan itibaren satıcı mal teslim yükümlülüğünü yerine getirmiş sayılır.
"Taşıma Terminali'', herhangi bir demiryolu ya da yük istasyonu, bir konteyner terminali ya da parkı, çok amaçlı bir yük terminali ya da bunlara benzer başka herhangi bir teslim alış noktası olabilir.
"Konteyner'', terimi, yükün ünitize edildiği her türlü aracı tanımlamakta kullanılır. Örneğin her türden konteyner ve/veya yük vagonu, treyler, swap, ro-ro aracı, iglo bu terimin kapsamına girer ve her tür taşıma biçimi için geçerlidir.
FOB terimine benzese de ondan temel farkı, FOB’da teslim noktası sadece gemi iken, FCA’da bunun herhangi bir taşıma aracının kasası (TIR veya vagon) olabilmesidir. Çoklu taşımacılık yapılıyorsa, ilk taşıma aracı belirleyici olacaktır.

***************************************************************************

3.FAS (Free Alongside Ship - Gemi Doğrultusunda Teslim)
Teslim şeklinin özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı malları geminin yanına kadar getirmekle sorumludur. Mallar gemi rıhtımında ise, yükleme yerine getirerek., Gemi açıkta demirli ise mavnalarla geminin yanına kadar götürülerek teslim edilir.
Tesliminden itibaren malların kaybolması veya hasar görmesi gibi rizikolar alıcıya aittir. Bu andan itibaren malla ilgili bütün masraflar ve navlun alıcı tarafından karşılanır. Bu teslim şeklinde ihracat ile ilgili tüm belgeler alıcı tarafından hazırlanır. Gümrük işlemleri de alıcı tarafından yapılır. Alıcı firma bu ülkede ihracatçı gibi hareket edebilmesi mümkün değilse bu teslim şekli seçilmemelidir.
Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşme şartları uyarınca malları hazırlar. Alıcının isteği üzerine tüm masraf ve riskler alıcıya ait olmak üzere; alıcının ülkesinde istenen gerekli belgeleri ve benzeri idari ve ticari belgeleri almasında yardımcı olur. Mallar belirlenen limanda, belirlenen tarihte alıcının daha önce belirlediği geminin yanına getirmekle teslim işlemini tamamlar. Bu andan itibaren malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya geçer. Alıcının isteği üzerine; satıcı masraflar alıcıya ait olmak üzere yükleme belgesinin düzenlenmesini sağlar, varış limanında malları teslim alabilmesi için alıcıya gönderir. Ve gecikmeksizin gerekli bildirimlerde bulunur.
Alıcının sorumlulukları : Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. İhracat ve ithalat ile ilgili gerekli belgeleri hazırlar, Gümrük masraflarının tümünü öder. Taşıma acentası ile anlaşma yaparak, geminin yükleme limanına yaklaşık ne zaman varacağını satıcıya bildirir. Yükleme emrine hazır tutulan malları teslim alır. Bu andan itibaren bütün masraflar ve risk alıcıya aittir.
FAS terimi, malların ihraç işlemlerinin alıcı tarafından tamamlanmasını öngörür. Alıcının bu tür işlemleri doğrudan doğruya ya da aracı kullanarak dolaylı biçimde tamamlanmasının mümkün olmadığı durumlarda bu terim kullanılmamalıdır. Ayrıca bu terim, yalnızca deniz ya da nehir taşımacılığı çerçevesinde kullanabilir.

***************************************************************************

4.FOB (Free On Board - Gemi Bordasında Teslim)
Teslim şeklinin özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı malları belirlenen tarihte ve yerde, alıcı tarafından temin edilen gemiye yüklemeyi gerçekleştirir. Mallar geminin küpeştesine (güvertesine) geçtikten sonra meydana gelebilecek her türlü hasar, kayıp ve masraflar alıcının sorumluluğundadır. Satıcı ihracat için gerekli tüm belgeleri hazırlar ve malların gümrük işlemlerini tamamlayarak teslim eder.
Satıcının Sorumluluğu: Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlar. Belirlenen limanda, belirlenen tarihte alıcının temin etmiş olduğu gemiye yükleme yapar. Alıcının ülkesinde kullanacağı lüzumlu belgeleri hazırlar, gümrük işlemlerini tamamlar. Alıcıya yüklemenin yapıldığını bildirir. Düzenlenen taşıma belgesini ve alıcının ülkesindeki kullanacağı gerekli diğer belgeleri hazırlayarak ödeme şekline göre alıcıya gönderir. Malların geminin küpeştesini (Güvertesini) geçene kadar meydana gelebilecek her türlü hasar ve kayıp satıcının sorumluluğundadır.
Alıcının sorumluluğu: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. İthalat için gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlar. Gümrük vergilerini öder. Taşıma acentası ile anlaşma yaparak navlun bedelini öder. Yükleme limanında mallar geminin küpeştesini geçtikten sonra malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcının sorumluluğundadır.

***************************************************************************

5.CFR (Cost And Freight - Mal bedeli ve taşıma)
Teslim şeklinin özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı tüm masraf ve riskleri üstlenerek malları yükleneceği limana kadar getirir. Gümrük işlemlerini yaptırır ve Navlun ücretini ödeyerek yüklemeyi gerçekleştirir. Bu andan itibaren navlun dışındaki malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya aittir.
Satıcının Sorumluluğu: Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı lüzumlu belgeleri hazırlar. Gümrük işlemlerini tamamlar. Taşıma acentası ile sözleşme yaparak varış limanına kadar olan navlun ücretini öder. Mallar gemi küpeştesini geçtikten sonra navlun dışında meydana gelen tüm masraf ve riskler alıcıya aittir. Satıcı yüklemenin gerçekleştiğini ve muhtemel varış tarihini alıcıya bildirir. Düzenlenen taşıma belgesini ve gerekli diğer belgeleri alıcıya gönderir.
Alıcının sorumluluğu: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. İthalat için gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlar. Gümrük vergilerini öder. Malları varış limanında boşaltma masraflarını ve liman ücretlerini de ödemek suretiyle gecikmeksizin malını boşaltır. Taşıma süresince malla ilgili olarak yapılmış olan navlun dışındaki bütün masrafları ödemek zorundadır.

***************************************************************************

6.CIF (Cost, Insurence And Freight - Mal bedeli, Sigorta ve taşıma)
Teslim şeklinin özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı sigorta primi, navlun ve yükleme masrafları ve riskleri üstlenerek malları yükleyeceği limana getirir. Satıcı gemi acentası ile anlaşır ve temin eder. Satış sözleşmesindeki malların belirtilen tarihte ve yerde yüklemesinin yapıldığını alıcıya bildirir. Satıcı sigorta primini ödemek suretiyle yüklediği mal cinsine uygun olan en dar kapsamlı deniz nakliyat sigortası yaptırır. Mallar gemiye yüklendikten sonra navlun ve sigorta primi dışındaki masraflar ve diğer vuku bulabilecek her türlü (sigorta anlamında) risk alıcıya geçer.
Satıcının Sorumluluğu: Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı lüzumlu belgeleri hazırlar. Gümrük işlemlerini tamamlar. Taşıma acentası ile sözleşme yaparak varış limanına kadar olan navlun ücretini öder. Gönderdiği malın sigortasını yaptırır, sigorta primini öder. Malları yaklaşık hangi tarihte varış limanında olacağını alıcıya bildirir. Düzenlenen taşıma belgesini ve gerekli diğer belgeleri alıcıya gönderir.
Alıcının sorumluluğu: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. İthalat için gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlar. Gümrük vergilerini öder. Malların varış limanında boşaltma masraflarını ve liman ücretlerini de ödemek suretiyle gecikmeksizin malını boşaltır. Teslim anından sonra navlun ve sigorta primi dışındaki meydana gelen bütün masraflar alıcı tarafından karşılanır.

***************************************************************************

7.CPT ("Carriage Paid To...." – "Taşıma,.....'e kadar ödenmiş")
Teslim şeklinin özellikleri: Bu teslim şekli özellikle çok araçlı taşımacılık türlerinde kullanılır. Satıcı varış yerine kadar navlun ücretini ödemekle yükümlüdür. Malları ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği andan itibaren malla ilgili bütün risk ve navlun dışındaki masraflar genel bir kural olarak alıcıya geçer.
Satıcının Sorumluluğu: Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı lüzumlu belgeleri hazırlar. Gümrük işlemlerini tamamlar. Taşıma acentası ile sözleşme yaparak varış limanına kadar olan navlun ücretini öder. Malları ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği andan itibaren malla ilgili tüm risk ve masraflardan kurtulur. Teslimi gerçekleştirildiği ve muhtemel varış tarihini alıcıya bildirir.
Alıcının sorumluluğu: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. İthalat için gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlar. Gümrük vergilerini öder. Malların ilk taşıyıcıya tesliminden itibaren navlun dışındaki malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya aittir. Transit taşıma nedeni ile doğabilecek gümrük masraflarını da alıcı tarafından karşılanır. Navlun bedeline dahil değilse boşaltma masraflarını ödeyerek cirolu konşimentoyu acentadan teslim alır.

***************************************************************************

8.CIP ("Carriage and Insurance Paid To..." – "Sigorta dahil taşıma,....'e ödenmiş")
Teslim şeklinin özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı sigorta primi, navlun ve yükleme masrafları ve riskleri üstlenerek malları yükleyeceği limana getirir. Satıcı gemi acentası ile anlaşır ve temin eder. Satış sözleşmesindeki malların belirtilen tarihte ve yerde yüklemesinin yapıldığını alıcıya bildirir. Satıcı sigorta primini ödemek suretiyle yüklediği mal cinsine uygun olan en dar kapsamlı nakliyat sigortası yaptırır.Ancak alıcı olağandışı risklere (grev, savaş, doğal afet vb.) karşı sigorta yaptırılmasını istiyorsa primini kendisi ödemek şartıyla satıcıdan sigorta kapsamının genişletilmesini isteyebilir. Satıcı tarafından mal bedelinin %10 fazlası ile yaptırılır.
Satıcının Sorumluluğu : Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı lüzumlu belgeleri hazırlar. Gümrük işlemlerini tamamlar. Taşıma acentası ile sözleşme yaparak varış limanına kadar olan navlun ücretini öder. Gönderdiği malın sigortasını yaptırır, sigorta primini öder. Malları ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği andan itibaren ilgili risk ve masraflardan kurtulur. Bu andan itibaren navlun ve sigorta primi dışındaki malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya aittir. Teslimi gerçekleştirdiğini ve muhtemel varış tarihini alıcıya bildirir.
Alıcının sorumluluğu : Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. İthalat için gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlar. Gümrük vergilerini öder. Malları varış limanında boşaltma masraflarını ve liman ücretlerini de ödemek suretiyle gecikmeksizin malını boşaltır. Teslim anından sonra navlun ve sigorta primi dışındaki meydana gelen bütün masraflar alıcı tarafından karşılanır.

***************************************************************************

9.DDP (Delivered Duty Paid - Vergileri Ödenmiş Teslim)
Teslim şeklinin özellikleri : Bu teslim şeklinde DDU teslim şekli ile aynı prensiplere dayanır; ancak DDP teslim şeklinde satıcı birde gümrük vergilerini ödemek zorundadır. Alıcının ülkesindeki yerel bir satıcıdan farksız şekilde malları devreder.
Satıcının Sorumluluğu : Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlar. Kendi ülkesinde ve Alıcı ülkesinde kullanacağı lüzumlu belgeleri hazırlar. İhracat ve İthalat Gümrük işlemlerini tamamlar. Taşıyıcı aracı temin ederek navlun ücretini öder. Teslime kadar malla ilgili bütün masraflar ve riskler satıcıya aittir.
Alıcının sorumluluğu: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder ve malları teslim alır.

***************************************************************************

10.DAT (Delivered At Terminal - Terminalde Teslim)
DAT: malların, taşıma vasıtasınca boşaltılmak üzere varış noktasında alıcıya sağlanması (teslim edilmesini) anlamına gelip, daha önceki DEQ klozunun yerini alıp, DEQ’in aksine, multimodal (çoklu vasıta için) kullanılabilir. Malların belirlenen yere taşıma maliyetlerini / terminal bağlantılı zarar risklerini satıcı üstlenir.

***************************************************************************

11.DAP (Delivered At Place - Belirtilen Noktada Teslim)
DAP: malların, taşıma vasıtasınca boşaltılmak üzere belirtilen belirli bir noktada alıcıya sağlanması (teslim edilmesi) anlamına gelir. DAP daha önceki DAF,DES, ve DDU’nun yerini almıştır. Malların belirlenen yere taşıma maliyetlerini / terminal bağlantılı zarar risklerini satıcı üstlenir.
]]> Fri, 06 Oct 2017 10:50:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=qx36i5hr http://baranhukuk.com/blog/rss/qx36i5hr <![CDATA[Nafaka]]> imblog
NAFAKA NEDİR?
Nafaka, boşanma davası sürerken ya da boşanma davasının sona ermesinden sonra maddi olarak zorluğa düşecek olan kişiye bağlanan ve her ay ödenmesi gereken para olarak ifade edilebilir.Nafaka borcu aile hukukundan doğan kişisel bir borçtur. Kişisel bir borç olduğundan devredilemez. Ölümle sona erer ve mirasçılara geçmez. Eşlerin bir araya gelerek aile birliğini devam ettirmeleri,zaruret halinin ortadan kalkması ile sona erer. Nafaka miktarı taraflarca sözleşme ile kararlaştırılabilir. Herhangi bir borçtan düşülemez ve haczedilemez.Nafaka zamanaşımına uğramaz her zaman istenebilir. Kural olarak ta Mahkemeye yapılacak başvuru ile istenebilir.


NAFAKA ÇEŞİTLERİ NELERDİR ve HANGİ ŞARTLARDA HÜKMEDİLİR?

TEDBİR NAFAKASI : Dava süresince eşlerden birinin diğerine barınması ve geçinmesi için ne miktar nafaka vereceği karara tedbiren karara bağlanır. Davayı kimin açtığına ya da kusura bakılmaz, boşanma davası sürerken tarafların yükümlülükleri devam eder. Bu yüzden de tedbir nafakasına karar verilirken yalnızca tarafların maddi durumu dikkate alınır.

Medeni Kanun’da “boşanma veya ayrılık davası açılınca hakim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçinmesine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır” düzenlemesi bulunmaktadır. Bu maddeye dayanarak mahkeme tedbir nafakasına hükmeder. Tedbir nafakası; davanın açıldığı tarihten bu davaya ilişkin kararın kesinleşmesine kadar devam eder. Dava boşanma ile sonuçlanmış ise tedbir nafakası isim değiştirerek devam eder. Verilen tedbir kararı, gerekçeli kararla birlikte temyiz edilebilir.Tedbir nafakasının miktarı davalı kocanın geliri ile orantılı olmak üzere, birlikte yaşanılan zamanda eşine sağladığı geçim şartlarını ayrı yaşama halinde de sağlayacak oranda, ekonomik-sosyal duruma göre takdir edilir.

Tedbir nafakası ara kararın örneği ile İcra Müdürlüğü’nde başlatılacak ilamsız icra yolu ile tahsil edilir. Tedbir nafakası, hükmolunan miktar bakımından dava tarihinde doğmuş olur.
İcra takibine yapılan itirazlara karşı açılacak olan itirazın iptali davalarında aile mahkemesi görevlidir.

Tedbir nafakasına, nafakaya hükmedildiği tarih ile dava tarihi arasında geçen süre için faiz işletilemez; ancak tedbir nafakasına karar verilen ara karar tarihinden itibaren faiz işler.
Ölüm halinde, tahakkuk eden ve muacceliyet kazanan tedbir nafakası mirasçılara geçer.
Dava devam ederken çocuklar için verilen nafakaya da tedbir nafakası denir. Karar ile verilen nafaka ise iştirak nafakasıdır. Boşanma davasının açılması ile çocuğun geçici velayeti kendisine bırakılmayan tarafın tedbir nafakası ödemesine karar verilir. Bu nafakanın başlangıç tarihi; çocuğun geçici velayeti halen yanında kaldığı ebeveyne bırakılmışsa dava tarihi,
diğer ebeveyne bırakılmışsa velayetin bırakıldığı karar tarihidir

YOKSULLUK NAFAKASI: TMK 175. Maddesinde düzenlenmiştir: ‘’Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.

Yoksulluk nafakası, boşanma sonucunda yoksulluğa düşen eşe diğer eşin ödediği nafakadır.Medeni Kanun’da “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz” şeklinde düzenlenmiştir. Mahkeme bu nafakaya istek halinde karar verebilir, kendiliğinden karar veremez. Boşanma ile istenebileceği gibi boşanmadan sonra da koşulların değişmesi ile istenebilir. Nafaka miktarının ödeyecek olan kişinin mali gücüne uygun olması gerekmektedir. Bu nafakanın ödenmesi mahkeme kararının kesinleşmesi ile başlar.
Yoksulluk Nafakasının Şartları:
 Taraflardan birinin talepte bulunması
 Talepte bulunan tarafın kusurunun daha ağır olmaması
 Talepte bulunan tarafın boşanma yüzünden yoksulluğa düşme tehlikesiyle karşılaşmış bulunması
 Nafakanın diğer tarafın mali gücüyle orantılı olması
 Yoksulluğa düşecek taraf erkek ise kadının da mali durumuna göre nafaka ödemesi
YARGITAY; Aleyhine yoksulluk nafakasına hükmedilecek tarafın nezdinde kusur aranmamaktadır. Yargıtay içtihatlarında, zorunlu ve gerekli görülen harcamaları (yeme, giyinme, barınma, ulaşım, kültür, eğitim vs.) karşılayacak düzeyde geliri olmayanları yoksul kabul etmektedir.

KATILIM (İŞTİRAK) NAFAKASI: Katılım (İştirak) nafakası, boşanma ya da ayrılık kararı verilmiş eşlerden, çocuğun velayeti kendisine verilmemiş olanının, çocuğun bakım ve eğitim masraflarına katılmak üzerine ödediği nafakadır. Medeni Kanun’da “Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının düşüncesini aldıktan sonra, ana ve babanın haklarını ve çocuk ile olan kişisel ilişkilerini düzenler.

Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Çocuk kendisine bırakılmamış olan tarafın çocuğun geçimine ve öğrenim masraflarına ne şekilde iştirak edeceği ve bu tarafın çocukla şahsi ilişki durumunu hakim talebe bağlı olmaksızın belirler.İştirak nafakası her an doğup işleyen haklardandır.
Hakim, istem halinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen bu giderlerin gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.” şeklindedir. Katılım nafakası, çocukların eğitimine, öğrenimine, geçimine yetecek miktarda olmalıdır. Yine nafakayı ödeyecek olanın da ekonomik gücü dikkate alınır. Katılım nafakası çocuklar ergin oluncaya kadar devam eder. Çocuğun eğitim ve öğrenimi erginlikten sonrada nafakanın devamını gerektiriyorsa yükümlülük devam eder. Bu nafakanın sözleşme ile kararlaştırılması halinde geçerli olabilmesi için hakim tarafından onaylanması gerekir. Katılım nafakası yasal bir zorunluluktur. İsteğe bağlı olmadan hakim tarafından duruma göre saptanır. Yine katılım nafakası da boşanma kararının kesinleşmesinden sonra geçerli olur.

YARDIM NAFAKASI:Yardım nafakası, bir kimsenin, yardım etmezse yoksulluğa düşecek olan usul ve füruuyla kardeşlerine ödediği nafakadır.
Medeni Kanun “Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür.Kardeşlerin nafaka yükümlülükleri, refah içinde bulunmalarına bağlıdır.Eş ile ana ve babanın bakım borçlarına ilişkin hükümler saklıdır.” Şeklinde düzenleme yapmıştır.
Yardım nafakası1-Çocuklar, Torunlar 2-Anne-baba 3-Erkek ve Kız kardeş 4-Büyükanne-büyükbaba, sırası ile  takip edilerek nafaka talep edilir. Nafakanın başlangıç tarihi dava tarihi olacaktır.Nafakanın miktarı belirlenirken  ekonomik koşullar ve hak ve nesafet kuralları esas alınacaktır.


Nafaka Hakkında Soru ve Cevaplar

Nafaka miktarı neye göre belirlenir, kesin bir kriteri var mıdır?
Nafaka miktarının tespitinde kesin bir kriter ya da sınır söz konusu değildir. Hakim her somut olayın özelliğine, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre takdir hakkını da kullanarak hakkaniyete göre karar vermektedir.

Nafaka topluca ödenebilir mi?
Hakimin takdiri nafakanın gelir şeklinde ödenmesi ise, toplu ödeme mümkün değildir. Nafaka belirlenen miktarda aylık olarak ödenir. Ancak bazen hakim durum gerektirdiği takdirde nafakanın toplu olarak, bir seferde ödenmesine karar verebilmektedir, bu gibi durumlarda nafaka toplu olarak da ödenebilir.

Nafakanın artırılması, indirimi ya da kaldırılması mümkün müdür?
Lehine nafaka hükmedilen eş, ileride ekonomik şartlarının değiştiğini, ödenen nafakanın içinde bulunduğu ekonomik şartlar nedeniyle geçimini sağlamaya, ihtiyaçlarını karşılamaya yetmediğini ileri sürerek nafakanın artırılması davası açabilir.
Nafaka yükümlüsü eş, ekonomik şartlarının değiştiğini, ödediği miktarın geçimini ve ihtiyaçlarını zora soktuğunu, bununla birlikte karşı tarafın ekonomik şartlarında iyileşme olduğunu ileri sürerek nafakanın kaldırılmasını ya da miktarın indirilmesini talep edebilir. Hakim yine tarafların, boşanma anındaki şartları ile artırım davası açıldığı andaki şartlarını değerlendirerek karar verir.

Nafaka ödeme yükümlülüğü ne zaman sona erer? Nafaka Borcum Ne Zaman Biter?
Nafaka borcu kendiliğinden sona ermez. Nafaka ödeme yükümlülüğünün sona ermesi için; öncelikle nafaka çocuklara ödeniyorsa çocukların rüşte ermesinden başka bir deyişle 18 yaşını doldurmasından sonra çocuklar yönünden nafaka borcu sona ermektedir. Eş yönünden ise, eşin yeni bir evlilik yapması, ekonomik gelirinin çok iyi seviyeye gelmesi gibi durumlarda talep halinde nafakanın kaldırılması kararı verilebilir.
İştirak nafakası, velayetin taraf değiştirmesi halinde, velayet hakkının sona ermesi halinde sona erer.
Yoksulluk nafakası ise, nafakanın kaldırılması davası neticesinde hakimin kararı ile, lehine nafaka hükmedilen tarafın evlenmesi ya da evliymiş gibi yaşaması halinde, tarafların yeniden evlenmesi halinde ve taraflardan birinin ölümü ile sona erer.
Tedbir nafakası, boşanma davasında hükmedilmişse hakimin boşanmaya karar vermesi halinde kararın kesinleşmesi ile; boşanmaya karar verilmemesi halinde ise hakimin belirleyeceği süreye kadar, belirlenmezse red kararının kesinleşmesi ile sona erer.Boşanma davası açılmaksızın tedbir nafakası davası açılmış ise, hakimin belirleyeceği süreye kadar, süre belirlenmemişse tarafların boşanmasına kadar ya da talep halinde hakim kararı ile kaldırılmasına karar verilinceye kadar devam eder.

Eşime Ödediğim Nafaka Çok Yüksek, Ödemekte Güçlük Çekiyorum, Nafaka Miktarının Düşürülmesini Talep Edebilir Miyim?           
Nafakanın artırılması gibi düşürülmesi de mümkündür. Bunun için yeni bir dava açmanız gerekmektedir. Açılacak davanın adı nafakanın uyarlanmasıdır. Nafakanın uyarlanması davalarında öncelikli olarak hakimin takdir hakkı mevcuttur. Hakim tarafların sosyo-ekonomik durumlarını değerlendirerek bir karar verecektir. Nafaka borçlusu ekonomik şartlarında bozulma olduğunu, nafaka miktarının çok yüksek oluşunu, kişisel ihtiyaçlarını nafaka borcu sebebiyle karşılayamaz hale geldiğini, nafaka alacaklısı eşin ekonomik durumunda ciddi artış olduğunu iddia ederek Nafakanın uyarlanmasını talep etmesi uygun olacaktır. Nafakanın miktarının düşürülmesi değişen hayat koşullarına bağlı olarak mümkün olabilen bir durumdur. Örneğin nafakanın borçlusunun yaşam standartların da oluşabilecek bir düşüş, maaş azalması, iş değişikliğine bağlı gelir azalışı gibi nedenler nafakanın düşürülmesi için dava açılabilmesine olanak sağlamaktadır.

Eşimden Ayrı Yaşıyorum. Nafaka Almak İstiyorum. Dava Açabilir Miyim?
Nafakayla ilgili dava açmak için illaki boşanma davası açma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ayrı yaşama olması da gerekmemektedir. Eşiniz ile ayrı yaşamasınız bile eğer eşiniz eviniz ile ilgilenmiyorsa nafakayla ilgili dava açabilirsiniz. Ayrı yaşama durumunda da nafakaya yönelik dava açılabilir.

Boşanırsam Yoksulluk ve İştirak Nafakası Alabilir Miyim?
Boşanma sonrası yoksulluk nafakası alabilir miyim diyen bireyler, yoksulluk nafakası alabilmek için eşinden daha fazla kusura sahip olmamalıdırlar. İştirak nafakası için ise çocuğun velayetini almak gerekir.

Kusurlu Eş Nafaka Alabilir Mi? Nafakayı Kimler Alabilir?
Yoksulluk için alınacak nafakalarda eşinden daha fazla kusura sahip kişilerin nafaka talepleri karşılanmaz, çocuk için alınacak nafakalarda ise çocuğun velayetini almış olmak yeterlidir. İştirak nafakalarında tarafların kusurlu olup olmadıkları dikkate alınmaz.

Nafakayı Ödemezsem Ne Olur?  Nafaka Ödememenin Cezası Nedir?
Nafaka borçlusu, her ay düzenli bir şekilde nafakasını ödemekle yükümlüdür. Nafaka borcunu ödememeniz halinde, tazyik hapsine çarptırılmanız söz konusu olacaktır. Burada nafakanın ödenmemesi durumunda alacaklı olan kişi icra yoluyla nafakanın tahsilini yapabilir. Nafaka ödememenin cezası ise, 3 aylık tazyik hapsi olmaktadır. Nafaka borçlusu nafakayı ödemez ise 3 aylık bir hapis cezası ile karşı karşıya kalacaktır. 3 aylık tazyik hapsine mahkum edilen kişi, hapse girdikten sonra nafakayı ödeyerek hapis cezasını ortadan kaldırabilir. 3 aylık hapis cezasının yatılması durumunda ise nafaka ortadan kalkmamaktadır. Bu nafakanın borçlusu yine bu parayı ödemekle yükümlüdür. Burada nafakanın borçlusu nafakayı ödeyemeyecek maddi durumda ise nafakanın azaltılması ya da nafaka kaldırma davası açabilmektedir.Nafaka borcunun ödenmesi ile tazyik hapsi düşecektir.

Katılım-İştirak Nafakası Ne Kadar Süre Ödenir?
Çocuğun masrafları için ödenen iştirak nafakası, çocuğun 18 yaşını doldurmasına kadar ödenmektedir. Çocuğun 18 yaşını doldurduktan sonra eğitim hayatına devam etmesi durumunda ise eğitim hayatı bitene kadar iştirak nafakasının ödenmesi devam eder.

Aldığım Nafaka Yetmiyor, Nafaka Miktarının Artırılması İçin Ne Yapmalıyım?
Boşanma sonrası hakimin hükmettiği nafakanın miktarı yeterli olmuyor ise nafakanın artırılması için davası açılması gerekir. Nafakanın artırılması davalarında miktarın artırılması için geçerli bir neden ortaya koyulması gerekir. Örneğin çocuğun okul masraflarının artması, sağlık giderlerinin önemli miktarda artması ya da kira bedeli, yaşamsal faaliyetlerin fiyatlarındaki artış gibi nedenler öne sürülebilir.

Kaç Çeşit Nafaka Vardır ve Nafaka Davası Açılabilir?
Nafakanın 4 farklı türü için dava açılabilir. Bunlar; Yoksulluk Nafakası, Tedbir Nafakası, İştirak Nafakası ve Yardım Nafakasıdır.

Çocuğum İçin Ne Kadar İştirak Nafakası İsteyebilirim?
Uygulamada çocukların yaşına göre değişmekle birlikte ortalama 250-750 TL arasında bir nafakaya hükmedilmektedir. Eşin ekonomik şartları normal vatandaşların oldukça üzerinde ise bu rakamda doğru orantılı olarak artacaktır. O yüzden Nafaka Miktarı nasıl belirlenir sorusuna verdiğimiz cevaba göre isteyeceğiniz nafaka miktarını belirleyebilirsiniz.

Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?  
Nafaka miktarı belirlenirken mahkeme çeşitli kriterleri göz önüne alacaktır. Fakat nafakanın belirlenmesinde hakimin takdir hakkı çok büyüktür. Nafaka belirlenmesinde tarafların ekonomik ve sosyal durumları en belirgin kriterlerdir. Hakim nafaka miktarını belirlerken nafaka ödeyecek eşin iş durumu, çalıştığı pozisyon, ailenin daha önceki yaşam tarzı v.b hususları değerlendirerek hakkaniyete göre bir miktar belirler.
Boşanmalarda nafakanın ne kadar ödeneceğine ilişkin hakim, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu araştırdıktan sonra nafakayı ödeyecek kişinin geliri ile orantılı  bir miktara hükmetmektedir.

Eşim Nafakayı Ödemiyor. Nasıl Alabilirim? Şikayet Edersem Ne Olur?     
Mahkeme tarafında hükmedilmiş nafaka ödenmiyorsa bu durumda icra takibi yapılmalıdır. Nafaka için yapılacak tek bir icra takibi daha sonra doğacak nafakalar içinde geçerli olacaktır. Nafaka borçları ödenmediği takdirde nafaka alacağı ödenmeyen eş tarafından şikayet hakkı vardır. Bu şikayet neticesinde mahkeme ödenmeyen her nafaka alacağı için ayrı ayrı cezaya hükmedecektir.

Kimler Nafaka Alamaz?
Boşanma sonrası yoksulluk nafakası alamayacak olan kişiler;
Resmi olarak evli olmasa da fiili olarak başkası ile evli gibi yaşayan kişiler,
Belirli bir gelire sahip, boşanma sonrası yoksulluk çekmeyecek kişiler,
Maaşı, aylık geliri, dul aylığı, emekli maaşı, yaşlılık maaşı gibi düzenli gelire sahip kişiler,
Yeterli miktarda sosyal yardım alan, kira geliri olan, yurtdışından gelire sahip, işsizlik maaşı olan kişiler,
Mesleği olan, mesleğini icra eden ve buna bağlı olarak belirli bir kazanca sahip kişiler,
Memur olan eşler,
Bankada belirli bir miktarda parası olan, faiz gelirine sahip eşler,
Mesleğe sahip ya da belirli bir yeteneğe sahip fakat bunu isteyerek kullanmaktan imtina eden kişiler,
Kumar bağımlısı eşler,
Eşi ile aynı gelire sahip eş,
Eşi yoksul olan eş boşanma sonrası yoksulluk nafakası alamaz.

Nafaka Artırma Davası
Boşanma davalarında nafakaya ilişkin olarak verilen kararların kesin hüküm niteliği yoktur. Değişen hayat koşullarına bağlı olarak nafakada artırım ya da indirim yapılabilir. Hayat standartlarında yaşanabilecek değişikliğe göre bireyler nafakanın artırılması davası açabilirler. Örneğin çocuk için alınan nafaka, çocuğun okula başlaması ile artırılabilir. Çocuğun masraflarının artması, çocuk için alınan nafakanın da artırılmasına sebep olacak nafakayı arttırma davası gerekçelerinden birisidir. Ya da yıllar içerisinde enflasyona bağlı olarak kira giderleri ve diğer giderlerin artması durumunda, hakimin hükmettiği nafakanın miktarı enflasyona yenik düşebilir. Bu durumda da nafaka artırma davası açılarak bu mağduriyet giderilebilir. Ayrıca nafaka artırım davası açarak bireyler hakimden nafakanın her yıl enflasyona dayalı şekilde artırılmasını talep edebilirler. Bu durumda hakim nafakanın tefe tüfe artış oranlarına bağlı kalarak nafakanın her yıl arttırılması gerektiğine hükmeder.

]]> Mon, 02 Oct 2017 19:32:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=7n13zs85 http://baranhukuk.com/blog/rss/7n13zs85 <![CDATA[Piyasa Dolandırıcılığı (MANİPÜLASYON)]]> imblog
PİYASA DOLANDIRICILIĞI
(MANİPÜLASYON)
Av. Şahin Baran
MANİPÜLASYON NEDİR?
Manipülasyonu; arz ve talebin serbest bir şekilde fiyat oluşturmasını engellemek, yatırımcıları aldatarak bir menkul kıymet ile işlem yapmaya yönlendirmek ve menkul kıymetin fiyatının gerçeği yansıtmasını engellemek olarak tanımlayabiliriz. Manipülasyon piyasanın şeffaf ve açık ortamını engellemekte, bu nedenle de yatırımcıların güvenlerini olumsuz yönde etkilemektedir.
Diğer bir tanıma göre ise manipülasyon, sermaye piyasalarında alım satıma konu finansal varlıkların fiyat oluşumuna gerçek ve kabul edilebilir bir nedene dayanmaksızın etkide bulunulması, manipülatörün kendi amaç ve istekleri doğrultusunda menfaat sağlamak ve diğer yatırımcıların yanlış yönlendirilmesi amaçlarını içeren davranış ve işlemler bütünüdür. [1]
Sermaye Piyasası; güven ve fırsat eşitliğine dayalı bir piyasadır. Sermaye Piyasasında güven eksikliğini yaratan unsurlardan birincisi manipülasyondur. Manipülasyon; 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanun’un 107. maddesinde “piyasa dolandırıcılığı” olarak adlandırılmış bir suç türüdür.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu; “MADDE 107 – (1) Sermaye piyasası araçlarının fiyatlarına, fiyat değişimlerine, arz ve taleplerine ilişkin olarak yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla alım veya satım yapanlar, emir verenler, emir iptal edenler, emir değiştirenler veya hesap hareketleri gerçekleştirenler iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılırlar. Ancak, bu suçtan dolayı verilecek olan adli para cezasının miktarı, suçun işlenmesi ile elde edilen menfaatten az olamaz.
(2) Sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi veren, söylenti çıkaran, haber veren, yorum yapan veya rapor hazırlayan ya da bunları yayanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılırlar.
(3) Birinci fıkrada tanımlanan suçu işleyen kişi pişmanlık göstererek, beş yüz bin Türk Lirasından az olmamak üzere, elde ettiği veya elde edilmesine sebep olduğu menfaatin iki katı miktarı kadar parayı, Hazineye;
a) Henüz soruşturma başlamadan önce ödediği takdirde, hakkında cezaya hükmolunmaz.
b) Soruşturma evresinde ödediği takdirde, verilecek ceza yarısı oranında indirilir.
c) Kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödediği takdirde, verilecek ceza üçte biri oranında indirilir” denilmektedir.
Sermaye Piyasası Kurulu ‘Hisse Senedi Piyasasında Manipülasyon’ başlıklı yayınına göre iki farklı şekilde manipülasyon tanımı yapılmaktadır. Bu tanımlar;
1-“İnsanları aldatarak bir menkul kıymeti almaya veya satmaya sevk etmeye veya menkul kıymetin fiyatını yapay bir seviyede tutmaya yönelik davranışlar,”
2-“Menkul kıymet piyasasında arz ve talebin serbest bir şekilde karşı karşıya gelerek fiyatları belirlemesine yönelik sürecin kasıtlı olarak engellenmesine yönelik davranışlar” olarak tanımlanmaktadır. Derinliği fazla olmayan borsalarda yapılan manipülasyon çok daha etkili olmaktadır. Fiyatlar kolayca etkilenebilmekte, en küçük bir müdahalede bile anında etkiler görünebilmektedir.Ancak manipülasyonunkanıtlanması oldukça zordur.
Manipülasyon borsada kötü niyetle hareket etmektir. Olmayan bir şeyi varmış gibi göstererek yanlış haberler ve söylentilerle gerçek olmayan işlemlerle menfaat elde etmeye çalışmaktır. Derinliği olmayan piyasalarda küçük miktarlı işlemlerde dahi piyasadaki fiyatlar kolayca etkilenmekle birlikte, en küçük olaylarda bile anında reaksiyon gösterebilmektedir.
Menkul kıymet piyasalarında işlem gören hisse senetlerine ilişkin, bilinçli olarak yanlış yönlendirici bir izlenim uyandırma ve yanıltıcı bir piyasa yaratmak amacıyla yapılan işlemler manipülasyon niteliğini taşımaktadır. Buna göre, yapay yollarla menkul kıymet piyasa fiyatlarının yükseltilmesi, düşürülmesi veya belli bir seviyede tutulmasına yönelik tüm faaliyetler manipülasyon tanımı içerisinde yer almaktadır.
Piyasadaki manipülatif hareketler karar aşamasındaki yatırımcıları etkiler, bu yapay harekete seansı izleyen yatırımcıların büyük bir bölümü gecikerek katılırlar ve zarar ederler. Yatırımcıları yanıltma, aldatma veya dolandırma şeklinde ifade edilebilecek fiilleri içeren bu tür faaliyetler sonucunda yatırımcılar haksız kayıplara uğramaktadırlar. Rekabet düzen ve yapısını, eşitlik ilkesini bozucu niteliğe sahiptir.
Bir menkul kıymette gerçekleşen fiyat hareketini olağan dışı ve bu anlamda yapay olarak niteleyebilmek için sadece meydana gelen fiyat hareketine bakarak değerlendirme yapmak yanılgıya yol açabilir. İsabetli ve doğru bir değerlendirme yapabilmek için uzun bir dönemde oluşan fiyat ve miktar değişimlerinin araştırılması ve bulunan verilen endeks verileri ile karşılaştırılması ve ancak bu tespitlerden sonra olağanlık ve olağan dışılık nitelemelerine ulaşılması gerekmektedir.
Sermaye Piyasalarında bireysel ve kısa vadeli yatırım kararlarına ilişkin işlemler, çoğu zaman derinlemesine bir araştırma gerektirmediği için manipüle edilmeye elverişlidir. Bu nedenle henüz sermaye piyasasında geniş bir yatırım yüzeyiyle buluşmadan, kısa vadeli alım satımlardan kazanç elde etmeye çalışan yatırımcının manipülasyon eylemleriyle güveninin kırılması, piyasadaki yatırım ve yatırımcı çeşitliliğini engellemekte, istikrarlı bir piyasanın büyüme ve gelişme hızını olumsuz etkilemektedir.
MANİPÜLATÖR NEDİR?
Yön veren, yönlendirici anlamı taşıyan manipülatör kelimesi piyasaları manipüle edin kişiler için kullanılmaktadır. Piyasayı veya yatırımcıyı, yalan, yanlış ve yanıltıcı haberleri bilgiler, yorumlar ile hileli yönlendiren kişilerdir. Manipülatörler genellikle piyasada acemi ve küçük sermayeli yatırımcıları yalan bilgilerle yönlendirmektedirler.
MANİPÜLASYON TÜRLERİ
Manipülasyon (Piyasa dolandırıcılığı) suçu çok farklı görünüm şekillerinde karşımıza çıkabilmektedir. Karşılaşılan başlıca piyasa dolandırıcılığı eylemlerine ise; Yıkama satış; Pay depolama; Seans kapanışını belirleme; Yoğunlaşma; Büyük emir bilgisine dayalı işlemler; örnek verilebilir. Bunun yanında piyasa dolandırıcılığı suçu 6362 sayılı Kanun’da işlem bazlı ve bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı olarak ikili tür olarak kabul edilmektedir
3-a-İşlem Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı
Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107/1 maddesinde yer alan suçun maddi unsuru olarak “sermaye piyasası araçlarının alım ve satımını yapmak, emir vermek, emir iptal etmek, emir değiştirmek veya hesap hareketlerini gerçekleştirmek” gösterilmektedir. Yatırım araçlarının fiyatlarının arz ve talep neticesinde doğal bir şekilde oluşmasını engelleyen her türlü harekete işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı olarak bakılmaktadır.
Fiyatların doğal bir şekilde oluşmasını engelleyen, alım – satım emirlerinin verilmesi, iptali, değiştirilmesi işlem bazlı manipülasyondur. Hesap hareketlerinin yanlış veya yanıltıcı bir şekilde değerlendirilmesi yatırımcıları yanlış işlemler yapmaya yönlendirecektir ve bu nedenle hem yatırımcı parasını kaybedecektir hem de piyasaya duyduğu güven kaybolacaktır.
İşlem bazlı manipülasyon için kullanılan klasik yöntemler; kendi kendine işlemler olarak bilinen washsales veya tarafların işlem öncesinde anlaşarak aynı fiyat ve miktardan eş zamanlı olarak girdikleri emirlerin karşılaşması sonucunda gerçekleşen işlemlerdir. Bu yöntemler ilk bakıldığında bir suç olarak değerlendirilmese bile kanun hükmünde yer alan maddeler içerisinde yer aldığı için bir suçtur.
İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığı suçunun söz konusu olabilmesi için sermaye piyasası araçlarının fiyatlarına, fiyat değişimlerine, arz ve taleplerine ilişkin olarak yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla;Alım- satım yapılması,Emir verilmesi,Emrin iptal edilmesi,Verilen emrin değiştirilmesi,Hesap hareketlerinin değiştirilmesieylemlerinden birinin veya birkaçının gerçekleştirilmesi gerekmekte olup suçun maddi unsurunu bu eylemler oluşturmaktadır. Kanun metninde sayılan hareketlerden birinin dahi gerçekleşmesi suçun oluşması için geçerli kabul edileceğinden işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı seçimlik hareketli bir suç olarak nitelendirilebilir.
3-b-Bilgi Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı
Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107/2 maddesinde yer alan bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı “sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi verilmesi, söylenti çıkarılması, haber verilmesi, yorum yapılması veya rapor hazırlanması ya da bunların yayılması” olarak tanımlanmaktadır.
Yatırım araçlarının fiyatları ve değerleri hakkında hazırlanan bilgilerin, söylentilerin, haberlerin ve raporların tamamen yalan olması dışında gerçeklik payı da bulunmaktadır. Ama bu bilgi ve haberlerin veriliş şekilleri, yorumların yapılış şekilleri başkasını hataya yöneltecek nitelik taşıyor ise kesinlikle suçtur.
Aynı zamanda bu yalan, yanlış ve yanıltıcı her türlü etkenin, yatırım aracının fiyatı, değeri ve yatırımcı kararı üzerinden etkili olmaması suç olarak sayılmamasına etken değildir. Tehlikenin oluşumuna etken oldukları için kesinlikle suç olarak görülmektedir.
Manipülatif işlemler sonucu oluşan yapay fiyat hareketleri, ikincil piyasaların, birincil piyasalara likidite ve fon sağlama fonksiyonunu zayıflatmakta; piyasadaki şirketlerin piyasaya karşı duyarlılıklarını yok ederek yeni yatırımcıların piyasaya gelmelerini olumsuz yönde etkilemektedir.
Manipülasyon gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti kolay değildir. Zira sadece hisse senedi fiyat ve miktar hareketlerini alıp endeks verileri ile tek başına karşılaştırmak, yeterli değildir. Analizleri yaparken söz konusu işlemlerin fiyat artırma amaç ve kastıyla yapıldığını ortaya koyabilmek için belirli bir düzen ve disiplin dâhilinde, süreklilik arz eder şekilde icra edilmesi gerekmektedir. Burada belirtmemiz gerekir ki, bir menkul kıymetin fiyatı, işlem hacmi veya her ikisinde aynı anda görülen ani artış ve azalışlar manipülasyon amacına yönelik karine teşkil eder. Ancak böyle bir durumda söz konusu menkul kıymetin uzun süre önce halka arz edilmiş olması halinde bu menkul kıymetin daha önceki fiyat ve işlem hacmiyle mukayese edilerek sonuca ulaşmak gerekir.
6362 SAYILI SERMAYE PİYASASI KANUNU KAPSAMINDA
                                   MANİPÜLASYON
SPKn'nun 107/1 maddesi hükmündeki suçun maddi unsuru "sermaye piyasası araçlarının alım ve satımını yapmak, emir vermek, emir iptal etmek, emir değiştirmek veya hesap hareketleri gerçekleştirmek" olarak yer almaktadır. Sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesinde arz ve talebin ekonomi kuralları çerçevesinde sağlıklı biçimde oluşmasına engel olan herhangi bir alım ve/veya satım, emir verilmesi, verilen emirlerin iptali, değiştirilmesi veya hesap hareketleri gerçekleştirilmesi piyasa kuralları içerisinde ‘yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırıcı' olarak nitelendirilebilir.
Söz konusu işlemlerin ‘elverişli' olması, yani sermaye piyasası araçlarının fiyatlarında, fiyat değişimlerinde, arz ve taleplerinde yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırabilecek nitelikte bulunması gerekir. Alım ve satımın yapay veya hileli olması maddi unsurun varlığını etkilemektedir. Kendinden kendine işlemler (washsales) veya tarafların işlemden önce anlaşarak aynı fiyat ve aynı miktardan, eş zamanlı olarak girdikleri emirlerin karşılaşması sonucunda gerçekleşen işlemler, piyasa dolandırıcılığı için kullanılan klasik yöntemler olmakla beraber, piyasayı dolandırmaya yönelik işlemler bu yöntemler ile sınırlı değildir. Gerçekleşen işlemler, sayılan iki tipteki gibi hileli olmadığı halde, madde hükmünde sayılan amaçlara yönelik olduğunda suçun maddi unsuru yine oluşacaktır. Suçun maddi unsurunu tek başına yasal bir görüntüye sahip olan ve fakat belirli bir amaç için koordineli olarak gerçekleştirildiklerinde piyasa dolandırıcılığına neden olan alım ve satımlar, verilen emirler, iptal edilen emirler, değiştirilen emirler veya gerçekleştirilen hesap hareketleri oluşturmaktadır.
5237 SAYILI TÜRK CEZA KANUNUve 6362 SAYILI SERMAYE PİYASASI KANUNU
ÇERÇEVESİNDE MANİPÜLASYON SUÇU
Piyasalar üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle, piyasa dolandırıcılığı suçuna TCK’ndaki dolandırıcılık hükümleri dışında ayrı bir düzenleme yapılmıştır. 6362 sayılı Kanun’un cezaya ilişkin hükümleri TCK’na göre özel norm niteliğindedir ve öncelikli olarak uygulanması söz konusudur. 107. Maddenin ilk fıkrasında işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı suçunu işleyenler hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası uygulanacağı kararlaştırılmıştır. Bunun yanında 107. Maddenin ikinci fıkrasında ise bilgi bazlı manipülasyon suçunu işleyenler hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür. Manipülatif eylemlere karşı 6362 sayılı Kanun’da düzenlenen cezai hükümlerin yanı sıra, haksız fiil hükümleri çerçevesinde zarar gören yatırımcıların zararının tazmini de mümkündür.
İşleme ve bilgiye dayalı manipülasyon suçları için öngörülen hürriyetibağlayıcı hapis ve adli para cezaları gibi cezai yaptırımların yanı sıra, bu ikisuç için ekonomik suçlarda ekonomik ceza ilkesi ve AB muktesebatına uyumkapsamında 2003/6/EC Direktifi’nin de etkisi ile idari tedbirler de getirilmiştir.Nitekim çoğu Avrupa ülkesinde manipülasyon için hem idari hem de cezaiyaptırımlar benimsenmiştir.[2]
Yargıtay 7. Ceza Dairesi  2014/3792 Esas ,  2014/14129 Karar sayılı  07/03/2013 Tarihli Kararında “ Hükme esas alınan 14.12.2012 havale tarihli bilirkişiler kurulu raporunda, 26.01.2007-15.02.2007 tarihleri arasındaki dönemde V…. hisse senetleri üzerinde % 58.4 oranında fiyat artışının meydana geldiği, aynı dönemde İMKB 100 endeksinin ise % 4 oranında artış gösterdiği 16.02.2007 tarihinden itibaren ise hisse senedinin fiyatında % 89 oranında bir düşüş meydana geldiği, suça konu dönemdeki fiyat değişiminin geçmiş dönemdeki fiyat değişimleri ile uyumlu olduğu, denetleme raporunda her sanığın ne kadar miktar işlem gerçekleştirdiği tespit edilmesine rağmen kendinden kendine karşılıklı işlemlerinin her bir sanık yönünden tespit edilmemiş olduğu, olay tarihinde Emir İptalinin mevzuat yönünden mümkün olmadığı, bu sebeple gerek kendinden kendine işlemler ve gerekse fiyat yükseltici işlemlerin planlı bir biçimde sanıklar tarafından gerçekleştirildiğini kabul edilemeyeceği,” gerekçesi ile hükmün BOZULMASINA, 03.07.2014 günü oybirliğiyle karar verildi.
6362 sayılı Kanun’la gelen bir diğer yenilik de piyasa dolandırıcılığı suçuna öngörülen etkin pişmanlık kurumudur. Etkin pişmanlık, kişinin işlediği suçtan dolayı özgür iradesiyle sonradan pişman olması, suç teşkil eden fiilin meydana getirdiği olumsuzlukları gidermesi ve ceza adaletine olumlu davranışlarıyla katkı sunması halinde atıfet hükümlerinin uygulanmasını sağlayan bir ceza hukuku kurumudur. Kişinin etkin pişmanlık göstermesi halinde suçun niteliğine göre ceza indirimi veya cezalandırılmaması sonucu ortaya çıkar.Kanun’un gerekçesinde belirtildiği üzere bu yolla suçtan elde edilen menfaatin tekrar ekonomiye kazandırılması amaçlanmıştır. Buna göre, soruşturma başlamadan önce suç tanımına giren fiillerde bulunanların elde ettikleri menfaatin iki katını Hazine’ye ödemeleri halinde bu suçtan ötürü cezaya hükmolunmayacağı kararlaştırılmıştır. Aynı tutarın soruşturmaya başlandıktan sonra ödenmesi halinde ise verilecek cezada yarı oranında indirime gidileceği belirtilmiştir. Aynı şekilde kovuşturma evresinde hüküm verilinceye dek belirtilen tutarın ödenmesi halinde ise cezada üçte bir oranında indirime gidilecektir.
SPK’nun 107/1 hükmü, fiili bir "tehlike suçu" olarak düzenlemek suretiyle sonucun gerçekleşmesini şart koşmamıştır. Tehlike suçlarında, doğrudan doğruya bir zararın doğması gerekli olmayıp, suç konusu olarak tanımlanan tehlikeli davranışlar cezalandırılmaktadır. Piyasa dolandırıcılığı suçunu da tehlike suçu olarak tanımlayan yasa koyucunun amacı, sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının, fiyat değişimlerinin, arz ve taleplerinin yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandıracak şekilde etkilenmesine yönelik işlem gerçekleştiren kişilerin cezalandırılmasıdır. Suç bir tehlike suçu olmakla beraber, failin gerçekleştirdiği işlemler sonucu bir menfaat sağlanması durumunda, SPKn'nun 107 nci maddesinin birinci fıkrası gereğince "bu suçtan dolayı verilecek olan adli para cezasının miktarı, suçun işlenmesi ile elde edilen menfaatten az olamaz”. Menfaatten kastedilen ise manipülatörün, manipülatif işlem ve işlemler neticesinde elde ettiği haksız kazançtır.
Bununla birlikte, SPK'nun 107 nci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, "suçu işleyen kişi pişmanlık göstererek, beş yüz bin Türk Lirasından az olmamak üzere, elde ettiği veya elde edilmesine sebep olduğu menfaatin iki katı miktarı kadar parayı, Hazineye; soruşturma başlamadan önce ödemesi durumunda hakkında ceza hükmolunmaması, soruşturma evresinde ödemesi durumunda verilecek cezanın yarı oranda indirilmesi ve kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödemesi durumunda verilecek cezada üçte bir oranında indirime gidilmesi" hükme bağlanmıştır.
Manipülasyon suçunun organize bir şekilde ve örgütlü bir suç olarak işlendiği görülmektedir. Türk Ceza Kanunun 220. Maddesine göre; Kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması hâlinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır, şeklinde düzenlenmiştir. Manipülasyon suçunun Türk Ceza Kanunun 220. Maddesi kapsamındaki suçu kapsayacak şekilde işlenmesi halinde manipülatörler ayrıca cezalandırılacaktır.
Piyasa dolandırıcılığı suçunun ortaya çıkması için, piyasanın işleyişinin bozulması veya yatırımcının zarara uğratılması gibi sonuçların doğması zorunlu değildir. Bir eylemin piyasa dolandırıcılığı olarak kabul edilmesi için yapay bir görünüm yaratmak amacıyla yatırımcıya, finansal raporlara veya alım satım emirlerine yönelmiş olması yeterlidir. Ayrıca belirtilmelidir ki piyasa bozucu eylem neticesinde menfaat elde edilebileceği gibi, herhangi başka bir etken nedeniyle zarar da ortaya çıkmış olabilir. Eylem neticesindeki kar/zarar durumu piyasa dolandırıcılığı eyleminin doğuşu bakımından zorunlu değildir. Bu nedenlerle işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı suçu soyut tehlike suçu niteliğindedir.
Piyasa dolandırıcılığı suçunda, suçun manevi unsuru açısından TCK’nun kastı düzenleyen 21. Maddesinden bahsetmekte fayda vardır. Bu maddede “Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır”.Manipülasyon suçunun oluşması için failin ancak kasten hareket etmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu nedenle taksirle işlenebilen bir suç değildir.
ARACI KURUMLARIN MANİPÜLASYON KARŞISINDA
DİKKAT ETMESİ GEREKEN HUSUSLAR
1. Yapılan İşlemlere İlişkin Ses Kayıtlarının Düzenli Olarak Tutulması
2. Emirlerin Müşteri Emir Formuna ve Seans Takip Formuna Düzenli Olarak Kaydedilmesi
3. Piyasayı Dolandırıcı Olduğundan Şüphelenilen İşlemlerin Sermaye Piyasası Kuruluna Bildirilmesi
Aracı kuruluşlar, piyasayı dolandırıcı nitelikte olduğundan şüphelendikleri işlemleri, gerekli incelemelerin yapılmasını teminen zaman kaybetmeksizin Sermaye Piyasası Kuruluna bildirmelidirler.
4. Yorum ve Tavsiyelerde Bulunulmasına İlişkin Esaslara Uyulması
5. Başkaları Adına Açılmış Hesaplar Üzerinden İşlem Yapılmasının Engellenmesi
6. Vekaleten Yönetilen Hesaplar
Piyasa dolandırıcıları, kendi adlarına açılan hesapların yanı sıra kendi adlarına açılmış hesaplar bulunmadan doğrudan başkaları adına olan hesapları vekâleten yönetmek suretiyle yapay piyasa oluşturmaya yönelik işlemler gerçekleştirebilmektedirler.
7. Müşteriyi Tanıma Kuralı
Kurulumuz düzenlemeleri uyarınca aracı kurumların müşterilerini tanımaları gerekmektedir. Büyük miktarlı işlem gerçekleştiren müşterilerin tanınması özellikle önem taşımaktadır. Bu itibarla, hesap açılan müşterilerin kimlik bilgilerinin yanı sıra müşterinin piyasalar konusundaki tecrübesinin, mali gücünün, yatırım tercihlerinin vs. aracı kurumlar tarafından bilinmesi gerekmektedir.
8. Müşterinin Mali Durumu ile Orantısız Emirler Verilmesi
9. Müşterinin Bilgi ve Tecrübesiyle Yapılamayacak İşlemler
10. Menkul Kıymet ve/veya Nakit Virmanları
Değişik aracı kurumlar nezdindeki müşteri adına açılmış hesaplara veya başka kişilerin hesaplarına sürekli menkul kıymet ve/veya nakit virmanı yapılmasına ilişkin talimatlar alınması da şüpheli işlemler olarak görülmeli ve gerekli tedbirler alınmalıdır.
11. Kasa ve Banka Hesapları Kullanılarak Yapılan Nakit Virmanları
MANİPÜLASYONA KARŞI
YATIRIMCILARIN DİKKAT ETMESİ GEREKENLER
Borsada yatırım yapmaya karar veren kişilerin işlem yapmaya başlamadan önce iyi derecede bilgi ve deneyim sahibi olması konusunda özellikle durulmaktadır. Aynı zamanda yatırımcıların kendi işlem strateji ve tekniklerini kullanmaları gerektiği söylenmektedir. Spekülasyon ve manipülasyon gibi kayıp yaşamanıza neden olacak durumlardan uzak durmak için kendi işlem stratejileriniz ile işlem yapmanız büyük bir önem taşımaktadır.
Borsada para kazanmak için gerekli olan önemli noktaları açıklarken özellikle yatırımcıların kendi bilgileri ve deneyimleri çerçevesinde işlem yapmaları gerektiğini belirtmiştik. Aynı zamanda diğer yatırımcılardan etkilenmeden kendi yatırım kararlarını almanız, piyasadan edindiğiniz bilgilerin doğruluğunu görmeden inanmamanız ve bunlara göre işlem yapmamanız gerektiğinden bahsetmiştik. İşte tüm bu uyarıların ana nedeni olarak manipülasyon gösterilebilir.
Öte yandan, yalan ve yanlış izlenim uyandıran işlemlerin büyüklüğü konusunda bir alt ve üst sınır söz konusu değildir. İlgili payın piyasasında kontrolü sağlayarak fiyat hakimiyeti kurmaya yönelik bir piyasa dolandırıcılığı için gerekli miktar çok büyük olabileceği gibi, payın kapanış fiyatının belirlenmesi için borsadaki asgari işlem miktarı olan bir adetlik alış işlemleri de piyasanın dolandırılmasına neden olabilecek niteliktedir.
Yatırımcılar hisse senedi işlemleri yaparlarken hisse senedinde meydana gelen fiyat hareketlerinin, hisse senedini ihraç eden şirketle veya piyasayla ilgili olarak mevzuat gereği kamuya açıklanmış olan yahut basında yer alan yeni bir bilgiden kaynaklanıp kaynaklanmadığına dikkat etmelidirler. Olağanüstü fiyat hareketlerinin olduğu dönemlerde eğer kamuya açıklanan bilgilerle izah edilemeyecek nitelikte fiyat ve miktar hareketleri bulunmakta ise, yatırımcılar ihtiyatlı davranmalıdırlar.
Halka arzlarda şirketle ilgili bilgilerin yer aldığı izah name ve sirkülerleri okuyarak, yatırım kararlarını buna göre vermeleri yerinde olacaktır.
Hisse senedinde meydana gelen suni artışın kimler tarafından gerçekleştirildiği yolunda bilgi edinen yatırımcıların, fiyat artışlarından kazanç sağlamak için söz konusu kişilerin işlem yaptığı hisse senedini satın aldıkları ancak çoğunlukla bu hisse senetlerini zamanında satarak piyasadan çıkamadıkları için zarar ettikleri görülmektedir. Yatırımcıların bu yöndeki işlemleri, aslında piyasa dolandırıcılarının amacına ulaşması için gerekli talebi ortaya çıkarmaktadır. Bu nedenle yatırımcıların işlem stratejilerini söz konusu kişilerden bağımsız olarak kendileri oluşturmaları önem arz etmektedir. Yine uygulamada piyasa dolandırıcılarının satışta zorlukla karşılaşmaları halinde, hisseleri değişik aracı kurumlarda değişik yatırımcıların hesaplarına virmanlayarak, çok sayıda hesaptan satış yapılmasını sağladıkları görülmektedir. Bu nedenle yatırımcıların kendi işlemleri dışında başka yatırımcılar için işlem yapmaması, bu tür işlemler için aracı olmaması gerekmektedir.
Müşteri hesaplarından, müşteri dışında sadece müşteri tarafından noter marifetiyle düzenlenmiş vekâletname ile yetkilendirilmiş kişilerce işlem yapılabilir. Yatırımcıların hesaplarında işlem gerçekleştirmek üzere başkalarına vekalet vermeleri durumunda, hesaplarının ileride piyasa dolandırıcılığı amacıyla kullanılmaması bakımından vekil tayin edecekleri kişiyi iyi tanımaları, yatırım kararlarına itibar etmeleri ve güven duymaları büyük önem taşımaktadır.
Diğer yandan, yatırımcıların hisse senetlerine yapılacak yatırımlar konusunda kendilerine yapılan telkinlerin ve yatırım tavsiyelerinin, belirli bir grup tarafından gerçekleştirilen piyasayı dolandırıcı işlemlere hizmet etme amacını taşıyabileceğini göz önünde bulundurarak, bu bilgileri piyasa koşulları ve kendi yatırım kararları çerçevesinde değerlendirmeleri gerekmektedir. Aksi takdirde, yatırımcılar anılan yönlendirmeler üzerine gerçekleştirdikleri işlemlerle, piyasa dolandırıcılığı amacıyla hareket eden bir gruba hizmet edebilirler. Bu nedenle, piyasa koşullarını değerlendirerek yatırımlarını yönlendirme konusunda yeterli bilgi ve tecrübesi olmayan yatırımcıların, yatırım danışmanlığı ve portföy yöneticiliği konusunda yetki belgesi almış kuruluşlarla sözleşme yaparak, yatırım kararlarını profesyonel kişilerin yardımı ile almalarında fayda görülmektedir.
KAYNAKÇA
KİTAP, MAKALE VE TEZLER
1-CHAMBERS, Nurgül, “Sermaye Piyasalarında Manipülasyon ve İMKB’deki Örnekleri”, Muhasebe ve FinansmanDergisi, Sayı: 24, 62-72, (2004)
2-CESR Yaptırım Raporu, aktaran: BAYSAL, s.142
İNTERNET KAYNAKLARI
Borsa İstanbul AŞ, Borsa İstanbul Şirketlerinin Kamuyu Aydınlatma Yükümlülükleri ve KAP Uygulamaları,
Kamuyu Aydınlatma Platformu –<www.kap.gov.tr>, <http://www.kap.gov.tr/yay/ek/KapHakkinda.aspx>
Borsa İstanbul AŞ, Cevaplarla Borsa ve Sermaye Piyasası, <http://borsaistanbul.com/data/kilavuzlar/Cevaplarla_]
]]> Mon, 02 Oct 2017 10:03:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=5r2f7873 http://baranhukuk.com/blog/rss/5r2f7873 <![CDATA[İhtiyati Haciz Talebi Yaklaşık İspat Kuralı]]> imblog T.C. Yargıtay 19.Yargıtay Hukuk Dairesi
Esas No:2015/685
Karar No:2015/13030
Esas No:2015/685
Karar No:2015/13030
Taraflar arasındaki ihtiyati haciz talebinin incelenmesi sonunda kararda yazılı nedenlerden dolayı talebin reddine yönelik olarak verilen kararın süresi içinde ihtiyati haciz talep eden vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

– K A R A R –
İhtiyati haciz talep eden vekili, borçlunun 26.08.2014, 23.08.2014 tarihli fatura tutarlarını ödemediğini, alacağın teminat altında olmadığı için ve borçlunun mal kaçırma girişimleri olduğundan ihtiyati haciz kararı verilmesi istenmiştir.
Mahkemece, sunulan belgelerin ihtiyati haciz talebine yeterli olmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiş, karar talep eden vekili tarafından temyiz edilmiştir.
İcra İflas Kanunun 257. maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için yaklaşık ispat kuralı uygulanır. Mahkemenin davanın reddine gerekçe gösterdiği sunulan belgelerin İİK 68’e uygun olmadığı gerekçesi alacağın ispatı ile ilgilidir. Bu nedenle talep ekinde yer alan faturaların irsaliyeli fatura olduğu ve ayrıca da cari hesap mutabakatına ilişin belge de bulunduğu gözetildiğinde yaklaşık ispat kuralı uyarınca talebin kabulü gerekirken yazılı gerekçeyle reddi doğru görülmemiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün ihtiyati haciz talep eden yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 19.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.

]]> Mon, 02 Oct 2017 09:52:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=wwa943uc http://baranhukuk.com/blog/rss/wwa943uc <![CDATA[Apostil Nedir ve Nereden Alınır?]]> imblog
 
1) Apostil nedir, nasıl tedarik edilir?
 
             Apostil şerhi, yurtdışı makamlarınca verilen belgenin geçerli resmi bir evrak olduğunu kanıtlayan tasdik işlemidir.  Yurt dışında boşanan kişilerin yurt dışındaki boşanma kararını Türkiye'de geçerli bir karar haline getirmek istemeleri halinde apostil şerhi gereklidir.
 
             Apostil, 5 Ekim 1961 tarihinde Den Haag’da taraf ülkelerce imzalanan Lahey Konvansiyonuna göre, bir ülkede düzenlenen resmi bir belgenin diğer bir ülkede ibraz edilerek tanınmasına olanak sağlayan bir onaydır (örneğin; Türkiye’de düzenlenmiş bir belgenin Almanya’da tanınması).
 
Sözleşme taraftarı her ülke, apostilin hangi makamlarca düzenleneceğini kendi belirler.
 
                           Apostil Şerhi Nereden Alınır? Apostil şerhini veren makamlar her ülkede farklılık gösterebilmektedir. Örneğin Türkiye’de idari belgeler, valilikler, kaymakamlıklar tarafından, adli belgeler ise adli yargı makamlarınca verilir. O yüzden apostil şerhi nasıl alınır diye merak eden kişiler, bu tastiği almak için belgeyi düzenleyen kurumlara müracat etmelidirler. Boşanma tanıma tenfiz işlemi yapmak isteyen kişilerin apostil şerhi alacakları yer, belgeyi hazırlayan makamlardan alınmalıdır.
 
Apostil onayı ücretli midir?  Apostil onayı ücretsizdir.
 
                                                                            Örnek Apostil Şerhi       
 
                   
 
      
 
 
2) Apostil nasıl düzenlenir?
 
Apostil formu, en az 9 cm. en ve genişlikte kare şeklinde olmalıdır. Düzenlendiği ülkenin lisanı ile veya bu lisanla birlikte Fransızca veya İngilizce olarak da hazırlanabilir. Fakat başlıkta Fransızca olarak “APOSTILLE (Convention de la Haye du 5 Octobre 1961)” ibaresinin bulunması şarttır.
 
 
 
 
 
3)Apostil Şerhi içerisinde hangi unsurlar bulunur?
 
             Apostil şerhi alacak olan kişilerin tastik işleminde herhangi bir eksiklik olmaması için dikkat etmeleri gereken unsurlar vardır. Apostil şerhi içerisinde herhangi bir eksiklik ya da yanlışlık mahkeme kararının Türkiye’de tanınması ve tenfiz işlemini geçersiz kılacaktır. Bilinmesi gerekir ki apostil şerhinin içerisinde yapılmış yanlışlar ya da eksiklikler boşanmanın Türkiye’de tanınması ve tenfizi işlemini engelleyecektir.
 
Apostil Şerhi içerisinde;
 
Ø  Belgeyi düzenleyen ülkenin adı,
 
Ø  Belgeyi imzalayan kişinin adı soyadı,
 
Ø  Belgeyi imzalayan bireyin sıfatı,
 
Ø  Belgeye basılan mührün hangi makama ait olduğu,
 
Ø  Belgenin düzenlendiği yer,
 
Ø  Belgenin düzenlendiği ve tasdik edildiği tarih,
 
Ø  Apostil şerhini düzenleyen makam,
 
Ø  Apostil şerhinin numarası,
 
Ø  Apostil şerhi düzenleyen makamın kaşesi veya mührü,
 
Ø  Apostil düzenleyen yetkili kişinin imzası bulunur.
 
 
Apostil Belge  doğrulaması
 
https://www.turkiye.gov.tr/icisleri-apostil-belge-dogrulama
]]> Mon, 02 Oct 2017 09:39:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=b950p274 http://baranhukuk.com/blog/rss/b950p274 <![CDATA[ANONİM ŞİRKETLERDE AVUKAT BULUNDURMA ZORUNLULUĞU]]> imblog
ANONİM ŞİRKETLERDE AVUKAT BULUNDURMA ZORUNLULUĞU

             Hangi Anonim Şirketler İçin Avukat Zorunluluğu Vardır?

             1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesinin üçüncü fıkrasına 02.05.2001 tarihli ve 4667 sayılı Kanun ile eklenen hüküm ile esas sermayesi belli bir limitin üzerinde olan anonim şirketler için avukat bulundurma zorunluluğu getirilmiştir.Ancak, Türk Ticaret Kanununun 272 nci maddesinde ön görülen esas sermaye miktarının beş katı veya daha fazla esas sermayesi bulunan anonim şirketler ile üye sayısı yüz veya daha fazla olan yapı kooperatifleri sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır.

             Getirilen düzenleme uyarınca, esas sermayesi Kanunda öngörülen tutarda veya üzerinde olan anonim şirketler, sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır. Yani Yeni Türk Ticaret Kanununun 332. maddesinde esas sermaye 50.000 ( elli bin) Türk Lirasından aşağı olamaz diyerek 50.000×5=250.000 TL ve üzeri sermayesi olan anonim şirketler için sözleşmeli avukat zorunluluğu getirilmiştir.

             Buna göre;  esas sermaye miktarı 250.000 TL ve üzerinde olan anonim şirketler sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır. Limited şirketler için sermayesi ne olursa olsun böyle bir zorunluluk yoktur.

             Bu yükümlülüğe aykırı davrananlara sözleşmeli avukat tayin etmedikleri her ay için, sanayi sektöründe çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için suç tarihinde yürürlükte bulunan, asgarî ücretin iki aylık brüt tutarı kadar idarî para cezası verilecektir.

             Bu zorunluluk; kuruluş esas sermayesi 250.000 TL ve üzeri olan anonim şirketlerin  tüzel kişilik kazanması yani tescili ile birlikte ya da sermayesi sermaye artırımı sonrasında 250.000 TL ve üzerine çıkan anonim şirketlerde, sermaye artırımına ilişkin genel kurulunun tescil ettirildiği anda doğar.


             Bu Zorunluluk Anayasaya Aykırımıdır?

             Konu hakkında açılan bir dava neticesinde Anayasa Mahkemesi’nin 30/06/2011 tarihli ve 2010/10 Esas ve 2011/110 karar sayılı kararında, Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesinin anonim şirketler yönünden, Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.


             Anonim Şirketlerde Sigortalı Çalışan Avukatlar Kapsama Girer Mi?

             En çok tartışma yapılan hususlardan birisi de şirket bünyesinde İş Kanununa göre sigortalı olarak çalışan avukatların bu kapsama girip girmeyeceğidir. Söz konusu kanun hükmünde özellikle“sözleşmeli bir avukat”tan bahsedilmiştir. Pek çok görüş “sözleşmeli” kelimesine dayanarak şekillenmektedir.
             Ancak kanunun bütününe, bazı anonim şirketler için getirilen zorunluluğun kapsamına ve amacına bakıldığında, pek tabiî ki şirket bünyesinde İş Kanununa göre sigortalı olarak çalışan avukat bulundurmakla zorunluluk yerine getirilmiş olacaktır.


             Avukat Bulundurmama Cezası Ne Kadardır?

             1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, esas sermayesi 250.000 TL ve üzeri olduğu halde avukat bulundurma yükümlülüğünü yerine getirmeyen anonim şirketlere, Cumhuriyet Savcısı tarafından, sözleşmeli avukat tayin etmedikleri her ay için, sanayi sektöründe çalışan 16 yaşından büyük işçiler için suç tarihinde yürürlükte bulunan, asgarî ücretin iki aylık brüt tutarı kadar idarî para cezası verilecektir. 2017 yılında aylık 3.555 TL, yıllık ise 42.660 TL olarak uygulanacaktır.
]]> Sun, 01 Oct 2017 14:43:00 GMT http://baranhukuk.com/blog/?id=k6g4wqkx http://baranhukuk.com/blog/rss/k6g4wqkx